Πυλώνας 05

Από τη συγκεντρωτική συμμόρφωση στην εμπιστοσύνη, τη συντροφικότητα και την κριτική συνείδηση

Οι 15χρονοι Έλληνες κατατάσσονται κοντά στο κατώτατο σημείο του ΟΟΣΑ στο PISA. Ένας στους τέσσερις ενήλικες δεν μπορεί να διαβάσει αξιόπιστα ένα απόσπασμα. Το AURIO θα ανοικοδομήσει την ελληνική δημόσια παιδεία γύρω από αυτό που υπόσχεται ήδη το Σύνταγμα: εμπιστοσύνη, συντροφικότητα, κριτική συνείδηση.

Inspired by Paulo Freire, Ivan Illich, Pasi Sahlberg, Loris Malaguzzi, José Pacheco, bell hooks, Ira Shor & Tharman Shanmugaratnam

Πατήστε Q T C P M W E για να μεταβείτε σε μια ενότητα. B για επιστροφή.

Συντομεύσεις πληκτρολογίου σε αυτή τη σελίδα: Q για Το Πρόβλημα, T για Η Σκέψη, C για Η Απόδειξη, P για Οι Προτάσεις, M για Από Πού Έρχονται τα Χρήματα, W για Τι Αλλάζει για Εσένα, E για Πιο Βαθιά, και B για επιστροφή στο ευρετήριο του Προγράμματος.

Το Πρόβλημα

Η Ελλάδα πληρώνει τους δασκάλους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης 31 τοις εκατό λιγότερο από άλλους πτυχιούχους. Και στη συνέχεια διατηρεί ένα σύστημα 95 τοις εκατό συγκεντρωτικό, ζητώντας από τον δάσκαλο, τον γονιό και το παιδί να το αποκαλούν εμπιστοσύνη.

47% Έλληνες 15χρονοι κάτω από το Επίπεδο 2 στα μαθηματικά, PISA 2022
-31% Αμοιβή Ελλήνων δασκάλων πρωτοβάθμιας έναντι άλλων εργαζόμενων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (μέσος ΟΟΣΑ -17%)
93-95% Δαπάνη πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης απ' ευθείας από την κεντρική κυβέρνηση (μέσος ΟΟΣΑ 37%)
Η Σκέψη

Ποιος το υποστήριξε, και γιατί στέκει.

Paulo Freire, Ivan Illich, Pasi Sahlberg, Loris Malaguzzi, José Pacheco, bell hooks, Ira Shor & Tharman Shanmugaratnam

Η παιδεία είτε εξημερώνει είτε απελευθερώνει. Ουδέτερη δεν υπάρχει.

Paulo Freire μας δίνει το γιατί. Ο παιδαγωγός από το Recife (1921 έως 1997) απέδειξε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ότι οι ενήλικες μπορούσαν να αποκτήσουν βασικό γραμματισμό σε περίπου τριάντα ώρες, όταν η μάθηση ξεκινούσε από τα δικά τους γεννητικά θέματα αντί για ένα συγκεντρωτικό πρόγραμμα σπουδών. Η Παιδαγωγική των Καταπιεσμένων (1968) κατονόμασε την «τραπεζική αντίληψη» της εκπαίδευσης και την εναλλακτική της, την προβληματοποιητική παιδαγωγική οργανωμένη σε círculos de cultura, όπου ο καθένας διδάσκει και ο καθένας μαθαίνει. Η παιδεία είναι η διαμόρφωση ελεύθερων πολιτών μέσα από την κριτική συνείδηση.

Ivan Illich μας δίνει το τι. Ο Βιεννέζος θεολόγος και κοινωνικός κριτικός (1926 έως 2002), στο Deschooling Society (1971) και στα Tools for Conviviality (1973), υποστήριξε ότι το σύγχρονο σχολείο λειτουργεί ως ριζικό μονοπώλιο της μάθησης, εξισώνοντας την εκπαίδευση με τη φοίτηση και τη γνώση με τα πιστοποιητικά. Η διόρθωση δεν είναι η κατάργηση του σχολείου αλλά ο σχεδιασμός ιστών μάθησης (learning webs): υπηρεσίες αναφοράς εκπαιδευτικών αντικειμένων, ανταλλαγές δεξιοτήτων, σύζευξη ομοτίμων και κατάλογος ελεύθερων εκπαιδευτών. Το σχολείο δεν μπορεί να έχει μονοπώλιο στη μάθηση αν η παιδεία πρόκειται να παραμείνει δημόσιο αγαθό.

Pasi Sahlberg μας δίνει το πώς. Το Finnish Lessons (Teachers College Press, 2011) είναι η κανονική αγγλόφωνη καταγραφή του τρόπου με τον οποίο ένα εθνικό σχολικό σύστημα μπορεί να παρέχει παιδεία υψηλής ποιότητας σε εθνική κλίμακα βασισμένο στην εμπιστοσύνη. Πενταετές μεταπτυχιακό ως προϋπόθεση για τη διδασκαλία, χωρίς εθνικές κατατάξεις, χωρίς εξωτερικές επιθεωρήσεις, χωρίς τυποποιημένες εξετάσεις έως τη δευτεροβάθμια, εξάχρονοι κύκλοι προγράμματος σπουδών κατά διακομματική συμφωνία. Η εμπιστοσύνη στον δάσκαλο, στο σχολείο και στην τοπική κοινότητα δεν είναι υποπροϊόν της ποιότητας. Είναι η προϋπόθεσή της.

Ο Freire μας λέει ότι η παιδεία είναι η διαμόρφωση ελεύθερων πολιτών. Ο Illich μας λέει ότι το σχολείο δεν μπορεί να έχει μονοπώλιο στη μάθηση. Ο Sahlberg μας λέει ότι ένα εκπαιδευτικό σύστημα που σέβεται αυτές τις δύο αλήθειες παράγει καλύτερα αποτελέσματα. Και τα τρία αυτά συνδέονται: δεν μπορείς να ακολουθήσεις τον Freire χωρίς να απελευθερώσεις τους δασκάλους· δεν μπορείς να ακολουθήσεις τον Illich χωρίς να ανοίξεις τα όρια του σχολείου· δεν μπορείς να ακολουθήσεις τον Sahlberg χωρίς να σταματήσεις να τιμωρείς τους δασκάλους ως υπαλλήλους και να τους εμπιστευτείς ως επαγγελματίες.

Όσο περισσότερο οι μαθητές αποθηκεύουν τις κατατεθειμένες γνώσεις, τόσο λιγότερο αναπτύσσουν την κριτική συνείδηση που θα προέκυπτε από την παρέμβασή τους στον κόσμο ως μεταμορφωτών αυτού του κόσμου.

Paulo Freire
Η Απόδειξη

Δεν είναι θεωρία. Λειτουργεί κάπου σήμερα.

430 Ελλάδα, μέσος βαθμός μαθηματικών PISA 2022
vs
484 Φινλανδία, μέσος βαθμός μαθηματικών PISA 2022

54 μονάδες διαφορά στην ίδια κλίμακα. Και οι δύο δαπανούν παρόμοιο μερίδιο ΑΕΠ στην εκπαίδευση. Η Φινλανδία εμπιστεύεται τους εκπαιδευτικούς της και κατήργησε τις τυποποιημένες εξετάσεις έως την άνω δευτεροβάθμια. Η Ελλάδα διατηρεί το πιο συγκεντρωτικό σύστημα στον ΟΟΣΑ.

Οι Προτάσεις

Τι θα κάνουμε. Συγκεκριμένα.

Εμπιστοσύνη και Παιδαγωγική Αυτονομία Η φινλανδική αρχή του Sahlberg, το Teach Less Learn More της Σιγκαπούρης

Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας

Τροπολογία του Νόμου 4823 του 2021 για την κατάργηση του τιμωρητικού πλαισίου αξιολόγησης απόδοσης και την αντικατάστασή του με μοντέλο επαγγελματικής μάθησης μεταξύ ομοτίμων. Παροχή στις σχολικές μονάδες αυτονομίας για το 30 τοις εκατό της μεθοδολογίας υλοποίησης του προγράμματος σπουδών, κατά πρότυπο του σιγκαπουριανού Teach Less, Learn More και της φινλανδικής αρχής εμπιστοσύνης. Κοινή διαπραγμάτευση με τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες ΟΛΜΕ και ΔΟΕ. Σημεία αναφοράς: το φινλανδικό μοντέλο εμπιστοσύνης και η μεταρρύθμιση TLLM της Σιγκαπούρης του 2005. Η θεμελιώδης πρόταση: χωρίς την κατάργηση της τιμωρητικής αξιολόγησης, καμία άλλη μεταρρύθμιση του Πυλώνα 5 δεν μπορεί να ριζώσει.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινοβουλευτικό νομοσχέδιο AURIO το 2027 που τροποποιεί τον Νόμο 4823 του 2021, εκπονημένο σε κοινή διαπραγμάτευση με τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες ΟΛΜΕ και ΔΟΕ και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) βάσει του Νόμου 3966 του 2011
  • Αντικατάσταση της ατομικής τιμωρητικής αξιολόγησης εκπαιδευτικών με πλαίσιο επαγγελματικής μάθησης μεταξύ ομοτίμων. Κάθε σχολείο συντάσσει ετήσια παιδαγωγική αναφορά αναστοχασμού που δημοσιεύεται στην πύλη schoolunit.gr βάσει του Νόμου 3861 του 2010 (Διαύγεια)
  • Παροχή στις σχολικές μονάδες αυτονομίας προγράμματος σπουδών 30 τοις εκατό: παιδαγωγική μεθοδολογία, εργασίες έργου, σχολική αξιολόγηση, αλληλουχία εντός του εθνικού πλαισίου που ορίζει το ΙΕΠ βάσει του Άρθρου 4 του Νόμου 4547 του 2018
  • Οι ποιοτικοί επόπτες στο επίπεδο της περιφερειακής διεύθυνσης διατηρούνται ως λειτουργία υποστήριξης ομοτίμων και όχι ως επιθεωρητές. Καταγγελίες κακής χρήσης παραπέμπονται στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει του Νόμου 3094 του 2003
Αποτέλεσμα

Κόστος εφαρμογής περίπου 30 εκατ. € ετησίως. Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί λειτουργούν ως επαγγελματίες αντί ως εκτελεστές κεντρικών οδηγιών. Οι μαζικές απεργίες του 2022 και 2023 δεν χρειάζεται να επαναληφθούν.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α και Β. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ Εκπαίδευση και δεξιότητες συν ΕΚΤ+.

Μεταπτυχιακή Οδός Εκπαιδευτικών με Δέσμευση Περιφερειακής Υπηρεσίας

Πλήρως χρηματοδοτούμενο πενταετές ολοκληρωμένο αρχικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κατά πρότυπο του φινλανδικού κλινικού εκπαιδευτικού σχολείου. 50 πλήρως χρηματοδοτούμενες θέσεις ετησίως για υποψηφίους που δεσμεύονται να διδάξουν σε ελλιπώς εξυπηρετούμενες ελληνικές περιφέρειες (παραμεθόριες, ορεινές ή νησιωτικές) για τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την αποφοίτηση. Η πρώτη κοόρτη θα επικεντρωθεί στην Παραμεθόριο (Έβρος, Ροδόπη, Ξάνθη, Δράμα, Καβάλα), με το πρότυπο ανοιχτό σε επέκταση σε ορεινές ηπειρωτικές και αιγαιοπελαγίτικες νησιωτικές περιφέρειες. Ειδικεύσεις στην πρωτοβάθμια, στην κατώτερη δευτεροβάθμια, στη διδασκαλία μαθημάτων ανώτερης δευτεροβάθμιας, στην ειδική αγωγή και στη μειονοτική εκπαίδευση. Σημείο αναφοράς: το κλινικό σχολείο Viikki Normaalikoulu του Ελσίνκι. Το σύστημα εμπιστοσύνης που περιγράφει ο Sahlberg προϋποθέτει ένα εκπαιδευτικό σώμα προετοιμασμένο σε βάθος μεταπτυχιακού τίτλου.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινό μνημόνιο μεταξύ ΔΠΘΣ (βάσει του Νόμου 4485 του 2017 για τη διακυβέρνηση των πανεπιστημίων), του Υπουργείου Παιδείας και της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης
  • Πενταετές ολοκληρωμένο αρχικό πρόγραμμα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών με κλινικές τοποθετήσεις μέσω ~30 Σχολείων-Εταίρων ΔΠΘΣ στον Έβρο και τη Ροδόπη, επιλεγμένων με ανοιχτή πρόσκληση βάσει του Άρθρου 32 του Νόμου 4412 του 2016 (ειδικές διαδικασίες για συμβάσεις έρευνας και εκπαίδευσης)
  • Τελική μεταπτυχιακή ερευνητική εργασία για ένα πραγματικό παιδαγωγικό πρόβλημα σε ελληνική τάξη
  • Πενταετής δέσμευση υπηρεσίας στην Παραμεθόριο σε αντάλλαγμα της χρηματοδοτούμενης θέσης. Από το τρίτο έτος, οι θέσεις συντηρούνται από τον λειτουργικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Παιδείας βάσει του Νόμου 4485 του 2017, με διεθνή κινητικότητα Erasmus Plus KA1 (Κανονισμός ΕΕ 2021/817) και Interreg VI A ως διαδρόμους διασυνοριακής ανανέωσης
Αποτέλεσμα

Περίπου 4 εκατ. € ετησίως, 50 θέσεις. Οι κενές εκπαιδευτικές θέσεις της Παραμεθορίου καλύπτονται από επαγγελματίες με μόνιμες αντί ετήσιες συμβάσεις. Η πρώτη γενιά Ελλήνων εκπαιδευτικών προετοιμασμένη σε βάθος Sahlberg.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α, Β, Γ, Δ και Ζ. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ συν ΕΚΤ+ συν κινητικότητα Erasmus Plus συν Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία, προτεραιότητα εκπαίδευσης. Ο Φάκελος Ζ (Horizon Cluster 2) παρέχει την ερευνητική βάση για την κλινική εκπαίδευση εκπαιδευτικών.

Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών

Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών με κοινή διακήρυξη των κοινοβουλευτικών κομμάτων, δεσμεύοντας όλους τους υπογράφοντες σε εξάχρονο κύκλο προγράμματος σπουδών, χωρίς σημαντική αναθεώρηση για τουλάχιστον έναν πλήρη κύκλο μετά από κάθε εκλογές, και σε αναθεωρήσεις βάσει διακομματικής συμφωνίας εντός του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Σημείο αναφοράς: ο φινλανδικός εξάχρονος κύκλος που προστατεύεται από κομματικές αντιπαραθέσεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Το σύστημα που βασίζεται στην εμπιστοσύνη εξαρτάται από τη σταθερότητα.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινή κοινοβουλευτική απόφαση 2027
  • Εξάχρονος κύκλος θεσπισμένος με κανονισμό ΙΕΠ και κοινοβουλευτική επικύρωση
  • Ενδιάμεσες προσαρμογές μόνο κατόπιν σύστασης ΙΕΠ που υποστηρίζεται από ειδική κοινοβουλευτική πλειοψηφία
  • Δημόσια δημοσίευση του σχεδίου αναθεώρησης του προγράμματος σπουδών ένα πλήρες έτος πριν από την εισαγωγή
Αποτέλεσμα

Αμελητέο πρόσθετο κόστος (υπάρχων προϋπολογισμός ΙΕΠ). Η παιδεία προστατεύεται από κομματικές αντιπαραθέσεις σε εκλογικούς κύκλους. Η παιδαγωγική καινοτομία βάσει σχολείου μπορεί να ριζώσει στους χρονικούς ορίζοντες που απαιτεί.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελος Η. Λειτουργικός προϋπολογισμός Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Κατάργηση Κατατάξεων και Βαθμολογικών Πινάκων Σχολείων

Νομοθετική τροπολογία για την απαγόρευση δημοσίευσης συγκριτικών κατατάξεων σχολείων που προκύπτουν από δεδομένα Πανελληνίων εξετάσεων, με αντικατάσταση από χαρτοφυλάκια αυτοαξιολόγησης σχολείων που επανεξετάζονται κάθε τρία χρόνια από το ΙΕΠ με πλαίσιο δυνατοτήτων και τομέων ανάπτυξης. Σημεία αναφοράς: το φινλανδικό μοντέλο χωρίς κατατάξεις και η μεταρρύθμιση Κατηγοριοποίησης Σχολείων της Ουαλίας του 2022. Το επιχείρημα Sahlberg: οι βαθμολογικοί πίνακες δεν αποτελούν προϋπόθεση για υψηλή ποιότητα αλλά εμπόδιο σε αυτήν.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινοβουλευτικό νομοσχέδιο AURIO 2027
  • Χωρίς δημοσίευση αποτελεσμάτων Πανελληνίων σε επίπεδο σχολείου
  • Κάθε σχολείο συντάσσει τριετές χαρτοφυλάκιο αυτοαξιολόγησης (δυνατότητες, τομείς ανάπτυξης, σχέδια βελτίωσης, δείκτες επιλεγμένοι από το σχολείο)
  • Το ΙΕΠ εκδίδει μη συγκριτική αξιολόγηση σχολείου εστιασμένη στην επαγγελματική ανάπτυξη
Αποτέλεσμα

Περίπου 5 εκατ. € ετησίως για την ικανότητα ΙΕΠ. Η αγοραία πειθαρχία του φροντιστηρίου πάνω στα δημόσια σχολεία τελειώνει. Η ποιότητα σχολείου μετριέται με επαγγελματική ανάπτυξη, όχι με ανακατασκευασμένους βαθμολογικούς πίνακες.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελος Α. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ.

Συντροφικότητα και Ιστοί Μάθησης Η απο-σχολειοποίηση του Illich, Reggio Emilia, διασυνοριακή μάθηση

Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων, Κύκλοι Πολιτισμού

Φρεϊρειανοί κύκλοι πολιτισμού σε 15 δήμους Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με αρχική προτεραιότητα για Ρομά ενήλικες της Αλεξανδρούπολης, της Κομοτηνής, της Ξάνθης και της Δράμας, αγροτικούς εργάτες της πεδιάδας του Έβρου, και τα πομακοχώρια των υπωρειών της Ροδόπης. Κοινοτικές οργανώσεις συσχεδιάζουν προγράμματα σπουδών χρησιμοποιώντας γεννητικά θέματα από την τοπική ζωή. Σημεία αναφοράς: το Movimento de Alfabetização (MOVA) του Freire (Σάο Πάολο, 1989 έως 1991) και η Κουβανική Εκστρατεία Γραμματισμού του 1961. Το φρεϊρειανό σκέλος υλοποιείται με ενήλικες που το σύστημα έχει σταθερά αποτύχει.

Τι θα κάνουμε
  • Απόφαση Περιφερειακής Αρχής 2026 έως 2027, κοινή συμφωνία χρηματοδότησης με τη Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης και Νέων (ΓΓΔΒΜΝ) βάσει του Νόμου 3879 του 2010
  • Κάθε κύκλος 10 έως 15 συμμετεχόντων, δύφορες εβδομαδιαίες συναντήσεις 90 λεπτών, συδιευκολυνόμενος από αμειβόμενο φρεϊρειανό διευκολυντή και εκπρόσωπο κοινοτικής οργάνωσης. Οι διευκολυντές επιλέγονται με ανοιχτό διαγωνισμό βάσει του Άρθρου 20 του Νόμου 4412 του 2016 (συμβάσεις υπηρεσιών κάτω από τα κατώφλια ΕΕ)
  • Πρόγραμμα σπουδών συσχεδιασμένο από τους συμμετέχοντες με γεννητικά θέματα από την τοπική ζωή· τα υλικά παράγονται συλλογικά
  • Στόχος: 60 κύκλοι πολιτισμού σε λειτουργία έως τα τέλη του 2ου έτους. Από το τρίτο έτος, συντηρούνται μέσω του λειτουργικού προϋπολογισμού ΓΓΔΒΜΝ βάσει του Νόμου 3879 του 2010, με LEADER CLLD ως διατομεακό διάδρομο ανανέωσης κατά κάθε αναθεώρηση στρατηγικής ΤΑΠΤοΚ Έβρου
Αποτέλεσμα

Περίπου 480.000 € ετησίως για 60 κύκλους. Κάθε κύκλος εξυπηρετεί κατά μέσο όρο 12 συμμετέχοντες σε τρία τμήματα τον χρόνο. Σε ορίζοντα πέντε ετών το δίκτυο φτάνει περίπου 10.800 ενήλικες, δηλαδή λίγο κάτω από 2 τοις εκατό του 26,5 τοις εκατό των Ελλήνων ενηλίκων που βρίσκονται στο Επίπεδο 1 ή κάτω στον γραμματισμό κατά το PIAAC, σε μία περιφέρεια. Τα 480.000 € αντιστοιχούν σε πολύ λιγότερο από 1 τοις εκατό της κατανομής ΕΚΤ+ και ΤΕΑ του Επιχειρησιακού Προγράμματος για κοινωνική ένταξη στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1058. Η εργασία αλφαβητισμού ενηλίκων στην Ελλάδα περνά από επιβαλλόμενο πρόγραμμα σπουδών σε κοινοτικά παραγόμενο πρόγραμμα.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α, Β και Ε. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ συν ΕΚΤ+ κοινωνική ένταξη συν ΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Προτεραιότητα 4.

Ελληνικοί Ιστοί Μάθησης, Διαδίκτυο Μάθησης

Περιφερειακή εφαρμογή των ιστών μάθησης του Illich στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: ψηφιακή και φυσική πλατφόρμα που επιτρέπει σε κάθε κάτοικο της περιφέρειας να βρει εκπαιδευτικούς πόρους, ομοτίμους και εκπαιδευτές εκτός του τυπικού σχολείου. Τέσσερα συστατικά: υπηρεσίες αναφοράς εκπαιδευτικών αντικειμένων (βιβλιοθήκες, μουσεία, εργαστήρια, εργαστήρια), ανταλλαγές δεξιοτήτων, σύζευξη ομοτίμων και κατάλογος ελεύθερων εκπαιδευτών. Σημεία αναφοράς: το Deschooling Society του Illich (1971) και η εσθονική ψηφιακή εκπαιδευτική υποδομή. Το ιλλιχιανό σκέλος υλοποιείται, το συντροφικό συμπλήρωμα του σχολείου.

Τι θα κάνουμε
  • Απόφαση Περιφερειακής Αρχής συν κοινό μνημόνιο με ΓΓΔΒΜΝ (Νόμος 3879 του 2010) και ΙΚΥ (εθνική υπηρεσία Erasmus Plus βάσει Κανονισμού ΕΕ 2021/817)
  • Ανοιχτού κώδικα περιφερειακή ψηφιακή πλατφόρμα που κατασκευάζεται από το ΔΠΘΣ βάσει του ερευνητικού πλαισίου Νόμου 4485 του 2017, με κώδικα δημοσιευμένο υπό EUPL v1.2· φυσικοί Κόμβοι Διαδικτύου Μάθησης σε κάθε δημοτικό κέντρο του Έβρου, φιλοξενούμενοι σε βιβλιοθήκες ή δημοτικά πολιτιστικά κέντρα βάσει του Άρθρου 75 του Νόμου 3852 του 2010
  • Δημόσιες καταχωρίσεις ιστοτόπων και προσφορών μάθησης· κατάλογος ανταλλαγής δεξιοτήτων· υπηρεσία σύζευξης ομοτίμων· κατάλογος ελεύθερων εκπαιδευτών
  • Ετήσιο Φεστιβάλ Διαδικτύου Μάθησης που συγκεντρώνει την κοινότητα. Από το τρίτο έτος, οι κόμβοι συντηρούνται μέσω της κατανομής Κέντρου Διά Βίου Μάθησης των δήμων βάσει του Νόμου 3879 του 2010, με Interreg VI A ως διασυνοριακό διάδρομο ανανέωσης
Αποτέλεσμα

Κεφάλαιο περίπου 2,5 εκατ. € συν 800.000 € ετησίως για λειτουργία. Η ελληνική δημόσια βιβλιοθήκη, εργαστήριο, συνεταιρισμός, αγρόκτημα και κοινοτική αίθουσα αναγνωρίζονται ως νόμιμοι τόποι μάθησης δίπλα στο σχολείο.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Β, Γ, Δ, ΣΤ και Ζ. ΕΚΤ+ συν Erasmus Plus συν Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία συν CERV-2026 συν έρευνα πλατφόρμας ανοιχτού κώδικα Horizon Cluster 2.

Δημοτικό Δίκτυο Προσχολικής Αγωγής κατά πρότυπο Reggio

Κάθε δήμος του Έβρου ιδρύει έως το 2030 ένα πρότυπο κέντρο προσχολικής αγωγής εμπνευσμένο από τη Reggio Emilia, με θέσεις παιδαγωγίστα και ατελιεριστά, εργασίες έργου, πάνελ τεκμηρίωσης και αναγνώριση των μειονοτικών γλωσσών Πομάκων, Ρομά και Τούρκων δίπλα στα ελληνικά ως πόρων για την πρώιμη ανάπτυξη. Σημεία αναφοράς: η παιδαγωγική προσέγγιση Reggio Emilia (Loris Malaguzzi, από το 1946) και το νεοζηλανδικό δίγλωσσο πρόγραμμα σπουδών προσχολικής αγωγής Te Whāriki. Η προσέγγιση Reggio είναι αυτό που πρέπει να μοιάζει η παιδεία στα πρώτα χρόνια: εκατό γλώσσες παιδιών, που ακούγονται και τεκμηριώνονται.

