Πυλώνας 01

Να τρέφεται η Ελλάδα από την Ελλάδα

Η Ελλάδα εισάγει τρόφιμα που μπορεί να παράγει η ίδια, ενώ αγροτική γη παραμένει αναξιοποίητη και νέοι αγρότες φεύγουν. Το AURIO θα χτίσει ένα σύστημα διατροφής που θα το ελέγχουν όσοι καλλιεργούν τη γη και οι κοινότητες που τρέφονται από αυτή.

Inspired by Vandana Shiva, Wendell Berry, Miguel Altieri, Bill Mollison, David Holmgren & Andrea Pieroni

Πατήστε Q T C P M W E για να μεταβείτε σε μια ενότητα. B για επιστροφή.

Συντομεύσεις πληκτρολογίου σε αυτή τη σελίδα: Q για Το Πρόβλημα, T για Η Σκέψη, C για Η Απόδειξη, P για Οι Προτάσεις, M για Από Πού Έρχονται τα Χρήματα, W για Τι Αλλάζει για Εσένα, E για Πιο Βαθιά, και B για επιστροφή στο ευρετήριο του Προγράμματος.

Το Πρόβλημα

Η Ελλάδα εισάγει τρόφιμα που μπορεί να παράγει η ίδια. 240.000 τόνοι ρυζιού σε κίνδυνο από μια μόνο εμπορική συμφωνία.

240.000t Ελληνικό ρύζι που απειλείται από το Mercosur
13,481 δισ. € CAP 2023-2027 για την Ελλάδα
73% Ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις κάτω των 5 εκταρίων ELSTAT 2023
Η Σκέψη

Ποιος το υποστήριξε, και γιατί στέκει.

Vandana Shiva, Wendell Berry, Miguel Altieri, Bill Mollison, David Holmgren & Andrea Pieroni

Κυριαρχία του σπόρου. Οι πολυεθνικές που ισχυρίζονται ότι ταΐζουν τον κόσμο δεν ταΐζουν κανέναν.

Vandana Shiva μας δίνει το γιατί. Εδώ και τέσσερις δεκαετίες τεκμηριώνει ότι οι πολυεθνικές που ισχυρίζονται ότι ταΐζουν τον κόσμο δεν ταΐζουν κανέναν. Ελέγχουν τις εισροές, κατοχυρώνουν με ευρεσιτεχνίες τους σπόρους, αποσπούν ενοίκιο. Το δίκτυο Navdanya έχει χτίσει 150 κοινοτικές τράπεζες σπόρων και έχει εκπαιδεύσει πάνω από ένα εκατομμύριο αγρότες στην κυριαρχία του σπόρου από το 1987. Ο σπόρος είναι ο πρώτος τόπος κυριαρχίας και ο πρώτος τόπος κατάληψης.

Wendell Berry μας δίνει το ποιος. Η γεωργία, για τον Berry, είναι πολιτισμικά πράξη. Όταν η καλλιέργεια ανάγεται σε μεθοδολογία και εισροές ενέργειας, η γη, ο αγρότης και η κοινότητα πέφτουν μαζί. Τα χόρτα γνωρίζουν τους λόφους του ελληνικού εσωτερικού. Όταν αυτή η γνώση σταματήσει να περπατά τους λόφους, καμία επιδοτησιακή γραμμή δεν την ανακτά.

Miguel Altieri μας δίνει το πώς. Η αγροοικολογία είναι επιστήμη με ακαδημαϊκή τεκμηρίωση, όχι αγροτική αισθητική. Τα κουβανικά organopónicos συγκομίζουν πλέον 1,09 εκατομμύρια τόνους λαχανικών ετησίως με πάνω από 400.000 εργαζόμενους. Μια ανασκόπηση του 2025 στο Frontiers in Agronomy επιβεβαιώνει ότι η μεσογειακή πολυκαλλιέργεια ξηρικών εδαφών και η δασογεωργία υπερτερούν της μονοκαλλιέργειας σε απόδοση, πρωτεΐνη και ανθεκτικότητα. Η επιστήμη είναι έτοιμη. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική πράξη.

Οι πολυεθνικές που ισχυρίζονται ότι ταΐζουν τον κόσμο δεν ταΐζουν στην πραγματικότητα κανέναν. Ελέγχουν τις εισροές. Αποσπούν ενοίκιο από τη διαδικασία.

Vandana Shiva
Η Απόδειξη

Δεν είναι θεωρία. Λειτουργεί κάπου σήμερα.

30.930 εκτ. Μονοκαλλιέργεια ηλίανθου στον Έβρο (21,9% της καλλιεργήσιμης γης)
vs
2.260 εκτ. Λαχανικά καλλιεργούμενα στον Έβρο (1,6% της καλλιεργήσιμης γης)

Ο Έβρος παράγει εμπορεύματα για εξαγωγή ενώ εισάγει σχεδόν ό,τι τρώει η οικογένεια.

Οι Προτάσεις

Τι θα κάνουμε. Συγκεκριμένα.

Θεμέλιο Υποδομή για τη Διατροφική Κυριαρχία

Κοινοτική Τράπεζα Σπόρων

Το AURIO θα ιδρύσει δημόσια βιβλιοθήκη σπόρων βασισμένη στο πρότυπο Navdanya, με τον πρώτο χώρο στην Αλεξανδρούπολη να φιλοξενεί είκοσι παραδοσιακές θρακικές ποικιλίες κατά την εκκίνηση, υπό μη εμπορική άδεια ελεύθερης πρόσβασης που αποτρέπει την κατοχύρωση με ευρεσιτεχνία οποιουδήποτε κατατεθέντος υλικού.

  • Δημοτικό κτίριο περίπου 150 τετραγωνικών μέτρων εξοπλισμένο με ψυκτική αποθήκη, χώρους ξήρανσης και σταθμούς καταλογογράφησης
  • Ιδρυτικός συνεταιρισμός δέκα μελών, εγγεγραμμένος βάσει του Νόμου 4673/2020 Άρθρα 2 και 4, με γυναικεία υπομονάδα
  • Είκοσι παραδοσιακές ποικιλίες κατά την εκκίνηση: ντόπιες ποικιλίες σίτου, καλλιέργειες ρυζιού του δέλτα, παραδοσιακά όσπρια, φαρμακευτικά βότανα
  • Επιστημονική συνεργασία με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Ορεστιάδας για ετήσιες δοκιμές βλαστικότητας και πιστοποίησης

Κοινοτική τράπεζα σπόρων σε λειτουργία με κόστος εκκίνησης 120.000 € και ετήσιο λειτουργικό κόστος 40.000 €, δημοσιεύοντας κατάλογο ελεύθερης πρόσβασης διαδικτυακά και σε έντυπη μορφή.

Φάκελοι Α, Β και Γ. Εκκίνηση 120.000 € από τον Φάκελο Γ. Συνεχιζόμενη χρηματοδότηση από τον Φάκελο Α, κατανομή αγροβιοποικιλότητας, περίπου 40.000 € ετησίως. Ο Φάκελος Β (Βιολογική Γεωργία ΚΑΠ) καλύπτει μερικά κόστη έρευνας ποικιλιών διατήρησης.