Τι θα κάνουμε
  • Δημοτικά ψηφίσματα σε Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα, Σουφλί, Διδυμότειχο, Σαμοθράκη εντός των δύο πρώτων ετών δημαρχιακής θητείας AURIO, βάσει του Άρθρου 75 του Νόμου 3852 του 2010 (Καλλικράτης), αρμοδιότητες δήμων
  • Θέσεις παιδαγωγίστα και ατελιεριστά διορισμένες βάσει του δημοτικού πλαισίου προσωπικού Νόμου 4555 του 2018 (Κλεισθένης)· πάνελ τεκμηρίωσης στο φουαγιέ κάθε κέντρου
  • Δίγλωσση υποστήριξη για παιδιά μειονοτικής γλώσσας Πομάκων, Ρομά και Τούρκων
  • Ετήσιο δικτυακό σεμινάριο στο Τμήμα Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία του ΔΠΘΣ, σε συνεργασία με το διεθνές δίκτυο Reggio Children. Συμφωνία εταιρικής σχέσης βάσει Erasmus Plus KA2 (Κανονισμός ΕΕ 2021/817)
Αποτέλεσμα

Περίπου 1,2 εκατ. € ετησίως για τον Έβρο (5 πρότυπα κέντρα). Η ελληνική δημόσια προσχολική αγωγή παρέχεται με το βάθος, τη συμμετοχή και την τεκμηρίωση που κάνει ρουτίνα η προσέγγιση Reggio.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α, Β, Γ και Ε. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ συν ΕΚΤ+ συν εταιρικές σχέσεις Erasmus Plus με Reggio Children συν ΕΠ ΑΜΘ Προτεραιότητα 2.

Διασυνοριακή Ανταλλαγή Εκπαιδευτικών, Έβρος προς Βουλγαρία

Διμερές πρόγραμμα κινητικότητας εκπαιδευτικών βάσει του Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία, που επιτρέπει σε Έλληνες και Βούλγαρους εκπαιδευτικούς σε παραμεθόριους δήμους να πραγματοποιούν παιδαγωγικές ανταλλαγές τριών μηνών. Κοινά παιδαγωγικά προγράμματα που αναπτύσσονται από τα δύο σχολεία υποδοχής. Σημεία αναφοράς: το πλαίσιο κινητικότητας εκπαιδευτικών Erasmus Plus. Μια παραμεθόρια παιδαγωγική απελευθέρωσης περιλαμβάνει την αναγνώριση ότι οι δάσκαλοι πέρα από τα σύνορα είναι εταίροι στο ίδιο πρόβλημα.

Τι θα κάνουμε
  • Μνημόνιο Συνεννόησης που υπογράφεται από τα ελληνικά και βουλγαρικά υπουργεία παιδείας εντός του πρώτου έτους εθνικής κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης AURIO
  • Τοποθετήσεις τριών μηνών σε σχολεία-εταίρους πέρα από τα σύνορα· κοινά παιδαγωγικά προγράμματα συναναπτυσσόμενα από τα δύο σχολεία υποδοχής
  • Ετήσιο κοινό συνέδριο στην Αλεξανδρούπολη ή το Χάσκοβο
  • Γλωσσική προετοιμασία: βασική βουλγαρική για Έλληνες συμμετέχοντες, βασική ελληνική για Βούλγαρους συμμετέχοντες
Αποτέλεσμα

Περίπου 600.000 € ετησίως. Στόχος 40 εκπαιδευτικοί ετησίως έως το 2029. Έλληνες και Βούλγαροι εκπαιδευτικοί σε παραμεθόριους δήμους αναγνωρίζονται ως εταίροι σε κοινό περιφερειακό παιδαγωγικό πλαίσιο.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελος Δ. Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία 2021 έως 2027 Προτεραιότητα 3 (κοινωνική συνοχή).

Κριτική Συνείδηση και Ισότητα Ένταξη Ρομά, αναγνώριση μειονοτικής γλώσσας, μεταρρύθμιση Πανελληνίων

Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά

Ολοκληρωμένο πρόγραμμα εκπαιδευτικής ένταξης Ρομά στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, με οκτώ συνιστώσες: εξερεύνηση εγγραφής στην προσχολική αγωγή, διαμεσολάβηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, υποστήριξη διατήρησης στη δευτεροβάθμια, ανάπτυξη επαγγελματικής οδού, δέσμευση γονέων, εκπαίδευση κατά των διακρίσεων για μη Ρομά εκπαιδευτικούς, υποστήριξη Ρομά εκπαιδευτικών σε κατάρτιση, παρακολούθηση και αναφορά. Σημεία αναφοράς: το Στρατηγικό Πλαίσιο ΕΕ για Ρομά για Ισότητα, Ένταξη και Συμμετοχή 2020 έως 2030. Η κριτική συνείδηση είναι κενή χωρίς ισότητα. Το ρομικό παιδί έχει αποτύχει από την ελληνική παιδεία για γενιές.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινές περιφερειακές και δημοτικές αποφάσεις 2027 έως 2028, συντονισμός με τη Γενική Γραμματεία Ένταξης Ρομά
  • Εκπαιδευτικοί διαμεσολαβητές Ρομά σε κάθε σχολείο με 10 ή περισσότερους μαθητές Ρομά· εργαζόμενοι προσέγγισης για εγγραφή στην προσχολική αγωγή
  • Υπό αιρέσεις αλλά μη τιμωρητικές στηρίξεις που συνδέουν την παρακολούθηση σχολείου με δημοτικά κουπόνια τροφίμων και υποστήριξη λογαριασμών ενέργειας (διασύνδεση με Πυλώνα 12), κατά πρότυπο υπό αιρέσεις προγραμμάτων οικογενειακής υποστήριξης στην Ισπανία μετά τον Νόμο 43 του 2006 και τις πορτογαλικές προσαρμογές Bolsa de Família μετά το 2010. Η αίρεση υπάρχει για να διατηρεί έντιμα τα παρακείμενα συστήματα: ο δήμος, το σχολείο και η κοινωνική υπηρεσία ενεργούν με βάση τα ίδια δεδομένα παρακολούθησης, και το παιδί δεν τιμωρείται για αποτυχίες της διοίκησης
  • Χρηματοδοτούμενες θέσεις εκπαίδευσης εκπαιδευτικών στο ΔΠΘΣ για υποψηφίους Ρομά· εκπαίδευση κατά των διακρίσεων για όλους τους εκπαιδευτικούς σε σχολεία με μαθητές Ρομά
  • Συμφωνίες εταιρικής σχέσης με Σωματεία Ρομά Βόρειας Ελλάδας και Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες για τον συσχεδιασμό εργαλείων διαμεσολάβησης, διατήρησης και παρακολούθησης δικαιωμάτων βάσει του Στρατηγικού Πλαισίου ΕΕ για Ρομά 2020 έως 2030. Επιλογή με ανοιχτή πρόσκληση βάσει του Άρθρου 20 του Νόμου 4412 του 2016
  • Ετήσια δημόσια αναφορά παρακολούθησης και διατήρησης δημοσιευμένη στη Διαύγεια βάσει του Νόμου 3861 του 2010. Περιπτώσεις άρνησης ή διακριτικής αποκλεισμού παραπέμπονται στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει του Νόμου 3094 του 2003 και στο Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας βάσει του Νόμου 4356 του 2015
Αποτέλεσμα

Περίπου 6 εκατ. € ετησίως. Η τακτική παρακολούθηση πρωτοβάθμιας σχολείου Ρομά ανεβαίνει από κάτω του 50 τοις εκατό προς ισοτιμία. Η εγκατάλειψη δευτεροβάθμιας πέφτει από πάνω του 80 τοις εκατό.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α, Β και ΣΤ. Στοιχεία ΤΑΑ 3.2 και 3.4 συν ΕΚΤ+ κοινωνική ένταξη συν γραμμή δικαιωμάτων CERV-2026.

Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας και Πολιτισμού

Εκσυγχρονισμός του εκπαιδευτικού πλαισίου για τη μουσουλμανική μειονότητα Δυτικής Θράκης και αναγνώριση της πομακικής γλώσσας και κουλτούρας στο περιφερειακό πρόγραμμα σπουδών. Διατήρηση του πλαισίου της Συνθήκης της Λωζάνης 1923 και συμπλήρωσή του με περιφερειακό εκπαιδευτικό άρθρωμα για την πομακική ιστορία, γλώσσα και κουλτούρα. Αναθεώρηση του δίγλωσσου προγράμματος ελληνικής και τουρκικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε συνεργασία με τη μειονοτική κοινότητα. Σημεία αναφοράς: η Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία Εθνικών Μειονοτήτων, η ουαλική γλωσσική εκπαίδευση στο Ηνωμένο Βασίλειο και η καταλανική εκπαίδευση στην Ισπανία. Η παιδεία ως απελευθέρωση δεν μπορεί να προχωρήσει με τη διαγραφή της γλώσσας με την οποία ο μαθητής ονομάζει πρώτα τον κόσμο.

Τι θα κάνουμε
  • Απόφαση Περιφερειακής Αρχής Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης· κοινή επιτροπή με οργανώσεις μειονοτικής κοινότητας που συστάθηκε βάσει των Άρθρων 40 και 41 της Συνθήκης της Λωζάνης 1923 και του Προεδρικού Διατάγματος 1024 του 1979 (πλαίσιο μουσουλμανικών μειονοτικών σχολείων)
  • Περιφερειακό εκπαιδευτικό άρθρωμα για πομακική ιστορία, γλώσσα και κουλτούρα, διαθέσιμο στα πομακοχώρια των υπωρειών της Ροδόπης και ως εκλεκτό μάθημα σε περιφερειακά σχολεία. Το άρθρωμα αναθεωρείται κάθε τρία χρόνια από το ΙΕΠ βάσει του Νόμου 4547 του 2018
  • Αναθεώρηση εκσυγχρονισμού του δίγλωσσου προγράμματος ελληνικής και τουρκικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε εταιρικότητα με τη μειονοτική κοινότητα, διεξαγόμενη βάσει του πλαισίου της Συνθήκης της Λωζάνης με αποτελέσματα δημοσιευμένα στη Διαύγεια βάσει του Νόμου 3861 του 2010
  • Προαιρετικά αρθρώματα ρομανικής γλώσσας σε σχολεία με μαθητές Ρομά· χρηματοδοτούμενες μεταπτυχιακές θέσεις στο ΔΠΘΣ για εκπαίδευση εκπαιδευτικών μειονοτικής γλώσσας
  • Συμφωνία συνεργασίας με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου που ορίζει περιεχόμενο προγράμματος σπουδών και οδούς εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, αξιοποιώντας την πρακτική ουαλικής γλωσσικής εκπαίδευσης βάσει του Welsh Language Act 1993 και την καταλανική σχολική εκπαίδευση βάσει του Οργανικού Νόμου 2 του 2006 της Ισπανίας για την Εκπαίδευση
Αποτέλεσμα

Περίπου 2 εκατ. € ετησίως. Η πομακική γλωσσική ταυτότητα αναγνωρίζεται στο σχολικό πρόγραμμα σπουδών. Το πλαίσιο της Λωζάνης συμπληρώνεται, δεν αντικαθίσταται.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Β, Ε και ΣΤ. ΕΚΤ+ συν ΕΠ ΑΜΘ συν γραμμή δικαιωμάτων CERV-2026.

Μεταρρύθμιση Πανελληνίων, Κριτική Σκέψη Υψηλότερης Τάξης

Μεταρρύθμιση του μηχανισμού Πανελληνίων Εξετάσεων σε ορίζοντα πέντε ετών, σε συντονισμό με το ΙΕΠ και τα ελληνικά πανεπιστήμια, για τη μετάβαση του σχεδιασμού αξιολόγησης από την ανάκληση περιεχομένου στην κριτική σκέψη υψηλότερης τάξης, και για τη μείωση της εξάρτησης φροντιστηρίου των ελληνικών οικογενειών από το παράλληλο σύστημα ιδιωτικής παρακολούθησης. Σημεία αναφοράς: ο σχεδιασμός Teach Less, Learn More της Σιγκαπούρης και η φινλανδική εξέταση απολυτηρίου. Μια παιδαγωγική απελευθέρωσης δεν μπορεί να επιβιώσει μιας εξέτασης ανάκλησης περιεχομένου στην πύλη της ανώτατης εκπαίδευσης. Ο σχεδιασμός αξιολόγησης είναι η παιδαγωγική.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινοβουλευτικό νομοσχέδιο AURIO 2028 τροποποιώντας τον Νόμο 4186 του 2013, με κοινή επιτροπή πρυτάνεων πανεπιστημίων (βάσει Νόμου 4485 του 2017) και ΙΕΠ (βάσει Νόμου 3966 του 2011)
  • Συνιστώσα χαρτοφυλακίου συνεχούς αξιολόγησης (30 τοις εκατό), με τράπεζα θεμάτων που αναπτύσσεται από το ΙΕΠ μέσω ανοιχτού διαγωνισμού βάσει του Άρθρου 32 του Νόμου 4412 του 2016
  • Δύο συνιστώσες γραπτού (30 τοις εκατό η καθεμία): μία κλειστού βιβλίου για συνθετική γνώση, μία ανοιχτού βιβλίου για εφαρμογή και ανάλυση
  • Συνιστώσα προφορικής αξιολόγησης για γλώσσες και ανθρωπιστικές σπουδές (10 τοις εκατό)· οι αποφάσεις εισαγωγής στο πανεπιστήμιο διατηρούν τμηματικά βάρη. Σταδιακή εφαρμογή δημοσιευμένη ένα πλήρες κύκλο νωρίτερα στη Διαύγεια βάσει του Νόμου 3861 του 2010, ώστε οικογένειες και φροντιστήρια να αντιμετωπίζουν την αλλαγή με προειδοποίηση
Αποτέλεσμα

Περίπου 25 εκατ. € για τη μετάβαση. Η παλινδρόμηση των 1.500 € ανά παιδί ετησίως προς τη βιομηχανία ιδιωτικής παρακολούθησης αρχίζει να μειώνεται. Το παιδαγωγικό βάθος αποκαθίσταται στην άνω δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α και Β. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ συν ΕΚΤ+.

Εθνικές Πόλεις Πιλότου Παιδείας

Εθνικό πιλότο έξι πόλεων για την αρχιτεκτονική του Πυλώνα 5. Κομοτηνή, Κοζάνη, Ιωάννινα, Πάτρα, Χανιά και Μυτιλήνη φιλοξενούν παράλληλες αναπτύξεις των Κύκλων Αλφαβητισμού Ενηλίκων, των κόμβων Ελληνικών Ιστών Μάθησης, των δημοτικών κέντρων προσχολικής αγωγής κατά πρότυπο Reggio και του Προγράμματος Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά. Έβδομη και όγδοη πόλη πιλότου προστίθενται με ανοιχτή πρόσκληση Διαύγειας σε οποιονδήποτε ελληνικό δήμο συγκρίσιμων συνθηκών: ορεινά χωριά Κρήτης και Ηπείρου, Μάνη στη νότια Πελοπόννησο, τα μικρότερα νησιά του Αιγαίου, οι αστικές γειτονιές Ρομά Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Σημεία αναφοράς: τα πιλότα εκπαίδευσης Comunidades Autónomas της Ισπανίας μετά τον Ley Orgánica 2 του 2006 και το διεθνές δίκτυο Reggio Children της Ιταλίας μετά το 1996. Ο Πυλώνας 5 είναι εθνικός στον σχεδιασμό από το δεύτερο έτος, όχι δεμένος στη Θράκη.

Τι θα κάνουμε
  • Κοινό μνημόνιο μεταξύ Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, των έξι πόλεων πιλότου και του ΙΕΠ βάσει του Νόμου 3966 του 2011
  • Κάθε πόλη πιλότος ιδρύει ένα δίκτυο Κύκλων Αλφαβητισμού Ενηλίκων, έναν κόμβο Ιστού Μάθησης, ένα πρότυπο κέντρο προσχολικής αγωγής κατά πρότυπο Reggio και μια ομάδα διαμεσολαβητών Ρομά εντός δύο ετών
  • Ετήσια δημόσια αναφορά στη Διαύγεια βάσει του Νόμου 3861 του 2010 με δεδομένα παρακολούθησης, διατήρησης και μαθησιακών αποτελεσμάτων· αναθεώρηση από το ΙΕΠ βάσει του Νόμου 4547 του 2018
  • Ανοιχτή πρόσκληση Διαύγειας δημοσιευμένη ένα πλήρες έτος πριν από την προσθήκη κάθε νέας πόλης πιλότου· κριτήρια επιλογής περιλαμβάνουν το μερίδιο μαθητών κάτω από το Επίπεδο 2 PISA, το μερίδιο ενηλίκων στο Επίπεδο 1 ή κάτω PIAAC και την παρουσία κοινοτήτων μειονοτικής γλώσσας. Επιλογή με ανοιχτή πρόσκληση βάσει του Άρθρου 32 του Νόμου 4412 του 2016
  • Διαπιλοτική ανταλλαγή εκπαιδευτικών, παιδαγωγικών υλικών και εργαλείων αξιολόγησης μέσω κινητικότητας Erasmus Plus KA1 (Κανονισμός ΕΕ 2021/817), η φυσική ελληνική οδός για εθνική, όχι περιφερειακή, μεταφορά του πλαισίου Sahlberg
Αποτέλεσμα

Περίπου 4 εκατ. € ετησίως για το εθνικό πρόγραμμα πιλότου έξι πόλεων, μειούμενο καθώς το μοντέλο υιοθετείται από επιπλέον δήμους. Οι περιφερειακοί σχεδιασμοί του Πυλώνα 5 (Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων, Ιστοί Μάθησης, Δίκτυο Reggio, Εκπαίδευση Ρομά) λειτουργούν σε εθνική κλίμακα εντός της πρώτης εκλογικής θητείας.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Α, Β, Γ και ΣΤ. Στοιχείο 3.2 ΤΑΑ συν ΕΚΤ+ συν Erasmus Plus συν CERV-2026.

Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας και Ετήσιο Φόρουμ Παιδείας

Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με εκπροσώπηση εκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών (άνω δευτεροβάθμιας), δημοτικών αρχών, ΔΠΘΣ και οργανώσεων μειονοτικής κοινότητας, που συνεδριάζει τριμηνιαία και αναφέρεται ετησίως στην Περιφερειακή Αρχή. Ετήσιο Φόρουμ Παιδείας (Φόρουμ Παιδείας Έβρου) ανοίγει το έργο του συμβουλίου στο ευρύτερο κοινό. Σημεία αναφοράς: το πλαίσιο δημοτικής διαβούλευσης Καλλικράτης και οι φινλανδικές δημοτικές επιτροπές παιδείας. Η συνειδητοποίηση χτίζεται μέσα στον διάλογο.

Τι θα κάνουμε
  • Απόφαση Περιφερειακής Αρχής για ίδρυση του Συμβουλίου το 2027
  • Συμβούλιο περίπου 30 μελών: 8 εκπαιδευτικοί, 8 γονείς, 4 μαθητές άνω δευτεροβάθμιας, 5 δημοτικοί εκπρόσωποι, 3 ΔΠΘΣ, 2 μειονοτική κοινότητα
  • Τριμηνιαίες συνεδριάσεις ανοιχτές σε δημόσια παρακολούθηση
  • Ετήσιο δημόσιο Φόρουμ Παιδείας στην Αλεξανδρούπολη
  • Το Συμβούλιο εκδίδει δημόσιες συστάσεις δημοσιευμένες στη Διαύγεια βάσει του Νόμου 3861 του 2010 και μπορεί να ζητά γραπτές απαντήσεις από την Περιφέρεια και τους δήμους εντός σταθερής προθεσμίας. Σε περιπτώσεις συστηματικής μη εφαρμογής εκπαιδευτικών υποχρεώσεων, το Συμβούλιο μπορεί να παραπέμψει το θέμα στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει του Νόμου 3094 του 2003. Η ακολουθία μεταρρύθμισης είναι ρητή: διάγνωση, σύσταση, κλιμάκωση
Αποτέλεσμα

Περίπου 200.000 € ετησίως. Η ελληνική παιδεία διοικείται με δομημένη περιφερειακή φωνή, όχι με ad hoc διαβούλευση.

Χρηματοδοτείται από

Φάκελοι Ε και ΣΤ. Περιφερειακός προϋπολογισμός συν CERV-2026.

Τα Χρήματα

Από πού έρχονται τα χρήματα.

82,3 εκατ. € Σταθερή κατάσταση ανά έτος, 13 προτάσεις
10 έως 12 εκατ. € Κεφάλαιο και έκτακτα, έτη 1 έως 5
8 από 8 Φάκελοι ήδη δεσμευμένοι στην Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν στερήθηκε τα χρήματα για ένα εκπαιδευτικό κοινό. Στερήθηκε την πολιτική συμφωνία για να τα χρησιμοποιήσει. Το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας φέρει ειδικό στοιχείο εκπαίδευσης και δεξιοτήτων (3.2) ύψους 2.311 εκατ. €, εκ των οποίων το μισό έχει αναπτυχθεί και το μισό παραμένει ανοιχτό στην ενδιάμεση αναθεώρηση. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus 2021 έως 2027 κατανέμει στην Ελλάδα 5,3 δισ. €. Το Erasmus Plus λειτουργεί σε 26,2 δισ. € σε ολόκληρη την ΕΕ με ελληνικό μερίδιο μέσω ΙΚΥ. Το Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία 2021 έως 2027 ύψους 83,9 εκατ. € περιλαμβάνει εκπαιδευτική προτεραιότητα για τον Έβρο και τη βουλγαρική παραμεθόρια περιοχή. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης καλύπτει Προτεραιότητα 2 (παιδεία) και Προτεραιότητα 4 (κοινωνική ένταξη).

Η οδός του AURIO είναι να πληρώσει την αρχιτεκτονική που ήδη εξουσιοδοτεί το ελληνικό δίκαιο: Άρθρο 16 του Συντάγματος, Νόμος 1566 του 1985, Νόμος 3699 του 2008, Νόμος 3852 του 2010 (Καλλικράτης), Νόμος 3879 του 2010 (διά βίου μάθηση), Νόμος 4547 του 2018, Νόμος 4555 του 2018 (Κλεισθένης), Νόμος 4823 του 2021. Πενταετής σταθερή δημόσια ανάπτυξη περίπου 90 εκατ. € ετησίως επιπλέον των υπαρχουσών βασικών εκπαιδευτικών δαπανών. Το Σύνταγμα υπόσχεται τη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, όχι βαθμολογίες PISA. Ο Πυλώνας 5 υλοποιεί αυτό που υποσχέθηκε.

Ποιος Υποβάλλει

Πώς προσεγγίζονται οι παρακάτω φάκελοι.

  1. Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

    ΑΗ

    Κεντρική διαχείριση του Νόμου Παιδαγωγικής Αυτονομίας, του Εθνικού Συμφώνου Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών, της Κατάργησης Κατατάξεων Σχολείων και της Μεταρρύθμισης Πανελληνίων. Ο λειτουργικός προϋπολογισμός φέρει τη σταθερή κατάσταση από το τρίτο έτος. Ανακατεύθυνση ΤΑΑ μέσω ενδιάμεσης αναθεώρησης.

  2. Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

    ΔΕΣΤ

    Κύρια αρχή για το Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας, τους Ελληνικούς Ιστούς Μάθησης, τους Κύκλους Αλφαβητισμού Ενηλίκων, τη Διασυνοριακή Ανταλλαγή Εκπαιδευτικών και το Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά. Κοινό μνημόνιο με ΓΓΔΒΜΝ, ΙΚΥ και βουλγαρικό περιφερειακό εταίρο.

  3. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘΣ)

    ΑΓΖ

    Κύριος δικαιούχος για την κλινική εκπαίδευση Μεταπτυχιακής Οδού Εκπαιδευτικών. Εταιρικές σχέσεις Erasmus Plus για Reggio Children και τη διασυνοριακή ανταλλαγή. Horizon Europe Cluster 2 για τη βάση έρευνας κλινικής εκπαίδευσης εκπαιδευτικών και την ανοιχτού κώδικα πλατφόρμα ιστών μάθησης.

  4. Δήμοι Έβρου

    ΑΒΕ

    Κύριοι δικαιούχοι για το Δημοτικό Δίκτυο Προσχολικής Αγωγής κατά πρότυπο Reggio. Κοινό ψήφισμα εντός των δύο πρώτων ετών δημαρχιακής θητείας AURIO το 2028. Δημοτικές κοινωνικές υπηρεσίες ως εταίρος για τους Κύκλους Αλφαβητισμού Ενηλίκων και το Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά.