Δημόσιοι βρώσιμοι κήποι

Βρώσιμη φύτευση σε δημοτικά πεζοδρόμια, έξω από σχολεία, σε στάσεις λεωφορείων, ιατρεία και δημαρχεία σε κάθε συμμετέχοντα ελληνικό δήμο, αναπαράγοντας το πρότυπο Incredible Edible Todmorden. Τα προϊόντα είναι ελεύθερα διαθέσιμα σε όποιον περνά από μπροστά.

  • Πέντε τοποθεσίες ανά πόλη στο πρώτο έτος στην Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα, Σουφλί, Διδυμότειχο και Αισύμη
  • Κάθε τοποθεσία σηματοδοτημένη με το σήμα του δημόσιου βρώσιμου κήπου και Αν τρως, είσαι μέσα
  • Εθελοντής συντονιστής ανά πόλη, διορισμένος με δημοτική απόφαση, σπόρος προμηθευόμενος από την Κοινοτική Τράπεζα Σπόρων Έβρου
  • Επιτροπή επιλογής τοποθεσιών αποτελούμενη από δημοτικό κηπουρό, δάσκαλο και τοπικό εθελοντή, δημόσια εγκαινίαση σε κάθε τοποθεσία

Πέντε κήποι σε λειτουργία σε καθεμία από τις πέντε πόλεις του Έβρου έως το τέλος του πρώτου έτους. Το πρότυπο Todmorden αποδίδει 5,51 λίρες για κάθε 1 λίρα που επενδύεται.

Φάκελοι Γ και Η. Σήμανση 2.000 € ανά πόλη, εργαλεία από το υπάρχον δημοτικό απόθεμα. Προαιρετικό μικρό έργο LEADER Φακέλου Γ, έως 10.000 € ανά πόλη.

Πριμοδότηση βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού

Εθνική συμπληρωματική πληρωμή οικολογικού σχήματος 80 έως 120 € ανά εκτάριο για αγρότες που πωλούν τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό της παραγωγής τους εντός πενήντα χιλιομέτρων από την πύλη της εκμετάλλευσης, με ανεξάρτητη πιστοποίηση. Ο μηχανισμός που καθιστά οικονομικά ορθολογική τη λειτουργία των συνεταιρισμών και της δασογεωργίας σε επίπεδο αγρού.

  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανοίγει αφιερωμένη γραμμή οικολογικού σχήματος βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 Άρθρο 31
  • Βασικό επίπεδο 80 € ανά εκτάριο, αυξανόμενο σε 120 € ανά εκτάριο για αγρότες με βιολογική πιστοποίηση (EU 2018/848)
  • Πιστοποίηση από τρίτο εγκεκριμένο λογιστή ή πιστοποιημένο ελεγκτή συνεταιρισμού, ετήσιος έλεγχος, διασταύρωση τιμολογίων με ταχυδρομικούς κώδικες αγοραστών
  • Ενεργοποίηση στη μεσοπρόθεσμη τροποποίηση του Στρατηγικού Σχεδίου CAP, σε λειτουργία από τη συγκομιδή 2027, ως προηγούμενο η σκωτσέζικη πιστοποίηση βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού

Ανάληψη 10.000 εκταρίων στο πρώτο έτος, 100.000 εκτάρια έως το πέμπτο έτος. 10 έως 12 εκατ. € καταβλητέα ετησίως σε πλήρη κλίμακα.

Φάκελοι Α και Β. 10 έως 12 εκατ. € ετησίως στον στόχο ανάληψης (100.000 εκτάρια). Ο Φάκελος Β χρηματοδοτεί την υψηλότερη βαθμίδα (120 € ανά εκτάριο) για βιοκαλλιεργητές.

Μορατόριουμ στη δημόσια χρηματοδότηση κατοχυρωμένων με ευρεσιτεχνία σπόρων

Ένα μόνο υποάρθρο βάσει του Νόμου 4673/2020 που απαγορεύει σε οποιονδήποτε ελληνικό συνεταιρισμό, δήμο ή κρατικό φορέα να δαπανά δημόσια κεφάλαια για ποικιλίες σπόρων κατοχυρωμένες με ευρεσιτεχνία για υπαίθρια καλλιέργεια. Το μορατόριουμ εφαρμόζεται μόνο στην υπαίθρια καλλιέργεια που χρηματοδοτείται με δημόσιο χρήμα και εξαιρεί έκτακτα φυτοϋγειονομικά αντίμετρα που εγκρίνονται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/2031. Οι ιταλικοί περιορισμοί στην καλλιέργεια ΓΤΟ αραβόσιτου βάσει της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ αποτελούν επιχειρησιακό προηγούμενο ότι τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ζώνες ασφαλείας για τη χρήση σπόρων προς το δημόσιο συμφέρον, όταν υπερασπίζονται τη βιοποικιλότητα και το δικαίωμα του αγρότη.

  • Υποάρθρο τροποποίησης συντάσσεται και κατατίθεται στη Βουλή 2027-2029
  • Επιβεβαιωμένη συμβατότητα με τον Κανονισμό ΕΕ 2018/848 Άρθρο 13 και UPOV 1991 Άρθρο 15 δικαίωμα φυλαχτήρα
  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εκδίδει εκτελεστική κανονιστική πράξη που ορίζει τον κατάλογο των κατοχυρωμένων ποικιλιών στο πεδίο εφαρμογής και τη φυτοϋγειονομική εξαίρεση έκτακτης ανάγκης βάσει Κανονισμού (ΕΕ) 2016/2031
  • Εναλλακτικοί ανοιχτής επικονίασης σπόροι παρέχονται στο κόστος κόστους μέσω της Κοινοτικής Τράπεζας Σπόρων Έβρου

Το δημόσιο χρήμα παύει να επιδοτεί την κατάληψη της ελληνικής σποροπαραγωγικής βάσης. Οι δαπάνες σπόρων συνεταιρισμών και δήμων ανακατευθύνονται σε ποικιλίες ανοιχτής επικονίασης.

Ουδέτερο ως προς τα έσοδα. Μόνο κοινοβουλευτική σύνταξη. Υφιστάμενοι προϋπολογισμοί προμήθειας σπόρων ανακατευθύνονται.

Διακυβέρνηση Οι Θεσμοί που Αποφασίζουν

Δημοτικό Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής

Ένα συμβουλευτικό σώμα είκοσι ενός μελών βάσει του Συμφώνου Αστικής Διατροφικής Πολιτικής του Μιλάνου, φέρνοντας αγρότες, συνεταιρισμούς, σχολεία, νοσοκομεία, το λιμάνι, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο και την κοινωνία των πολιτών σε ένα ενιαίο πενταετές σχέδιο διατροφικής κυριαρχίας.