  5. Κοινοβουλευτική ομάδα AURIO

    ΣΤΗ

    Κοινοβουλευτικές τροπολογίες και νομοσχέδια για τον Νόμο Παιδαγωγικής Αυτονομίας (Νόμος 4823 του 2021), την Κατάργηση Κατατάξεων Σχολείων, τη Μεταρρύθμιση Πανελληνίων (Νόμος 4186 του 2013) και το Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών. Χορηγία γραμμής δικαιωμάτων CERV-2026 για μειονοτική γλώσσα και συνιστώσες εκπαίδευσης Ρομά.

Πλήρης οδηγός αιτούντων →

Where the money goes

Annual cost at full roll out, sorted by size. Each bar links to the proposal it pays for.

  • Εμπιστοσύνη και Παιδαγωγική Αυτονομία
  • Κριτική Συνείδηση και Ισότητα
  • Συντροφικότητα και Ιστοί Μάθησης
  1. Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας
  2. Μεταρρύθμιση Πανελληνίων, Κριτική Σκέψη Υψηλότερης Τάξης
  3. Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά
  4. Κατάργηση Κατατάξεων και Βαθμολογικών Πινάκων Σχολείων
  5. Μεταπτυχιακή Οδός Εκπαιδευτικών με Δέσμευση Περιφερειακής Υπηρεσίας
  6. Εθνικές Πόλεις Πιλότου Παιδείας
  7. Ελληνικοί Ιστοί Μάθησης, Διαδίκτυο Μάθησης
  8. Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας και Πολιτισμού
  9. Δημοτικό Δίκτυο Προσχολικής Αγωγής κατά πρότυπο Reggio
  10. Διασυνοριακή Ανταλλαγή Εκπαιδευτικών, Έβρος προς Βουλγαρία
  11. Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών
  12. Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων, Κύκλοι Πολιτισμού
  13. Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας και Ετήσιο Φόρουμ Παιδείας

Total steady state envelope: €82.3m a year, drawn from the envelopes named in the funding map below.

Steady state envelope, by proposal

Annual cost at full roll out, in € millions. Envelope letters link to the funding sources below.

№Proposal€ m / yrEnvelopes
01Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας30.0—
02Μεταπτυχιακή Οδός Εκπαιδευτικών με Δέσμευση Περιφερειακής Υπηρεσίας4.00—
03Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών0.50—
04Κατάργηση Κατατάξεων και Βαθμολογικών Πινάκων Σχολείων5.00—
05Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων, Κύκλοι Πολιτισμού0.50—
06Ελληνικοί Ιστοί Μάθησης, Διαδίκτυο Μάθησης3.30—
07Δημοτικό Δίκτυο Προσχολικής Αγωγής κατά πρότυπο Reggio1.20—
08Διασυνοριακή Ανταλλαγή Εκπαιδευτικών, Έβρος προς Βουλγαρία0.60—
09Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά6.00—
10Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας και Πολιτισμού2.00—
11Μεταρρύθμιση Πανελληνίων, Κριτική Σκέψη Υψηλότερης Τάξης25.0—
12Εθνικές Πόλεις Πιλότου Παιδείας4.00—
13Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας και Ετήσιο Φόρουμ Παιδείας0.20—
Steady state total82.3

Τα πρώτα δύο έτη φέρουν γεφυρωτική χρηματοδότηση από ΤΑΑ, ΕΚΤ+, Erasmus Plus, Interreg, ΕΠ ΑΜΘ, CERV και Horizon. Από το τρίτο έτος, ο λειτουργικός προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων (Φάκελος Η) απορροφά τη σταθερή κατάσταση. Το σύνολο σε επίπεδο πρότασης αντικατοπτρίζει επαναλαμβανόμενα κόστη· οι γραμμές κεφαλαίου και έκτακτων αναγκών βάσει Φακέλου Α (ΤΑΑ) και Φακέλου Ε (ΕΠ ΑΜΘ) αντιστοιχούν για το υπόλοιπο του συνόλου των περίπου 90 εκατ. € ετησίως. Μαζί αυτές οι γραμμές προσθέτουν επιπλέον 10 έως 12 εκατ. € ετησίως στον πρώτο πενταετή ορίζοντα, φέρνοντας το σύνολο κοντά στον σταθερό φάκελο 90 εκατ. €.

Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Στοιχείο 3.2 Εκπαίδευση και Δεξιότητες

2.311 εκατ. € στοιχείο εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, εκ των οποίων το μισό έχει αναπτυχθεί και το μισό είναι διαθέσιμο για ανακατανομή ενδιάμεσης αναθεώρησης

  • Το Στοιχείο 3.2 καλύπτει εκσυγχρονισμό εκπαίδευσης, ενδυνάμωση εκπαιδευτικών, ψηφιακή εκπαίδευση, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, και ανάπτυξη δεξιοτήτων.
  • Μερικώς αναπτυχθέν ως τον Απρίλιο 2026 με το υπόλοιπο ανοιχτό για ανακατανομή στην ενδιάμεση αναθεώρηση.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241
Προτάσεις
Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας (Πρόταση 1). Μεταπτυχιακή Οδός Εκπαιδευτικών (Πρόταση 2). Κατάργηση Κατατάξεων Σχολείων (Πρόταση 4). Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων (Πρόταση 5). Δίκτυο Reggio (Πρόταση 7). Εκπαίδευση Ρομά (Πρόταση 9). Μεταρρύθμιση Πανελληνίων (Πρόταση 11)
Ποιος αιτείται
Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ως εθνικός υλοποιητής ΤΑΑ. ΔΠΘΣ και περιφερειακή αρχή για περιφερειακές και πιλοτικές αναπτύξεις. Το AURIO εμπλέκεται στην ενδιάμεση αναθεώρηση ΤΑΑ από το 2026 και εξής
Παράθυρο υποβολής
Προθεσμία δαπάνης ΤΑΑ υπό ενεργό διαπραγμάτευση με την Επιτροπή για το 2026 και παρατεταμένες προθεσμίες. Ενδιάμεση αναθεώρηση ανοιχτή από το 2025 και εξής

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus 2021 έως 2027, ελληνική κατανομή

5,3 δισ. € ελληνικό σύνολο, περιφερειακό στοιχείο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης περίπου 165,5 εκατ. €

  • Το ΕΚΤ+ χρηματοδοτεί απασχόληση, δεξιότητες, κοινωνική ένταξη και μείωση φτώχειας.
  • Οι κλάδοι δεξιοτήτων, διά βίου μάθησης και κοινωνικής ένταξης είναι άμεσα σχετικοί με τις προτάσεις του Πυλώνα 5.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1057
Προτάσεις
Εκπαίδευση ομοτίμων Παιδαγωγικής Αυτονομίας (Πρόταση 1). Κοινωνική ένταξη Μεταπτυχιακής Οδού Εκπαιδευτικών (Πρόταση 2). Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων (Πρόταση 5). Πλατφόρμα Ελληνικών Ιστών Μάθησης (Πρόταση 6). Δίκτυο Reggio (Πρόταση 7). Εκπαίδευση Ρομά (Πρόταση 9). Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας (Πρόταση 10). Εκπαίδευση εκπαιδευτικών Μεταρρύθμισης Πανελληνίων (Πρόταση 11)
Ποιος αιτείται
Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ως εθνική διαχειριστική αρχή. Περιφερειακή Αρχή, ΔΠΘΣ, ΟΠΕΚΑ και δήμοι ως επιλέξιμοι δικαιούχοι
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις ένταξης και δεξιοτήτων ΕΚΤ+ σε εξέλιξη έως το 2027. Ενδιάμεση αναθεώρηση προγράμματος από το 2025 και εξής

Erasmus Plus 2021 έως 2027 (παγκόσμιος φάκελος Θ βάσει του μητρώου διαπρογράμματος Α έως Π)

Προϋπολογισμός ΕΕ 26,2 δισ. €. Ελληνικό μερίδιο μέσω εθνικής υπηρεσίας ΙΚΥ

  • Χρηματοδοτεί κινητικότητα μαθητών και εκπαιδευτικών, στρατηγικές εταιρικές σχέσεις και συνεργατικά έργα στην ευρωπαϊκή εκπαίδευση.
  • Το στοιχείο κινητικότητας εκπαιδευτικών είναι ο φυσικός φάκελος για τη διασυνοριακή ανταλλαγή εκπαιδευτικών και την εταιρική σχέση Reggio Children.
  • Στο μητρώο διαπρογράμματος AURIO (λίστα φακέλων σελίδας Μεθόδου) το Erasmus Plus είναι γράμμα Θ.
  • Το τοπικό γράμμα Γ του Πυλώνα 5 και το παγκόσμιο γράμμα Θ αναφέρονται στον ίδιο φάκελο.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/817
Προτάσεις
Εξάμηνα κλινικής ανταλλαγής Μεταπτυχιακής Οδού Εκπαιδευτικών (Πρόταση 2). Ψηφιακές εταιρικές σχέσεις Ελληνικών Ιστών Μάθησης (Πρόταση 6). Διεθνής συνεργασία Δικτύου Reggio (Πρόταση 7). Κινητικότητα Erasmus Διασυνοριακής Ανταλλαγής Εκπαιδευτικών (Πρόταση 8). Παράθυρα προσβασιμότητας και κινητικότητας μειονοτικών σχολείων διατηρημένα για εκπαιδευτικούς και μαθητές από μειονοτικά πρωτοβάθμια σχολεία Κομοτηνής, Ξάνθης και Ιάσμου βάσει πλαισίου Συνθήκης Λωζάνης 1923, και από μονάδες ειδικής αγωγής βάσει Νόμου 3699 του 2008, με επιλογή ανοιχτής πρόσκλησης δημοσιευμένης στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861 του 2010
Ποιος αιτείται
ΙΚΥ (Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών) ως εθνική υπηρεσία. ΔΠΘΣ, σχολεία και δήμοι ως επιλέξιμα ιδρύματα
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες προσκλήσεις Erasmus Plus έως το 2027. Τύποι δράσης: κινητικότητα KA1, εταιρικές σχέσεις KA2

Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία 2021 έως 2027

83,9 εκατ. € σύνολο, ΕΤΠΑ 80 τοις εκατό εθνικό 20 τοις εκατό. Εκπαιδευτική προτεραιότητα για Έβρο και βουλγαρική παραμεθόρια περιοχή

  • Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη Βουλγαρική Νότια Κεντρική Περιφέρεια.
  • Οι προτεραιότητες εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής χρηματοδοτούν άμεσα την ανταλλαγή εκπαιδευτικών και τους κόμβους ιστών μάθησης στην παραμεθόρια περιοχή.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1059
Προτάσεις
Θέσεις προτεραιότητας Παραμεθορίου Μεταπτυχιακής Οδού Εκπαιδευτικών (Πρόταση 2). Ψηφιακή υποδομή κόμβων Ελληνικών Ιστών Μάθησης (Πρόταση 6). Κοινωνική συνοχή Προτεραιότητας 3 Διασυνοριακής Ανταλλαγής Εκπαιδευτικών (Πρόταση 8)
Ποιος αιτείται
Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και βουλγαρικός περιφερειακός εταίρος μέσω διαχείρισης προγράμματος Interreg. Κύριος δικαιούχος συνήθως ελληνικό δημόσιο ίδρυμα
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις Interreg ανοιχτές έως το 2027. Προτεραιότητες εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής ανοιχτές τα περισσότερα έτη

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2021 έως 2027, Προτεραιότητες 2 και 4

639 εκατ. € σύνολο δημόσιας δαπάνης, Προτεραιότητα 2 εκπαίδευση και Προτεραιότητα 4 κοινωνική ένταξη

  • 85 τοις εκατό ΕΕ, 15 τοις εκατό εθνική συγχρηματοδότηση.
  • Η Προτεραιότητα 2 καλύπτει εκπαιδευτική υποδομή και παιδαγωγική καινοτομία.
  • Η Προτεραιότητα 4 καλύπτει κοινωνική ένταξη και μειονοτική εκπαίδευση.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1058 (ΕΤΠΑ) και Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1057 (ΕΚΤ+)
Προτάσεις
Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων (Πρόταση 5). Δίκτυο Reggio (Πρόταση 7). Εκπαίδευση Ρομά (Πρόταση 9). Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας (Πρόταση 10). Εθνικές Πόλεις Πιλότου Παιδείας (Πρόταση 12). Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας (Πρόταση 13)
Ποιος αιτείται
Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης μέσω ΕΥΔΑΜΘ. Δήμοι και ΔΠΘΣ ως επιλέξιμοι δικαιούχοι
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις Προτεραιοτήτων 2 και 4 σε εξέλιξη έως το 2027

Πρόγραμμα Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες (CERV-2026)