  • Απόφαση δημοτικού συμβουλίου Αλεξανδρούπολης για την υπογραφή του Συμφώνου Αστικής Διατροφικής Πολιτικής του Μιλάνου εντός των πρώτων 100 ημερών δημαρχικής θητείας AURIO
  • Είκοσι ένα μέλη: τέσσερις αγρότες, δύο συνεταιρισμοί, δύο διευθυντές σχολείων, δύο υπεύθυνοι προμηθειών νοσοκομείων, ένας εκπρόσωπος Δημοκριτείου, ένας του λιμανιού, ένας της στρατιωτικής φρουράς, δύο κοινωνία πολιτών, δύο καταναλωτές, τρεις ανεξάρτητοι
  • Τριμηνιαίες συνεδριάσεις υπό την προεδρία του Δημάρχου, ετήσια δημόσια έκθεση
  • Πρώτο συμβούλιο συγκροτημένο εντός έξι μηνών από την απόφαση

Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής συγκροτημένο και Αλεξανδρούπολη ενταγμένη στο δίκτυο Συμφώνου Αστικής Διατροφικής Πολιτικής του Μιλάνου των 280 πόλεων και 460 εκατομμυρίων κατοίκων.

Φάκελοι Η, Γ και Ε. Γραμματεία 40.000 € ετησίως, συμβούλιο άμισθο. Προαιρετική ερευνητική ανάθεση 30.000 € μέσω Φακέλου Ε ή Γ.

Ψηφιακός χάρτης κατά της απάτης CAP

Υποχρεωτική δορυφορικά επαληθευμένη ψηφιακή χαρτογράφηση χρήσης γης για κάθε αίτηση άμεσης πληρωμής CAP άνω των 5.000 €, διασταυρούμενη με το Ελληνικό Κτηματολόγιο και το Εθνικό Μητρώο Αγροτικών Συνεταιρισμών. Προϋπόθεση αλληλουχίας: ο ψηφιακός χάρτης και η πρώτη ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για αποτυχίες πρόσβασης στο CAP δημοσιεύονται πριν εκταμιευθούν νέα κεφάλαια από την Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας και τη χορηγία μετάβασης δασογεωργίας. Το κράτος πιστοποιεί δημόσια βάση αναφοράς για τις προ-μεταρρύθμισης καθυστερήσεις και αρνήσεις πληρωμών ΟΠΕΚΕΠΕ προτού κυκλοφορήσει νέο δημόσιο χρήμα. Η μεταρρύθμιση γίνεται τότε μετρήσιμη έναντι μιας βάσης που το κράτος δεν μπορεί να αποκηρύξει.

  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εκδίδει εκτελεστική κανονιστική πράξη βάσει του Κανονισμού ΕΕ 2021/2116 Άρθρο 66 εντός του πρώτου έτους εθνικής κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης AURIO, αγκυρωμένη στο Άρθρο 24 του Συντάγματος και τον Νόμο 4858 του 2021
  • Αυτόματη σήμανση έναντι εικονογραφίας Copernicus Sentinel 1 και 2, διασταύρωση με το Ελληνικό Κτηματολόγιο και αρχεία EMAS συνεταιρισμών. Πλήρης ανάπτυξη Συστήματος Παρακολούθησης Περιοχών αντικαθιστώντας τη μερική εφαρμογή που επέτρεψε την κατάληψη ΟΠΕΚΕΠΕ, δημοσιευμένη ως ανοιχτά δεδομένα στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861 του 2010 και Νόμου 4727 του 2020
  • Πρώτη ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για αποτυχίες πληρωμών CAP, καθυστερήσεις διαδόχου ΟΠΕΚΕΠΕ και αποκλεισμούς πρόσβασης δημοσιευμένη στη Διαύγεια έξι μήνες πριν ανοίξουν η Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας και η χορηγία μετάβασης δασογεωργίας. Σημείο αναφοράς οι ετήσιες εκθέσεις του ισπανικού Defensor del Pueblo για κακοδιοίκηση πληρωμών PAC από το 2019
  • Μηχανισμός προσφυγής για αγρότες εντός τριάντα ημερών, σημαίες απάτης ενεργοποιούν αυτόματη παραπομπή στην EPPO. Υποθέσεις άρνησης πληρωμής παραπέμψιμες στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει Νόμου 3094 του 2003 με δεσμευτικό δικαίωμα έρευνας

Δορυφορικά επαληθευμένες πληρωμές CAP σε λειτουργία σε πραγματικό χρόνο, με την έκθεση βάσης του Συνηγόρου δημοσιευμένη πριν ανοίξει οποιαδήποτε νέα γραμμή πληρωμής. Κάθε τεμάχιο με αξίωση άνω των 5.000 € ελεγχόμενο έναντι ανοιχτής εικονογραφίας.

Φάκελος Θ για ενσωμάτωση Copernicus. Συμπλήρωμα τεχνικής βοήθειας CAP (~540 εκατ. €, 4% του προγράμματος).

Κλιμάκωση γυναικείων αγροτικών συνεταιρισμών

Χρήση του Άρθρου 2 του Νόμου 4673/2020 για την κλιμάκωση των γυναικείων αγροτικών συνεταιρισμών Έβρου από μια χούφτα σε τουλάχιστον είκοσι έως το 2030, με δεσμευμένη χρηματοδότηση LEADER και αφιερωμένη μονάδα τεχνικής υποστήριξης.

  • Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ανοίγει μονάδα τεχνικής υποστήριξης στην Αλεξανδρούπολη
  • Η ΟΤΔ Έβρου δημοσιεύει στοχευμένη πρόσκληση με δεσμευμένο υποφάκελο
  • Τομείς προτεραιότητας: κηπουρική, μεταποίηση (ελαιόλαδο, κρασί, μαρμελάδες), γαλακτοκομικά, χόρτα, αγροτουρισμός
  • Μεγέθη συνεταιρισμών από το νόμιμο ελάχιστο δέκα μελών έως πενήντα μέλη, προτεραιότητα πρόσβασης στην Κοινοτική Τράπεζα Σπόρων Έβρου

Τουλάχιστον είκοσι γυναικείοι αγροτικοί συνεταιρισμοί σε λειτουργία σε ολόκληρο τον Έβρο έως το 2030, με δευτερευμένη μονάδα τεχνικής υποστήριξης.

Φάκελος Γ, 4 εκατ. € δεσμευμένα για τρία χρόνια. Συμπλήρωμα εισοδήματος CAP 70 € ανά εκτάριο για γυναίκες αγρότες.

Αναδιάρθρωση προμηθειών δημόσιων κουζινών

Χρήση των Άρθρων 18, 20, 86 και 131 του Νόμου 4412/2016 για την ανακατεύθυνση τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό των δημόσιων προμηθειών τροφίμων της Αλεξανδρούπολης (νοσοκομεία, σχολεία, στρατιωτικές φρουρές, εστιατόριο Δημοκριτείου Πανεπιστημίου) σε προμηθευτές συνεταιρισμών βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού έως το 2030.

  • Πρότυπο ρήτρας προμηθειών AURIO συνταγμένο με διαίρεση τμημάτων ανά κατηγορία προϊόντος και βαθμολογία βραχείας αλυσίδας αξίας τριάντα τοις εκατό του κριτηρίου κατακύρωσης
  • Δεσμευμένα τμήματα για συνεταιρισμούς βάσει Άρθρου 20 έως είκοσι τοις εκατό του όγκου, τριμηνιαίοι διαγωνισμοί για αλλοιώσιμα προϊόντα
  • Απόφαση δημοτικού συμβουλίου Αλεξανδρούπολης για εφαρμογή της ρήτρας εντός δώδεκα μηνών δημαρχικής θητείας AURIO
  • Εφαρμογή δεύτερου κύματος από το δεύτερο έτος: Λάρισα για την Θεσσαλική πεδιάδα, Μεσσηνία για το μοντέλο ελιάς Καλαμάτας, και οροπέδιο Λασιθίου για ορεινά συστήματα καλλιέργειας. Επιλογή με ανοιχτή πρόσκληση δημοσιευμένη στη Διαύγεια, με τρία κριτήρια: μερίδιο αγροτικής απασχόλησης, δείκτης διατροφικής τρωτότητας ELSTAT 2024, και παραρτήματα ΟΠΕΚΕΠΕ με εκκρεμείς αρχεία πληρωμών CAP. Προηγούμενο: η Estrategia Nacional de Alimentación Sostenible (2023) της Ισπανίας άνοιξε πρώτα στην Extremadura, μετά στην Aragón, μετά με πρόσκληση
  • Εθνική επέκταση μέσω εγκυκλίων Υπουργείου Εσωτερικών, Υπουργείου Υγείας, Υπουργείου Παιδείας και Υπουργείου Εθνικής Άμυνας το 2029

Τριάντα τοις εκατό τοπική προμήθεια επιτυγχανόμενη σε νοσοκομείο, σχολεία, στρατιωτική φρουρά και εστιατόριο Δημοκριτείου Αλεξανδρούπολης έως το 2030.

Ουδέτερο ως προς τα έσοδα. Κόστος μετάβασης ~500.000 € για δύο χρόνια από τεχνική βοήθεια Αγροτικής Ανάπτυξης CAP.

Ετήσια Έκθεση Λογοδοσίας Διατροφικής Κυριαρχίας

Ετήσια δημόσια έκθεση για την εφαρμογή του Πυλώνα 01, που κατατίθεται στο δημοτικό συμβούλιο Αλεξανδρούπολης και υποβάλλεται στον Συνήγορο του Πολίτη, καλύπτοντας ποιος ωφελείται από τα οικολογικά σχήματα CAP, τις δημόσιες προμήθειες και την υποστήριξη συνεταιρισμών. Όλοι οι νόμιμοι κάτοικοι με εγγεγραμμένες αγροτικές εκμεταλλεύσεις δικαιούνται Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας, χορηγίες δασογεωργίας και υπηρεσίες επέκτασης, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Νομικό έρεισμα: Άρθρο 5(1) Ελληνικού Συντάγματος, Οδηγία ΕΕ 2003/109/ΕΚ για μακροχρόνια διαμονή, και Ελληνικός Νόμος 4251/2014. Διεθνές προηγούμενο: Plan Estratégico de la PAC 2023-2027 της Ισπανίας (μέτρα CAP ανοιχτά σε μακροχρόνιους κατοίκους)· Estratégia Nacional de Segurança Alimentar 2023 της Πορτογαλίας (ίδια ρήτρα)· Piano Strategico CAP 2023 της Ιταλίας (ίδια ρήτρα). Ένας μουσουλμανικός μειονοτικός συνεταιρισμός στη Δυτική Θράκη είναι ρητή δοκιμασία επιτυχίας, όχι σκέψη εκ των υστέρων.

  • Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης υπογράφει πρωτόκολλο αξιολόγησης αντίκτυπου με τον Δήμο Αλεξανδρούπολης και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης εντός δώδεκα μηνών δημαρχικής θητείας AURIO
  • Πέντε δείκτες παρακολούθησης: εκτάρια υπό πριμοδότηση βραχείας αλυσίδας, εκτάρια μετατρεπόμενα από μονοκαλλιέργεια ηλίανθου, αριθμός ενεργών γυναικείων συνεταιρισμών, μερίδιο δημόσιων δαπανών κουζινών εντός πενήντα χιλιομέτρων, και συμμετοχή αγροτών από τη μουσουλμανική μειονότητα Δυτικής Θράκης
  • Ετήσια παρουσίαση στην Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή και Ορεστιάδα, με μετάφραση στα τουρκικά όπου παρέχονται κοινότητες μουσουλμανικής μειονότητας, καταχωρισμένη στη Διαύγεια
  • Υποβολή στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει Νόμου 3094/2003 με δεσμευτικό δικαίωμα έρευνας για αποτυχίες πρόσβασης

Ένα διαφανές δημόσιο αρχείο για το ποιος λαμβάνει υποστήριξη Πυλώνα 01, ποιες κοινότητες αποκλείονται και πόσο γρήγορα κινούνται οι αριθμοί του Έβρου. Πρώτη έκθεση κατατεθειμένη το 2029, ετησίως εφεξής.

Φάκελοι ΣΤ και Η. Αξιολόγηση Horizon Europe Cluster 6 συν δημοτικό κόστος αναφοράς. Περίπου 50.000 € ετησίως.

Παραγωγή Γνώση, Μετάβαση και Άμυνα

Αγροοικολογική υπηρεσία επέκτασης

Μια Αγροοικολογική Υπηρεσία Επέκτασης Έβρου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Ορεστιάδας που παρέχει δωρεάν επισκέψεις αγροτικών συμβούλων στις εκμεταλλεύσεις, δοκιμαστικά αγροτεμάχια και κατάρτιση σε αγροοικολογικές τεχνικές σε όλους τους αγρότες του Έβρου. Ακαδημαϊκοί εταίροι: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Ορεστιάδας ως περιφερειακός κόμβος αγροοικολογίας, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για υλικό παραδοσιακών ποικιλιών, και η Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών ΕΜΠ για σχεδιασμό αγροτικής υποδομής. Συντονισμός μέσω Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Επιτροπής Αγροτικής Έρευνας βάσει Νόμου 4673/2020 άρθρο 14.

  • Τριμερής συμφωνία υπογεγραμμένη μεταξύ Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, κατατεθειμένη 2026 Δ΄ τρίμηνο για εκκίνηση 2027
  • Συμβουλευτική μονάδα οκτώ υπαλλήλων στην Ορεστιάδα: δύο εδαφολόγοι, δύο εντομολόγοι, δύο σύμβουλοι επέκτασης, δύο διοικητικοί
  • Τρία δοκιμαστικά αγροτεμάχια εναλλασσόμενα: ξηρική πολυκαλλιέργεια στο βορρά, αγροοικολογία ρυζιού δέλτα στο νότο, δασογεωργία με ελιά και αμύγδαλο στο κέντρο
  • Ετήσιο Συνέδριο Αγροοικολογίας Έβρου στην Ορεστιάδα, προτεραιότητα στις επισκέψεις αγροτικών συμβούλων σε συνεταιρισμούς και γυναικείους συνεταιρισμούς

Υπηρεσία επέκτασης σε λειτουργία στο Δημοκρίτειο Ορεστιάδας εντός μίας εκλογικής περιόδου. 600.000 € ετησίως για πέντε χρόνια, 3 εκατ. € συνολικά.