1,55 δισ. € συνολικό πρόγραμμα ΕΕ για 2021 έως 2027

  • Το πρόγραμμα υποστηρίζει συνιστώσες δικαιωμάτων και αξιοπρέπειας της εκπαιδευτικής πολιτικής: αναγνώριση μειονοτήτων, κατά των διακρίσεων, συμμετοχή πολιτών.
  • Ο φυσικός φάκελος για τον κλάδο ισότητας του Πυλώνα 5.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/692
Προτάσεις
Παρακολούθηση δικαιωμάτων Εκπαίδευσης Ρομά (Πρόταση 9). Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας και Πολιτισμού (Πρόταση 10). Συνιστώσες συμμετοχής πολιτών Εθνικών Πόλεων Πιλότου Παιδείας (Πρόταση 12). Συνιστώσες συμμετοχής Περιφερειακού Συμβουλίου Παιδείας (Πρόταση 13)
Ποιος αιτείται
Οργανώσεις κοινωνίας των πολιτών και πανεπιστήμια, συχνά με δημοτικούς συναιτητές. Ενδιάμεσος Bodossaki PLATO για ελληνική πρόσβαση κοινωνίας των πολιτών
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες προσκλήσεις CERV. Κύκλος PLATO: επόμενη πρόσκληση Bodossaki αναμένεται το 2026

Horizon Europe Cluster 2 Πολιτισμός, Δημιουργικότητα και Χωρίς Αποκλεισμούς Κοινωνία (HORIZON-CL2)

Ενδεικτικός προϋπολογισμός Cluster 2 σε 2021 έως 2027

  • Δράσεις Έρευνας και Καινοτομίας με ποσοστό χρηματοδότησης 100 τοις εκατό.
  • Η έρευνα εκπαιδευτικών συστημάτων, η αναλυτική μάθησης και η χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση είναι οι σχετικοί κλάδοι για τον Πυλώνα 5.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/695
Προτάσεις
Ερευνητική βάση κλινικής εκπαίδευσης εκπαιδευτικών Μεταπτυχιακής Οδού Εκπαιδευτικών (Πρόταση 2). Έρευνα πλατφόρμας ανοιχτού κώδικα Ελληνικών Ιστών Μάθησης (Πρόταση 6)
Ποιος αιτείται
Κοινοπραξίες τουλάχιστον τριών νομικών οντοτήτων από τρία διαφορετικά κράτη μέλη ΕΕ. ΔΠΘΣ ως φυσική ακαδημαϊκή άγκυρα με ευρωπαίους ερευνητικούς εταίρους
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες θεματικές προσκλήσεις. Δράσεις Έρευνας και Καινοτομίας ανά ετήσιο πρόγραμμα εργασίας

Λειτουργικός προϋπολογισμός Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων

Λειτουργικός προϋπολογισμός ελληνικής δημόσιας εκπαίδευσης. Μεταβαίνει τη χρηματοδότηση πιλότου ΤΑΑ και ΕΚΤ+ στη βασική χρηματοδότηση από το τρίτο έτος

  • Η μεταρρύθμιση συντηρείται από το τρίτο έτος και εξής μέσω τακτικής ελληνικής δημόσιας δαπάνης, αφού ολοκληρωθεί η πιλοτική χρηματοδότηση ΤΑΑ και ΕΚΤ+.
  • Το Υπουργείο διαχειρίζεται μισθοδοσία εκπαιδευτικών, ικανότητα ΙΕΠ και κεντρική διοικητική δομή.
Νομική βάση
Ελληνικός εθνικός προϋπολογισμός. Νόμος 1566 του 1985. Νόμος 4547 του 2018
Προτάσεις
Συνεχής λειτουργία Παιδαγωγικής Αυτονομίας από το τρίτο έτος (Πρόταση 1). Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών (Πρόταση 3). Συνεχής ικανότητα ΙΕΠ Κατάργησης Κατατάξεων Σχολείων (Πρόταση 4). Συνεχής σχεδιασμός αξιολόγησης Μεταρρύθμισης Πανελληνίων (Πρόταση 11)
Ποιος αιτείται
Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων μέσω ετήσιας διαδικασίας ελληνικού δημόσιου προϋπολογισμού. Κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι AURIO χορηγούν τις γραμμές από το 2027
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιος κύκλος ελληνικού δημόσιου προϋπολογισμού
Τι Αλλάζει για Εσένα

Το όφελος είναι τοπικό, μετρήσιμο και άμεσο.

  1. Ο δάσκαλός σου λειτουργεί ως επαγγελματίας, όχι ως στόχος.

    Ο Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας καταργεί το τιμωρητικό πλαίσιο αξιολόγησης του Νόμου 4823 του 2021 και το αντικαθιστά με επαγγελματική μάθηση μεταξύ ομοτίμων. Οι σχολικές μονάδες αποκτούν αυτονομία για το 30 τοις εκατό της μεθοδολογίας υλοποίησης προγράμματος σπουδών. Οι μαζικές απεργίες του 2022 και 2023 δεν χρειάζεται να επαναληφθούν.

  2. Το χωριάτικο σχολείο σου κρατά τους ίδιους δασκάλους, χρόνο με τον χρόνο.

    Η Μεταπτυχιακή Οδός Εκπαιδευτικών με Δέσμευση Περιφερειακής Υπηρεσίας χρηματοδοτεί 50 υποψηφίους ετησίως μέσω ΔΠΘΣ για πενταετές ολοκληρωμένο αρχικό πρόγραμμα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, με πενταετή δέσμευση υπηρεσίας στην Παραμεθόριο σε αντάλλαγμα της χρηματοδοτούμενης θέσης. Η πρώτη γενιά Ελλήνων εκπαιδευτικών προετοιμασμένη σε βάθος Sahlberg.

  3. Το πρόγραμμα σπουδών δεν ξαναγράφεται κάθε φορά που αλλάζει κυβέρνηση.

    Το Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών θεσπίζει εξάχρονο κύκλο με κοινή διακήρυξη των κοινοβουλευτικών κομμάτων. Η παιδεία προστατεύεται από κομματικές αντιπαραθέσεις. Η παιδαγωγική καινοτομία βάσει σχολείου μπορεί να ριζώσει στους χρονικούς ορίζοντες που απαιτεί.

  4. Τέλος βαθμολογικοί πίνακες που κατατάσσουν το σχολείο του παιδιού σου έναντι του χωριού δίπλα.

    Η νομοθεσία Κατάργησης Κατατάξεων Σχολείων απαγορεύει τη δημοσίευση αποτελεσμάτων Πανελληνίων σε επίπεδο σχολείου. Κάθε σχολείο συντάσσει τριετές χαρτοφυλάκιο αυτοαξιολόγησης εστιασμένο στην επαγγελματική ανάπτυξη, όχι σε ανακατασκευασμένους δημοσιογραφικούς βαθμολογικούς πίνακες. Η αγοραία πειθαρχία του φροντιστηρίου πάνω στο δημόσιο σχολείο τελειώνει.

Πιο Βαθιά

Η έρευνα πίσω από την πολιτική.

Όπου έχει λειτουργήσει.

Aotearoa Νέα Ζηλανδία, Νέα Ζηλανδία

Από το 1996

Το πρώτο δίγλωσσο εθνικό πρόγραμμα σπουδών προσχολικής αγωγής.

Το πρόγραμμα σπουδών Te Whāriki, που υιοθετήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας της Νέας Ζηλανδίας το 1996, ήταν το πρώτο ρητά δίγλωσσο εθνικό πρόγραμμα σπουδών προσχολικής αγωγής στον κόσμο. Είναι ένα δίγλωσσο έγγραφο Μαορί και αγγλικής γλώσσας οργανωμένο γύρω από τέσσερις αρχές (ενδυνάμωση, ολιστική ανάπτυξη, οικογένεια και κοινότητα, σχέσεις) και πέντε κλάδους (ευεξία, ανήκειν, συμβολή, επικοινωνία, εξερεύνηση).

Το Te Whāriki είναι η διεθνής αναφορά για προγράμματα σπουδών προσχολικής αγωγής που λαμβάνουν πολιτισμική και γλωσσική ποικιλότητα ως αφετηρία αντί ως πρόβλημα προς αφομοίωση. Για τον Πυλώνα 5 αποτελεί την απόδειξη για ένα ελληνικό πρόγραμμα σπουδών προσχολικής αγωγής που αναγνωρίζει τις μειονοτικές γλώσσες Πομάκων, Ρομά και Τούρκων δίπλα στα ελληνικά ως πόρους για την πρώιμη ανάπτυξη.

Ελσίνκι και το γενικό σχολείο, Φινλανδία

Από τη δεκαετία του 1970

Η χώρα που έχτισε την παιδεία στην εμπιστοσύνη.

Τα αποτελέσματα PISA 2022 της Φινλανδίας ήταν 484 στα μαθηματικά, 490 στην ανάγνωση και 511 στις φυσικές επιστήμες, όλα πολύ πάνω από τον μέσο ΟΟΣΑ και 54 μονάδες πάνω από την Ελλάδα στα μαθηματικά, 52 μονάδες στην ανάγνωση και 70 μονάδες στις φυσικές επιστήμες. Το σύστημα ανοικοδομήθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 μέσω διακομματικής συναίνεσης, με κύκλους αναθεώρησης προγράμματος σπουδών περίπου έξι ετών που υιοθετήθηκαν με αμοιβαία συμφωνία μεταξύ κυβερνήσεων, και η παιδεία προστατεύτηκε ρητά από κομματικές αντιπαραθέσεις μετά από κάθε εκλογές.

Πενταετές μεταπτυχιακό ως προϋπόθεση για τη διδασκαλία, με εισαγωγή στα προγράμματα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών που δέχεται περίπου 11 τοις εκατό των υποψηφίων. Χωρίς εθνικές κατατάξεις σχολείων, χωρίς εξωτερικές επιθεωρήσεις, χωρίς τυποποιημένες εξετάσεις μαθητών έως την απολυτήριο εξέταση στο τέλος της άνω δευτεροβάθμιας. Ουσιαστική παιδαγωγική αυτονομία στο επίπεδο της σχολικής μονάδας. Η πολιτισμική δέσμευση στην εμπιστοσύνη εκπαιδευτικών ως εθνικός πόρος. Το κεντρικό επιχείρημα του Sahlberg: το φινλανδικό σύστημα αποδίδει υψηλότερο μέσο επίπεδο, υψηλότερη ισότητα και υψηλότερη ευημερία μαθητών από τις αγοραία πειθαρχημένες εναλλακτικές του, ακριβώς επειδή είναι το ακριβές αντίθετο του Παγκόσμιου Κινήματος Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης.

Ταλίν και το ψηφιακό πρώτο σχολείο, Εσθονία

Από το 2014

Εμπιστοσύνη συν ψηφιακή ενσωμάτωση σε εθνική κλίμακα.

Τα αποτελέσματα PISA 2022 της Εσθονίας την έφεραν πρώτη ή δεύτερη στα μαθηματικά στην Ευρώπη με την Ελβετία, πρώτη στις φυσικές επιστήμες και πρώτη ή δεύτερη στην ανάγνωση με την Ιρλανδία. Στα κορυφαία οκτώ παγκοσμίως συνολικά. Η εσθονική οδός μεταρρύθμισης συνδυάζει το φινλανδικό στυλ αυτονομίας εκπαιδευτικών με συνειδητό εθνικό πρόγραμμα ψηφιακής ενσωμάτωσης στα σχολεία, μεταρρύθμιση προγράμματος σπουδών του 2014 που έδωσε στα σχολεία ουσιαστική διακριτική ευχέρεια εντός εθνικού πλαισίου, και ψηφιακή πρώτη προσέγγιση που τοποθετεί τον ψηφιακό γραμματισμό στο κέντρο του προγράμματος σπουδών.

Το εσθονικό σχολείο όπως είναι σήμερα είναι ένας υβριδισμός στυλ Sahlberg εμπιστοσύνης και ψηφιακού μαθησιακού περιβάλλοντος που προσεγγίζει, στη δημόσια διαθεσιμότητά του, εθνική εφαρμογή των ιστών μάθησης του Illich. Για τον Πυλώνα 5, η Εσθονία είναι η απόδειξη ότι η παιδαγωγική αυτονομία και η ψηφιακή ενσωμάτωση μπορούν να συνδυαστούν, όχι να αντιτεθούν η μία στην άλλη.

Reggio Emilia, Ιταλία

Από το 1946

Ο δήμος που ακούει εκατό γλώσσες.

Η παιδαγωγική προσέγγιση Reggio Emilia είναι δημοτικό σύστημα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που ξεκίνησε το 1946, ιδρυμένο από γονείς και τον παιδαγωγό Loris Malaguzzi (1920 έως 1994). Τα πρώτα προσχολεία άνοιξαν με γονείς που έσωζαν οικοδομικά υλικά από εγκαταλελειμμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις αμέσως μετά την απελευθέρωση. Η προσέγγιση αντιμετωπίζει κάθε παιδί ως έχον εκατό γλώσσες, εκατό τρόπους σκέψης, παιχνιδιού, ομιλίας, σχεδίου, γλυπτικής, τραγουδιού, οικοδόμησης και δημιουργίας, από τους οποίους το σχολείο πρέπει να ακούει όλους.

Οι παιδαγωγικοί ρόλοι του ατελιεριστά (καλλιτέχνης σε κατοικία) και του παιδαγωγίστα (παιδαγωγικός συντονιστής που υποστηρίζει την ομάδα σε πολλά κέντρα) είναι ρουτίνα στο Reggio Emilia και σπάνιοι αλλού. Η κύρια τεκμηριωτική υποδομή είναι το πάνελ τεκμηρίωσης, ένα δημόσια ορατό αρχείο των ερευνών, υποθέσεων, σχεδίων και συμπερασμάτων των παιδιών, εκτιθέμενο στο φουαγιέ κάθε κέντρου. Για τον Πυλώνα 5 η προσέγγιση Reggio Emilia είναι το μοντέλο για το ελληνικό δημοτικό νηπιαγωγείο και παιδικό σταθμό.

Σιγκαπούρη, Σιγκαπούρη

Από το 2005

Δίδαξε λιγότερο, μάθε περισσότερο.

Τον Σεπτέμβριο του 2005 ο τότε Υπουργός Παιδείας της Σιγκαπούρης Tharman Shanmugaratnam εκφώνησε την ομιλία στο Σεμινάριο Σχεδίου Εργασίας του Υπουργείου Παιδείας που εκκίνησε το Teach Less, Learn More (TLLM). Το διαγνωστικό επιχείρημα της μεταρρύθμισης ήταν ότι το σχολικό σύστημα της Σιγκαπούρης, που αποδίδει καλά σε διεθνείς συγκρίσεις μέσης επίδοσης αλλά περιορίζεται από ένα υπερφορτωμένο σε περιεχόμενο και εξεταστικά πιεσμένο πρόγραμμα σπουδών, είχε φτάσει σε οροφή ποιότητας που δεν μπορούσε να σπάσει με περαιτέρω κεντρική οδηγία.

Η μεταρρύθμιση υποστήριζε τη διδασκαλία λιγότερου σε κάλυψη περιεχομένου προγράμματος σπουδών και μεγαλύτερη μάθηση σε βάθος, κυριότητα και κριτική σκέψη υψηλότερης τάξης, παρέχοντας παιδαγωγικό περιθώριο περίπου 10 έως 20 τοις εκατό του διδακτικού χρόνου κατά διακριτική ευχέρεια του σχολείου για παιδαγωγική καινοτομία βάσει σχολείου, και μεταβαίνοντας τον σχεδιασμό αξιολόγησης προς κριτική σκέψη υψηλότερης τάξης. Οι βαθμολογίες PISA της Σιγκαπούρης παρέμειναν στην κορυφή της κατάταξης ΟΟΣΑ, αποδεικνύοντας ότι το δίδαξε λιγότερο, μάθε περισσότερο συμβιβάζεται με τη μέγιστη μέση επίδοση. Για τον Πυλώνα 5 η μεταρρύθμιση TLLM είναι το ενεργό προηγούμενο για το 30 τοις εκατό αυτονομία προγράμματος σπουδών στην Πρόταση 1 και τη μεταρρύθμιση Πανελληνίων στην Πρόταση 11.

Σάο Πάολο και οι κύκλοι πολιτισμού, Βραζιλία

1989 έως 1991

Ο Freire ως Υπουργός Παιδείας.

Το Movimento de Alfabetização (MOVA) που εκκίνησε ο Paulo Freire ως Υπουργός Παιδείας στο Σάο Πάολο από το 1989 έως το 1991 οργάνωσε κύκλους πολιτισμού σε εταιρικότητα με κοινοτικές οργανώσεις σε ολόκληρη την πόλη, φτάνοντας ενήλικες μαθητές που αποτύχει το τυπικό σχολείο. Το πρόγραμμα θέσπισε τον θεσμικό πρότυπο για συμμετοχική εργασία αλφαβητισμού ενηλίκων στη Βραζιλία και επηρέασε το μεταγενέστερο Programa Brasil Alfabetizado της κυβέρνησης Lula.

Η θεσμική μορφή του MOVA, μια εταιρικότητα μεταξύ δήμου και κοινοτικών οργανώσεων, με προγράμματα σπουδών συσχεδιασμένα από τους μαθητές και με χρηματοδότηση εγγυημένη από τον δήμο, είναι άμεσα αναπαράξιμη στο ελληνικό δημοτικό πλαίσιο. Για τον Πυλώνα 5, το MOVA είναι το μοντέλο για τους Ελληνικούς Κύκλους Αλφαβητισμού Ενηλίκων στην Πρόταση 5.

Αβάνα και οι brigadistas, Κούβα

1961

Ένα εκατομμύριο ενήλικες έγιναν γραμματιζούμενοι σε δώδεκα μήνες.

Το Κουβανικό Año de la Educación του 1961 κινητοποίησε πάνω από 250.000 brigadistas, κυρίως νέους εθελοντές, για να διδάξουν ανάγνωση και γραφή σε πάνω από ένα εκατομμύριο Κουβανούς ενήλικες σε αγροτικές και αστικές κοινότητες. Η UNESCO πιστοποίησε την Κούβα ως χωρίς αναλφαβητισμό στο τέλος της εκστρατείας. Η παιδαγωγική μέθοδος αντλούσε από την προ-εξορίας εργασία του Freire στη Βραζιλία και τη Χιλή και από τα cartillas (αναγνωστικά) που ανέπτυξαν Κουβανοί παιδαγωγοί.

Η κουβανική εκστρατεία απέδειξε ότι ο μαζικός αλφαβητισμός ενηλίκων είναι εφικτός σε δώδεκα μήνες σε κλίμακα και με πολύ χαμηλό κόστος ανά κεφαλή, όταν υπάρχει η πολιτική βούληση και η θεσμική δέσμευση. Για τον Πυλώνα 5, η Κούβα είναι η απόδειξη ύπαρξης ότι μια ελληνική δέσμευση αλφαβητισμού ενηλίκων είναι επιχειρησιακά εφικτή αν αποφασιστεί.

Vila das Aves, Πορτογαλία

Από το 1976

Ένα δημόσιο σχολείο χωρίς βαθμούς, αίθουσες ή ωράρια.

Η Escola da Ponte στη Vila das Aves, στη βόρεια Πορτογαλία, ιδρυμένη το 1976 υπό την ηγεσία του José Pacheco, είναι ένα από τα πιο τεκμηριωμένα δημοκρατικά σχολεία της Ευρώπης. Λειτουργεί χωρίς βαθμούς, χωρίς σταθερές αίθουσες και χωρίς σταθερό ωράριο. Οι μαθητές οργανώνονται σε μεικτές ηλικιακά ομάδες, εργάζονται σε ατομικά σχέδια μελέτης εκπονημένα από κοινού με τους δασκάλους και τους συνομηλίκους τους, και αξιολογούνται μέσω επισκόπησης χαρτοφυλακίου και διαλόγου ομοτίμων αντί εξέτασης.

Συγκρούσεις και αποφάσεις για τη λειτουργία του σχολείου αντιμετωπίζονται από μια Assembleia, σχολική συνέλευση στην οποία έχουν φωνή μαθητές, δάσκαλοι και γονείς. Το σχολείο ανήκει στο πορτογαλικό δημόσιο δίκτυο και δέχεται μαθητές από ολόκληρη τη σχολική περιοχή. Ο Pacheco εξήγαγε στη συνέχεια το μοντέλο στη Βραζιλία μέσω του Projeto Âncora έξω από το Σάο Πάολο. Για τον Πυλώνα 5, η Escola da Ponte είναι η απόδειξη ότι οι αρχές Freire και Illich μπορούν να υλοποιηθούν σε επίπεδο ενός δημόσιου σχολείου εντός εθνικού δημόσιου σχολικού δικτύου.

Το βαθύτερο επιχείρημα.

Η συνταγματική και νομοθετική άγκυρα του Πυλώνα 5 είναι το Άρθρο 16 του Συντάγματος, παράγραφοι 2, 4 και 5. Η παράγραφος 2 διακηρύσσει ότι η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και σκοπεύει στην ηθική, πνευματική, επαγγελματική και σωματική αγωγή των Ελλήνων, στην ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και στη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών. Η παράγραφος 4 κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε Έλληνα σε δωρεάν παιδεία σε όλες τις βαθμίδες στα κρατικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η παράγραφος 5 επιφυλάσσει την παιδεία πανεπιστημιακού επιπέδου σε δημόσια, πλήρως αυτοδιοικούμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Ο Νόμος 1566 του 1985 έδωσε στο Άρθρο 16 συγκεκριμένη μορφή για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ο Νόμος 4823 του 2021 τροποποίησε το πλαίσιο αναβάθμισης σχολείων και ενδυνάμωσης εκπαιδευτικών. Ο Νόμος 4957 του 2022 τροποποίησε το πλαίσιο διακυβέρνησης ανώτατης εκπαίδευσης. Τα σημεία αναφοράς στο εξωτερικό είναι ο φινλανδικός Νόμος Βασικής Εκπαίδευσης 628 του 1998 (Perusopetuslaki), η επιχειρησιακή βάση του πλαισίου Sahlberg, και ο εσθονικός Põhikooli ja gümnaasiumi seadus του 2010, η επιχειρησιακή βάση της εσθονικής ψηφιακή πρώτης μεταρρύθμισης. Ο Πυλώνας 5 διαβάζει το Άρθρο 16 όπως γράφτηκε και όπως το υλοποίησε πρώτα ο Νόμος 1566 του 1985: όχι ως άδεια για συγκεντρωτισμό, αλλά ως υποχρέωση διαμόρφωσης ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών.

Η ελληνική παιδεία θεμελιώθηκε σε ένα συνταγματικό χάρτη που το συγκεντρωτικό μοντέλο συμμόρφωσης έχει κενώσει σε επιχειρησιακή βάση. Το Άρθρο 16 του Συντάγματος διακηρύσσει ότι η παιδεία στοχεύει στη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών. Ο Νόμος 1566 του 1985 έδωσε σε αυτή την υποχρέωση συγκεκριμένη μορφή. Το 2026 ο χάρτης εξακολουθεί να διαβάζεται όπως υποσχέθηκε. Ο μέσος βαθμός μαθηματικών PISA διαβάζεται 430. Το ποσοστό Ελλήνων 15χρονων κάτω από το Επίπεδο 2 διαβάζεται 47 τοις εκατό. Το ποσοστό Ελλήνων ενηλίκων στο Επίπεδο 1 ή κάτω στον γραμματισμό διαβάζεται 26,5 τοις εκατό. Η εκπαιδευτική δαπάνη διαβάζεται 3,7 τοις εκατό του ΑΕΠ. Η αμοιβή δασκάλων πρωτοβάθμιας διαβάζεται 31 τοις εκατό κάτω από άλλους εργαζόμενους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Το μερίδιο εκπαιδευτικής δαπάνης απευθείας από την κεντρική κυβέρνηση διαβάζεται 93 έως 95 τοις εκατό. Ο χάρτης δεν διαψεύδεται από θεωρία. Διαψεύδεται από την εκτέλεση.

Ο Freire κατονομάζει τη διάγνωση. Το συμβατικό σχολείο λειτουργεί ως τραπεζική αντίληψη της εκπαίδευσης στην οποία ο δάσκαλος καταθέτει προσυσκευασμένη γνώση σε μαθητές τοποθετημένους ως παθητικά δοχεία. Αυτή η διαδικασία δεν είναι ουδέτερη. Είναι ένα εργαλείο κυριαρχίας που καταστέλλει την κριτική συνείδηση. Το ελληνικό σχολείο όπως είναι σήμερα, με το κεντρικά οριζόμενο πρόγραμμά του, το τιμωρητικό πλαίσιο αξιολόγησής του, τον τυποποιημένο μηχανισμό εξετάσεών του και τη θεσμική δυσπιστία του απέναντι στους εκπαιδευτικούς, είναι η τραπεζική αντίληψη σε εθνικό επίπεδο. Αποτέλεσμα, προβλέψιμα, είναι η διαμόρφωση μαθητών που περνούν εξετάσεις αλλά δεν διαμορφώνονται ως ελεύθεροι και υπεύθυνοι πολίτες. Το Σύνταγμα υπόσχεται το δεύτερο· το σύστημα αποδίδει το πρώτο.