Φάκελοι Δ, Ε και ΣΤ. Φάκελος Δ 600.000 € ετησίως για πέντε χρόνια (3 εκατ. € συνολικά). Δοκιμαστικά αγροτεμάχια μέσω Φακέλου Ε, έρευνα μέσω Φακέλου ΣΤ.

Χορηγίες μετάβασης δασογεωργίας και πολυκαλλιέργειας

Αφιερωμένη γραμμή οικολογικού σχήματος Έβρου 500 € ανά εκτάριο ετησίως για πέντε χρόνια για αγρότες που μεταβαίνουν από μονοκαλλιέργεια ηλίανθου σε δασογεωργία, ποιμενοδασοπονία ή πολυκαλλιέργεια τριών ειδών.

  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανοίγει τη γραμμή οικολογικού σχήματος στην επόμενη τροποποίηση Στρατηγικού Σχεδίου CAP
  • Επιλέξιμα συστήματα: διαδρομοκαλλιέργεια με ελιά ή αμύγδαλο σε απόσταση είκοσι μέτρων, ποιμενοδασοπονία, τρισυντελεστική πολυκαλλιέργεια με σκληρό σιτάρι και κτηνοτροφικό ψυχανθές, ρύζι δέλτα με πλωτή υδατοκαλλιέργεια
  • Χορηγία ανώτατη για 200 εκτάρια ανά εκμετάλλευση, επαλήθευση στο πεδίο από Αγροοικολογική Υπηρεσία Επέκτασης Έβρου
  • Στόχος ανάληψης 10.000 εκταρίων σε πέντε χρόνια, ένα τρίτο της έκτασης μονοκαλλιέργειας ηλίανθου Έβρου

10.000 εκτάρια μονοκαλλιέργειας ηλίανθου Έβρου μετατραπέντα σε δασογεωργία ή πολυκαλλιέργεια έως το 2030. 5 εκατ. € ετησίως στον στόχο ανάληψης.

Φάκελος Α, εσωτερική ανακατανομή. 5 εκατ. € ετησίως στον στόχο ανάληψης (500 € ανά εκτάριο).

Μητρώο χόρτων και άγριας τροφής ως κοινά

Ένα διετές ερευνητικό έργο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου καταγράφοντας θρακικά άγρια φαγώσιμα χόρτα και ξεχασμένα δημητριακά, με αιτήσεις Slow Food Presidium για τρία έως πέντε παραδοσιακά προϊόντα και Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης όπου αρμόζει.

  • Σύγκλητος Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης εγκρίνει την ερευνητική ανάθεση, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Ορεστιάδας ως κύριος φορέας
  • Εθνοβοτανική μεθοδολογία τύπου Pieroni: συνεντεύξεις χωριών, δείγματα βουτύρου, καταγραφή τοπικών ονομάτων, χαρτογράφηση εποχικότητας
  • Τουλάχιστον πενήντα θρακικά άγρια φαγώσιμα taxa καταλογογραφημένα δημόσια έως το τέλος του δεύτερου έτους
  • Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής Αλεξανδρούπολης επιλέγει τρεις έως πέντε υποψήφιους Slow Food Presidium και έναν έως δύο υποψήφιους Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης βάσει Κανονισμού ΕΕ 1151/2012

Δημόσιο μητρώο τουλάχιστον πενήντα θρακικών άγριων φαγώσιμων taxa. Αιτήσεις Slow Food Presidia και Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης κατατεθειμένες εντός μίας εκλογικής περιόδου.

Φάκελοι Γ και ΣΤ. Φάκελος ΣΤ 150.000 € συν Φάκελος Γ 100.000 €. Περιφερειακός προϋπολογισμός πολιτιστικής κληρονομιάς καλύπτει την υπόλοιπη διαφορά. Σύνολο 250.000 € για δύο χρόνια.

Συνεργασίες αγροτεχνολογίας

Τρία εργαλεία ανοιχτού κώδικα χτισμένα από αγροτικό συνεταιρισμό βάσει Νόμου 4673/2020: Harvest and Chain (διαχείριση εφοδιαστικής), Cooperative Open Catalogue (απογραφή) και Farmer to Kitchen (άμεσες πωλήσεις). Η υποδομή που καθιστά επιχειρησιακά την Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας σε επίπεδο αγρού και κρατά τους ψηφιακούς αποφοίτους του Δημοκριτείου στον Έβρο.

  • Συνεταιρισμός δέκα μελών εγγεγραμμένος βάσει Νόμου 4673/2020 με άδεια AGPLv3 δημοσιευμένη πριν από την πρώτη πρόσκληση ΕΕ
  • Harvest and Chain, Cooperative Open Catalogue και Farmer to Kitchen αναπτυσσόμενα διαδοχικά, σχήμα ανοιχτής συγκομιδής δημοσιευμένο ως RFC
  • Αυτόματη επαλήθευση ταχυδρομικού κώδικα αγοραστή ενσωματωμένη σε κάθε συναλλαγή, εξάγοντας άμεσα στη μορφή ελέγχου διαδόχου ΟΠΕΚΕΠΕ για τον κύκλο αξίωσης Πριμοδότησης Βραχείας Αλυσίδας
  • Διασύνδεση του Harvest and Chain με την υπάρχουσα ψηφιακή πλατφόρμα ιχνηλασιμότητας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ ως κρατική άγκυρα: τα δεδομένα συναλλαγής συνεταιρισμού γράφονται στην εθνική βάση ιχνηλασιμότητας ώστε η βραχεία αλυσίδα να μετράται στο ίδιο μητρώο που πιστοποιεί κάθε άλλο ελληνικό αγροτικό προϊόν, χωρίς παράλληλη υποδομή
  • Πρώτη επιλέξιμη πρόσκληση LEADER AURIO 2026 Δ΄ τρίμηνο ή 2027 Α΄ τρίμηνο, ΟΤΔ Έβρου ως κύριος χρηματοδότης του τριετούς προγράμματος

Τρία εργαλεία σε παραγωγή σε ολόκληρο τον Έβρο εντός ενός κύκλου προγραμματισμού. Αυτοχρηματοδοτούμενα από το τέταρτο έτος μέσω συμβολαίων υπηρεσιών συνεταιρισμού και επίπεδο υποστήριξης επιχειρήσεων.

Φάκελοι Γ, Ζ και Θ. Φάκελος Γ 300.000 έως 500.000 € για τρία χρόνια. Φάκελος Ζ 200.000 έως 400.000 € ψηφιακές ΜΜΕ. Φάκελος Θ 150.000 € έρευνα.