Ο Illich κατονομάζει τη δεύτερη διάγνωση. Το σχολείο έχει αρχίσει να λειτουργεί ως ριζικό μονοπώλιο της μάθησης. Η ελληνική δημόσια βιβλιοθήκη, το ελληνικό εργαστήριο, το ελληνικό αγρόκτημα και η ελληνική κοινοτική αίθουσα δεν συνδέονται ως τόποι μάθησης στη δημόσια αντίληψη της εκπαίδευσης. Η θετική πρόταση του Illich, οι ιστοί μάθησης, αντιμετωπίζει το σχολείο ως έναν από πολλούς θεσμικούς τόπους μάθησης, συμπληρούμενο και όχι μονοπωλιούμενο. Η Πρόταση 6 του Πυλώνα 5 κάνει αυτή την πρόταση ελληνική.

Ο Sahlberg κατονομάζει την επιχειρησιακή απάντηση. Το φινλανδικό σύστημα, που αποδίδει στην κορυφή του ΟΟΣΑ σε PISA, ισότητα και ευημερία μαθητών, χτίστηκε σε αρχές που είναι το ακριβές αντίθετο του Παγκόσμιου Κινήματος Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης τυποποιημένων εξετάσεων, επιλογής σχολείου και λογοδοσίας μέσω αξιολόγησης υψηλών διακυβευμάτων. Πενταετές μεταπτυχιακό ως προϋπόθεση για τη διδασκαλία, χωρίς εθνικές κατατάξεις, χωρίς εξωτερικές επιθεωρήσεις, χωρίς τυποποιημένες εξετάσεις έως την άνω δευτεροβάθμια, εξάχρονοι κύκλοι προγράμματος σπουδών κατά διακομματική συμφωνία, ουσιαστική παιδαγωγική αυτονομία στο επίπεδο της σχολικής μονάδας και η ρητή πολιτισμική δέσμευση στην εμπιστοσύνη εκπαιδευτικών. Οι Προτάσεις 1 έως 4 του Πυλώνα 5 μεταφέρουν το πλαίσιο Sahlberg στις ελληνικές θεσμικές συνθήκες.

Μια παιδαγωγική απελευθέρωσης βασισμένη στην εμπιστοσύνη στην Ελλάδα οφείλει να συναντηθεί με τρεις πολιτισμικές δυνάμεις. Η πρώτη είναι ο βαθύς ελληνικός κοινωνικός σεβασμός προς την παιδεία και προς τον δάσκαλο ως δημόσιο πρόσωπο, σεβασμός που επιβίωσε τη δεκαετία της διάσωσης και αποτελεί πραγματικό πολιτικό πόρο για κάθε πρόγραμμα μεταρρύθμισης. Η δεύτερη είναι η συνήθεια του φροντιστηρίου, με την οποία οι οικογένειες έχουν μάθει να υποκαθιστούν την ιδιωτική πληρωμή στη θέση της ποιότητας δημόσιας υπηρεσίας, συνήθεια οπισθοδρομική αλλά πολιτικά εδραιωμένη. Η τρίτη είναι η κουλτούρα των Πανελληνίων εξετάσεων, που μετατρέπει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε προετοιμασία για μία και μοναδική εξέταση και που, εκ σχεδιασμού, ωθεί την κάλυψη ύλης και αποθαρρύνει το βάθος, τον διάλογο και τη δημιουργικότητα. Ο Πυλώνας 5 στηρίζεται στην πρώτη, εκτοπίζει τη δεύτερη ανεβάζοντας την ποιότητα του δημόσιου σχολείου, και μεταρρυθμίζει την τρίτη μέσω της Πρότασης 11.

Αυτό δεν είναι περιφερειακό πρόγραμμα. Η διάγνωση είναι εθνική: Έλληνες 15χρονοι στην Αθήνα, στην Κομοτηνή, στη Νάξο και στη Θεσσαλονίκη βρίσκονται στο ίδιο κατώτατο τεταρτημόριο ΟΟΣΑ με Έλληνες 15χρονους στην Αισύμη. Ο Νόμος Παιδαγωγικής Αυτονομίας, το Εθνικό Σύμφωνο Συνέχειας Προγράμματος Σπουδών, η Κατάργηση Κατατάξεων Σχολείων και η Μεταρρύθμιση Πανελληνίων είναι εθνικές μεταρρυθμίσεις. Οι Κύκλοι Αλφαβητισμού Ενηλίκων, οι Ελληνικοί Ιστοί Μάθησης, το Δημοτικό Δίκτυο Προσχολικής Αγωγής κατά πρότυπο Reggio, το Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Ένταξης Ρομά, η Αναγνώριση Μειονοτικής Γλώσσας, η Διασυνοριακή Ανταλλαγή Εκπαιδευτικών και το Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας σχεδιάζονται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη επειδή ο Έβρος είναι εκεί που το AURIO μπορεί να κερδίσει τη δημαρχία το 2028 και την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση το 2027. Η αρχιτεκτονική είναι για κάθε ελληνική περιφέρεια με συγκρίσιμες συνθήκες: τα ορεινά χωριά Κρήτης και Ηπείρου, η Μάνη στη νότια Πελοπόννησο, τα μικρότερα νησιά του Αιγαίου, οι αστικές γειτονιές Ρομά Αθήνας και Θεσσαλονίκης.

Δεκατρείς προτάσεις, οκτώ φάκελοι, οκτώ νόμοι. Οι φάκελοι είναι ήδη δεσμευμένοι στην Ελλάδα: 2.311 εκατ. € ΤΑΑ στοιχείο 3.2, 5,3 δισ. € ΕΚΤ+, Erasmus Plus, Interreg VI A Ελλάδα-Βουλγαρία, το ΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, CERV-2026, Horizon Europe Cluster 2 και ο λειτουργικός προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας. Πενταετής σταθερή δημόσια ανάπτυξη περίπου 90 εκατ. € ετησίως επιπλέον υπαρχουσών βασικών εκπαιδευτικών δαπανών. Η νομική βάση υπάρχει: Άρθρα Συντάγματος 16 και 21· Νόμος 1566 του 1985· Νόμος 3699 του 2008· Νόμος 3852 του 2010· Νόμος 3879 του 2010· Νόμος 4547 του 2018· Νόμος 4555 του 2018· Νόμος 4823 του 2021· Νόμος 4186 του 2013. Το θεσμικό δίκτυο υπάρχει: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, ΙΕΠ, ΔΠΘΣ, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, δήμοι Έβρου, Σωματεία Ρομά Βόρειας Ελλάδας, οργανώσεις μειονοτικής κοινότητας Δυτικής Θράκης. Οι συνθήκες είναι συναρμοσμένες. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική πράξη που τις συνδέει.

Η παιδεία δεν είναι αυτόνομος πυλώνας. Ο Πυλώνας 1 (Διατροφική Κυριαρχία) τροφοδοτεί τα γεννητικά θέματα των Κύκλων Αλφαβητισμού Ενηλίκων για Έλληνες αγρότες. Ο Πυλώνας 4 (Άμεση Δημοκρατία) παρέχει το πλαίσιο συμμετοχής Καλλικράτη εντός του οποίου λειτουργεί το Περιφερειακό Συμβούλιο Παιδείας. Ο Πυλώνας 11 (Υγεία ως Κοινό Αγαθό) παρέχει τους κοινοτικούς υγειονομικούς εργαζόμενους που επισκέπτονται σχολεία δίπλα στα νέα κέντρα Reggio. Ο Πυλώνας 12 (Κοινωνική Ασφάλιση και Αξιοπρέπεια) παρέχει τις υπό αιρέσεις μη τιμωρητικές στηρίξεις που συνδέουν τη σχολική παρακολούθηση Ρομά με δημοτικά κουπόνια. Η παιδεία ως απελευθέρωση δεν στέκει μόνη. Είναι ο πυλώνας που κάνει κάθε άλλο πυλώνα εφικτό.

Το Σύνταγμα υπόσχεται τη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, όχι βαθμολογίες PISA. Μια παιδαγωγική απελευθέρωσης βασισμένη στην εμπιστοσύνη αποδίδει αυτό που είχε ήδη υποσχεθεί.

Το AURIO είναι για τους ανθρώπους που είναι έτοιμοι να τιμήσουν τον χάρτη που έχει ήδη γραφτεί.

Αναφορές

Πηγές που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο. Read more
  • Freire, P. "Pedagogy of the Oppressed" (Paz e Terra, 1968; Continuum, 1970; Bloomsbury reissues)
  • Freire, P. "Pedagogy of Hope: Reliving Pedagogy of the Oppressed" (1992)
  • Freire, P. "Education for Critical Consciousness" (1974)
  • Freire, P. "Pedagogy of Freedom: Ethics, Democracy and Civic Courage" (1998)
  • Illich, I. "Deschooling Society" (Harper and Row / Penguin, 1971)
  • Illich, I. "Tools for Conviviality" (Harper and Row, 1973)
  • Sahlberg, P. "Finnish Lessons: What Can the World Learn from Educational Change in Finland?" (Teachers College Press, 2011; second edition 2015)
  • Sahlberg, P. "Lessons from Finland" American Educator (2011)
  • Malaguzzi, L. and Reggio Children. The Reggio Emilia approach and the hundred languages of children
  • Pacheco, J. "Escola da Ponte" (Vila das Aves, Portugal, 1976 onwards); Projeto Âncora (Brazil)
  • hooks, b. "Teaching to Transgress: Education as the Practice of Freedom" (Routledge, 1994)
  • Shor, I. "Empowering Education: Critical Teaching for Social Change" (1992); ed. "Freire for the Classroom: A Sourcebook for Liberatory Teaching" (1987)
  • Shanmugaratnam, T. "Achieving Quality: Bottom Up Initiative, Top Down Support" Singapore Ministry of Education Work Plan Seminar speech (22 September 2005)
  • Software Craftsmanship Manifesto (2009); Mancuso, S. "The Software Craftsman" (Pearson, 2014)
  • OECD. PISA 2022 Results, Volume I and II Country Notes (Greece, Finland)
  • OECD. Education at a Glance 2023 and 2024, Greece Country Notes
  • OECD. Survey of Adult Skills (PIAAC) Greece Country Note
  • OECD. Improving Learning Outcomes in Greece (review of Law 4823 of 2021)
  • European Pillar of Social Rights, Principle 1 on education, training and lifelong learning
  • Council Recommendation 2022/C 469/01 on pathways to school success
  • Greek Recovery and Resilience Plan, Component 3.2 Education and Skills (2,311 εκατ. €)
  • European Social Fund Plus 2021 to 2027, Greek allocation (5,3 δισ. €)
  • Erasmus Plus 2021 to 2027 programme guide
  • Interreg VI A Greece to Bulgaria 2021 to 2027 programme
  • Treaty of Lausanne 1923, Articles 40 and 41 on Muslim minority schools in Western Thrace
  • Greek laws: 1566/1985 (education structure law); 3699/2008 (special education); 3852/2010 (Kallikrates Code); 3879/2010 (lifelong learning framework); 4485/2017 (university governance); 4547/2018 (regional structures and IEP); 4555/2018 (Kleisthenis); 4624/2019 (data protection); 4692/2020 (school upgrade); 4823/2021 (school upgrade and teacher empowerment); 4186/2013 (Lyceum and Panhellenic system). Constitution of Greece, Articles 16 and 21
  • AURIO. «Πυλώνας 5. Παιδεία ως Απελευθέρωση: Από τη Συγκεντρωτική Συμμόρφωση στην Εμπιστοσύνη, τη Συμβίωση και την Κριτική Συνείδηση» (Απρίλιος 2026). Πλήρες αυτόνομο έγγραφο που περιλαμβάνει 13 προτάσεις με τη δομή εννέα πεδίων, 8 φακέλους χρηματοδότησης, πενταετή πρόβλεψη ταμειακών ροών, ανάλυση κινδύνου, και παραρτήματα για το ελληνικό νομικό πλαίσιο

Αυτή η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους.

Όχι υποσχέσεις. Όχι συμβούλους. Όσους δίνουν το παρών.

Έλα στο Κίνημα Δες τα Στοιχεία

Σε Απλή Γλώσσα

Το πρόγραμμα σε απλή γλώσσα. Σύντομες προτάσεις. Μία ιδέα κάθε φορά.

Πέντε Λεπτά Ανάγνωση

Δώδεκα πολιτικές. Μία πρόταση η καθεμία. Η εκδοχή που στέλνεις σε φίλο.

Πλήρης Διακήρυξη

Το πλήρες εθνικό πρόγραμμα με τους δώδεκα πυλώνες σε πλαίσιο.