Ενίσχυση ΑΓΥΠ και προστασία της αγροτικής γης

Θεσμική προστασία της παραγωγικής ελληνικής αγροτικής γης βάσει Νόμου 2637/1998 Άρθρου 56 και Κοινής Υπουργικής Απόφασης 168040/2010. Το εργαλείο υπάρχει· τα γεωγραφικά όρια ωστόσο παραμένουν χωρίς πραγματική επιβολή. Το AURIO δεσμεύεται στη δημοσίευση των ορίων Αγροτικής Γης Υψηλής Παραγωγικότητας (ΑΓΥΠ) για κάθε Περιφερειακή Ενότητα στη Διαύγεια ως ανοιχτά δεδομένα και στην εισαγωγή σύμφωνης γνώμης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως προϋπόθεσης για τη χωροθέτηση οποιουδήποτε νέου δευτερογενούς ή τριτογενούς Υποδοχέα εντός ή σε επαφή με ΑΓΥΠ. Επιχειρησιακό προηγούμενο αποτελεί η δημόσια διαβούλευση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας 2014, όπου η Περιφερειακή Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος Αθηνών κατέθεσε ακριβώς αυτή την ένσταση.

  • Έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων βάσει Νόμου 2637/1998 Άρθρου 56 παρ. 2, που καθορίζει τα γεωγραφικά όρια ΑΓΥΠ για κάθε Περιφερειακή Ενότητα μετά από εισήγηση των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής, με δημοσίευση στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861/2010 εντός εικοσιτεσσάρων μηνών
  • Διαβάθμιση ΑΓΥΠ με τα κριτήρια της ΚΥΑ 168040/2010 αυτούσια: φυσικοχημικές ιδιότητες εδάφους, αρδευσιμότητα, σύσταση και μορφολογία, μικροκλίμα, θέση. Ανεξάρτητη από καλλιέργεια και πιστοποίηση
  • Σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υποχρεωτική πριν τη χωροθέτηση οποιουδήποτε νέου Επιχειρηματικού Πάρκου βάσει Νόμου 3982/2011 Άρθρου 44, ή οποιουδήποτε νέου δευτερογενούς ή τριτογενούς Υποδοχέα, εντός ή σε επαφή με ΑΓΥΠ. Κοινοβουλευτική τροπολογία στο Άρθρο 44 παρ. 2 του Νόμου 3982/2011 κατατίθεται από την κοινοβουλευτική ομάδα AURIO το 2027
  • Διατηρείται η απαγόρευση δραστηριοτήτων εντός ΑΓΥΠ που η διαβούλευση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας 2014 χαρακτήρισε ασύμβατες: σφαγεία, μονάδες επεξεργασίας παραπροϊόντων ελαιουργείων, αποκεντρωμένα συστήματα κομποστοποίησης κτηνοτροφικών απορριμμάτων και υπολειμμάτων καλλιεργειών. Επιτρέπονται εντός της εκμετάλλευσης μονάδες τυποποίησης και συσκευασίας
  • Θέσπιση Πάρκων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης με δημοτική απόφαση σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα όπου ενιαίες ζώνες ΑΓΥΠ υποστηρίζουν τον χαρακτηρισμό, στο πρότυπο πρότασης που κατατέθηκε στη διαβούλευση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας 2014. Αποτύπωση σε δημοτικά υπόβαθρα χαρτών στο πλαίσιο των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων του Νόμου 4447/2016

Όρια ΑΓΥΠ καθορισμένα για κάθε ελληνική Περιφερειακή Ενότητα και δημοσιευμένα ως ανοιχτά δεδομένα στη Διαύγεια εντός εικοσιτεσσάρων μηνών. Νέοι Υποδοχείς εκτρέπονται από την παραγωγική γη μέσω δεσμευτικής σύμφωνης γνώμης. Η γη πάνω στην οποία στηρίζεται η υπόλοιπη αρχιτεκτονική του Πυλώνα 01 παύει να αποτελεί ελεύθερη επιλογή για βιομηχανική ζωνοποίηση.

Φάκελος Α, ουδέτερο ως προς τα έσοδα. Κοινή Υπουργική Απόφαση και κοινοβουλευτική τροπολογία χωρίς νέα δημοσιονομική γραμμή. Κόστη χαρτογράφησης απορροφώνται από τις γραμμές τεχνικής βοήθειας ΚΑΠ ήδη κατανεμημένες στην Ελλάδα.

Πακέτο άμυνας ελληνικού ρυζιού

Μια πενταμερής εθνική διασφάλιση για το ελληνικό ρύζι σε περίπτωση επικύρωσης ΕΕ-Mercosur: αίτηση Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης για το ρύζι Καρολίνα του δέλτα Έβρου, αφιερωμένη γραμμή οικολογικού σχήματος αγροοικολογίας ρυζιού, ετικέτα βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού, προτίμηση προμήθειας δημόσιων κουζινών, και κοινοβουλευτική πρόταση ενεργοποίησης της ρήτρας Διμερούς Διασφάλισης.

  • Αιτήσεις Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης κατατεθειμένες στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για ποικιλίες Καρολίνα δέλτα Έβρου και Θράκης δέλτα Αξιού, απόφαση εντός είκοσι τεσσάρων μηνών
  • Γραμμή οικολογικού σχήματος αγροοικολογίας ρυζιού ανοιγμένη σε 300 € ανά εκτάριο για αγροοικολογική εναλλαγή, μειωμένη χρήση νερού και καταφυγιακές λωρίδες για ορνιθοπανίδα δέλτα
  • Ετικέτα βραχείας αλυσίδας ελληνικού ρυζιού βάσει πριμοδότησης Πρότασης 3, δεσμευμένα τμήματα νοσοκομείου και σχολείου για ελληνικό ρύζι ΠΟΠ βάσει προτύπου ρήτρας Πρότασης 8
  • Κοινοβουλευτική πρόταση που ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει τη ρήτρα Διμερούς Διασφάλισης για επίμονη υποτιμολόγηση ρυζιού Mercosur πάνω από δεκαπέντε τοις εκατό για έξι μήνες. Η ρήτρα διασφάλισης χάλυβα της ελεύθερης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Κορέας που ενεργοποιήθηκε το 2016 είναι το επιχειρησιακό προηγούμενο ότι οι διμερείς ρήτρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν η επίμονη υποτιμολόγηση βλάπτει στρατηγικό τομέα
  • Συμπληρωματική κρατική ενίσχυση βάσει Άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ ενεργοποιημένη παράλληλα με την πρόταση ασφαλιστικής ρήτρας, εντός ορίων de minimis γεωργίας
  • Πλήρης εφαρμογή της Οδηγίας ΕΕ 2019/633 για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην τροφική αλυσίδα μέσω της ελληνικής μεταφοράς, με τον αγρότη και τον συνεταιρισμό να καταθέτουν επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (Νόμος 3959/2011) όταν μεγάλη αλυσίδα λιανικής επιβάλλει υποτιμολόγηση κάτω του κόστους παραγωγής, καθυστερήσεις πληρωμών άνω των τριάντα ημερών για αλλοιώσιμα, ή μονομερή τροποποίηση συμβολαίου. Η ασπίδα του ρυζιού δεν είναι μόνο εξωτερική (Mercosur) αλλά και εσωτερική (συμπίεση από συγκέντρωση λιανικής)

Το ελληνικό ρύζι υπερασπίζεται έναντι του χάσματος κόστους παραγωγής τριάντα τοις εκατό που θα ανοίγε το Mercosur. 240.000 τόνοι ετήσιας ελληνικής παραγωγής ρυζιού διατηρούνται βιώσιμοι.

Φάκελος Α, ουδέτερο ως προς τα έσοδα. Αίτηση ΠΟΠ (~150.000 € ανά προϊόν) μέσω τεχνικής βοήθειας CAP.

Λιανική και Αγορές Η λιανική όπου ο παραγωγός και η βραχεία αλυσίδα συναντούν τον καταναλωτή

Εθνική ενίσχυση Λαϊκών Αγορών

Εθνική ενίσχυση του δικτύου λαϊκών αγορών βάσει Νόμου 4849/2021: ελάχιστη δέσμευση 30 τοις εκατό των πάγκων για πιστοποιημένους παραγωγούς βραχείας αλυσίδας, εθνική ψηφιακή πλατφόρμα ανοιχτού κώδικα για προπαραγγελίες και κατανομή πάγκων, και δεσμευτικό καθεστώς επιθεώρησης για την προστασία της διαφάνειας τιμών. Εφαρμογή ομοιόμορφη σε όλες τις 13 Περιφέρειες αλλά με λειτουργική διακριτική ευχέρεια στους δήμους και τις Περιφέρειες βάσει υφιστάμενων αρμοδιοτήτων του Κώδικα Καλλικράτη. Η υποδομή λιανικής που επιτρέπει στον παραγωγό και στην Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας της Πρότασης 3 να συναντήσουν τον καταναλωτή στον πάγκο της αγοράς, με επαληθευμένα διαπιστευτήρια, διαφανείς τιμές και ψηφιακή καταγραφή. Ο παραγωγός ωφελείται εξίσου στην Κρήτη ή τη Θεσσαλία όσο και στον Έβρο. Χωρίς αυτή την εθνική υποδομή, η λογική του πυλώνα τερματίζει στην πύλη της εκμετάλλευσης.

  • Κοινή Υπουργική Απόφαση Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης βάσει Νόμου 4849/2021 Άρθρα 27 και 33: 30 τοις εκατό των πάγκων σε κάθε λαϊκή αγορά δεσμεύονται για παραγωγικές άδειες, με επαλήθευση διασταυρούμενη με το Ελληνικό Κτηματολόγιο και το Εθνικό Μητρώο Αγροτικών Συνεταιρισμών
  • Εθνική ψηφιακή πλατφόρμα ανοιχτού κώδικα για προπαραγγελίες, κράτηση πάγκων, δημοσίευση τιμών και επαλήθευση παραγωγού, φιλοξενούμενη από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μέσω ΕΔΥΤΕ και ΗΔΙΚΑ, διαθέσιμη σε κάθε δήμο με μηδενικό κόστος αδειοδότησης. Αναπτύσσεται υπό την πολιτική Open by Default του Πυλώνα 04
  • Ανεξάρτητη εθνική μονάδα επιθεώρησης εντός του Υπουργείου Ανάπτυξης, με τριμηνιαίους ανωνυμοποιημένους ελέγχους τιμών δημοσιευμένους στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861/2010, και μηχανισμός προσφυγής παραγωγών μέσω της τοπικής Περιφερειακής Υπηρεσίας
  • Η διασταυρούμενη επαλήθευση παραγωγών μοιράζεται υποδομή με τον Ψηφιακό Χάρτη κατά Απάτης CAP (Πρόταση 6), ώστε μία ενιαία άγκυρα ιχνηλασιμότητας ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ να υποστηρίζει τόσο το μητρώο λαϊκών αγορών όσο και τον έλεγχο της Πριμοδότησης Βραχείας Αλυσίδας
  • Οι Περιφέρειες διατηρούν την αρμοδιότητα αδειοδότησης. Οι δήμοι διατηρούν την αρμοδιότητα κατανομής χώρου. Η εθνική ενίσχυση ανυψώνει ένα κατώφλι· δεν υποκαθιστά την τοπική διακριτική ευχέρεια

Η δέσμευση πάγκων μόνο για παραγωγούς φτάνει το εθνικό κατώφλι 30 τοις εκατό σε κάθε λαϊκή αγορά έως το 2030. Εθνική ψηφιακή πλατφόρμα ανοιχτού κώδικα σε λειτουργία και στις 13 Περιφέρειες από το τρίτο έτος. Τριμηνιαίοι έλεγχοι τιμών δημοσιευμένοι ανοιχτά. Διαπιστευτήρια παραγωγών επαληθεύσιμα έναντι κρατικών μητρώων. Η υποδομή λιανικής που κλείνει τον κύκλο μεταξύ της Πρότασης 3 (Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας) και του καταναλωτή.

Συνιστώσα 2.2 του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ψηφιακός Μετασχηματισμός του Κράτους) για την ψηφιακή πλατφόρμα: περίπου 2,5 εκατ. € κόστος ανάπτυξης σε δύο χρόνια. Λειτουργικός προϋπολογισμός Υπουργείου Ανάπτυξης για τη μονάδα επιθεώρησης: περίπου 1,8 εκατ. € ετησίως. Ο κανόνας δέσμευσης πάγκων είναι ουδέτερος ως προς τα έσοδα· επανακατανέμει υφιστάμενες ποσοστώσεις άδειας.

Τα Χρήματα

Από πού έρχονται τα χρήματα.

41 εκατ. € / 5 έτη Πιλοτική ανάπτυξη Έβρου από υφιστάμενους φακέλους
13,481 δισ. € Ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023–2027 ήδη δεσμευμένα
392 εκατ. € Πρόστιμα ΕΕ από απάτη ΟΠΕΚΕΠΕ (το σύστημα που αντικαθιστά ο Πυλώνας 01)

Η Ελλάδα δεν στερήθηκε ποτέ χρήματα για τη Διατροφική Κυριαρχία. Στερήθηκε τις αποφάσεις για να τα αξιοποιήσει. Μόνο το Ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο CAP 2023-2027 ανέρχεται σε 13,481 δισ. € συνεισφορά ΕΕ, 14,280 δισ. € συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συγχρηματοδότησης. 9,6 δισ. € κατευθύνονται σε άμεσες πληρωμές. 1 δισ. € διατίθεται για επενδυτική στήριξη. Το AURIO ζητά ανακατεύθυνση της επενδυτικής στήριξης προς μικρές συνεταιριστικές εκμεταλλεύσεις και τοπική διατροφική υποδομή. Εννέα φάκελοι συνολικά έχουν ήδη δεσμευτεί στην Ελλάδα. Η πιλοτική ανάπτυξη Έβρου των προτάσεων Πυλώνα 01 ανέρχεται σε περίπου 41 εκατ. € για πέντε χρόνια, αντλούμενα μέσω ανακατανομής εντός αυτών των φακέλων.

Το πολιτικό πλαίσιο έχει σημασία. Ο αγροτικός προϋπολογισμός της Ελλάδας περικόπτεται κατά 25 τοις εκατό (μείωση 440 εκατ. € την περίοδο 2026-2029) ενώ η συμφωνία ΕΕ-Mercosur απειλεί τους Έλληνες παραγωγούς και η απάτη ΟΠΕΚΕΠΕ έχει κοστίσει στον προϋπολογισμό ΕΕ 392 εκατ. € σε πρόστιμα. Το AURIO αντιτάσσεται στις περικοπές, τη συμφωνία και την κατάληψη. Τίποτε από τα παρακάτω δεν απαιτεί νέα ελληνική φορολόγηση ή νέα ελληνική δημοσιονομική γραμμή.

Ποιος Υποβάλλει

Πώς προσεγγίζονται οι παρακάτω φάκελοι.

  1. Αγρότες και συνεταιρισμοί

    ΑΒΓ

    Άμεσα στον διάδοχο ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ για πληρωμές οικολογικού σχήματος. Στην Ομάδα Τοπικής Δράσης Έβρου για συνεταιριστικές προσκλήσεις LEADER.

  2. Δήμος Αλεξανδρούπολης

    ΖΗ

    Προτεραιότητα 5 του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, συν ψηφοφορία δημοτικού προϋπολογισμού Κώδικα Καλλικράτη.

  3. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

    ΔΕΣΤ

    Τριμερής συμφωνία με Υπουργείο και Περιφέρεια για Μεταφορά Γνώσης CAP, δοκιμαστικά αγροτεμάχια LIFE, και ερευνητικές γραμμές Horizon.

Where the money goes

Annual cost at full roll out, sorted by size. Each bar links to the proposal it pays for.

  • Θεμέλιο
  • Παραγωγή
  • Λιανική και Αγορές
  • Διακυβέρνηση
  1. Πριμοδότηση βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού
  2. Χορηγίες μετάβασης δασογεωργίας και πολυκαλλιέργειας
  3. Εθνική ενίσχυση Λαϊκών Αγορών
  4. Κλιμάκωση γυναικείων αγροτικών συνεταιρισμών
  5. Αγροοικολογική υπηρεσία επέκτασης
  6. Ψηφιακός χάρτης κατά της απάτης CAP
  7. Συνεργασίες αγροτεχνολογίας
  8. Αναδιάρθρωση προμηθειών δημόσιων κουζινών
  9. Πακέτο άμυνας ελληνικού ρυζιού
  10. Μητρώο χόρτων και άγριας τροφής ως κοινά
  11. Ετήσια Έκθεση Λογοδοσίας Διατροφικής Κυριαρχίας
  12. Κοινοτική Τράπεζα Σπόρων
  13. Δημοτικό Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής
  14. Δημόσιοι βρώσιμοι κήποι

Total steady state envelope: €21.2m a year, drawn from the envelopes named in the funding map below.

Steady state envelope, by proposal

Annual cost at full roll out, in € millions. Envelope letters link to the funding sources below.

Τα πρώτα δύο έτη φέρουν γεφυρωτική χρηματοδότηση οικολογικού σχήματος CAP, LEADER, LIFE και Horizon βάσει Κανονισμών (ΕΕ) 2021/2115, 2021/2116, 2021/783 και 2021/695. Από το τρίτο έτος, οι βασικές γραμμές CAP βάσει Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και οι δημοτικοί και περιφερειακοί προϋπολογισμοί βάσει Νόμου 3852/2010 απορροφούν το κατώφλι μέσω Φακέλων Α, Ζ και Η, ακριβώς όπως ορίζει ο χάρτης χρηματοδότησης. Τα ποσά στη στήλη ετήσιο κόστος είναι σε πλήρη κλίμακα έτους 5· τα δύο μεγάλα οικολογικά σχήματα, η Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας (10.000 έως 100.000 εκτάρια) και οι Χορηγίες Μετάβασης Δασογεωργίας (στόχος 10.000 εκτάρια), ραμπάρουν σταδιακά σε πέντε έτη, εξ ου και η πενταετία κορυφώνεται περίπου στα 41 εκατ. € παρά την κορυφή ετήσιου κόστους περίπου στα 19,4 εκατ. € σε πλήρη ανάπτυξη.

Στρατηγικό Σχέδιο CAP, Οικολογικά Σχήματα

2,175 δισ. €

  • Περίπου 3 εκατομμύρια εκτάρια επηρεαζόμενα, πάνω από 425 εκατ. € ετησίως.
  • Το άμεσο όχημα για πριμοδότηση βραχείας αλυσίδας και γραμμή μετάβασης δασογεωργίας βάσει των προτάσεων AURIO.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/2115 Article 31
Προτάσεις
Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας, Χορηγίες Μετάβασης Δασογεωργίας και Πολυκαλλιέργειας, Ενίσχυση ΑΓΥΠ (κόστη χαρτογράφησης, ουδέτερο ως προς τα έσοδα), Πακέτο Άμυνας Ελληνικού Ρυζιού (γραμμή αγροοικολογίας ρυζιού)
Ποιος αιτείται
Μεμονωμένοι αγρότες και συνεταιρισμοί, άμεσα στον διάδοχο ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ
Παράθυρο υποβολής
Μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση Στρατηγικού Σχεδίου CAP 2025, ενεργοποίηση έτους αξίωσης 2028, ετήσιο παράθυρο Ενιαίας Πληρωμής Έκτασης

Στρατηγικό Σχέδιο CAP, Βιολογική Γεωργία

1,4 δισ. €

  • Ειδικά για βιολογικές μεθόδους καλλιέργειας.
  • Στόχος αύξησης 54 τοις εκατό της συνολικής γεωργικής γης υπό βιολογική καλλιέργεια έως το 2027.
Νομική βάση
EU Regulation 2018/848 on organic production. Greek CAP Strategic Plan Priority Area 5
Προτάσεις
Ανώτερο επίπεδο Πριμοδότησης Βραχείας Αλυσίδας για βιολογικούς αγρότες (120 € ανά εκτάριο). Κόστος έρευνας ποικιλιών διατήρησης Κοινοτικής Τράπεζας Σπόρων Έβρου (εν μέρει)
Ποιος αιτείται
Μεμονωμένοι αγρότες υπό βιολογική πιστοποίηση, άμεσα στον διάδοχο ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες πληρωμές ανά εκτάριο

Στρατηγικό Σχέδιο CAP, LEADER (EAFRD)

200 εκατ. €

  • Συνεισφορά ΕΕ, 236 εκατ. € συνολικό δημόσιο με εθνική συγχρηματοδότηση.
  • 5,5-6% της κατανομής EAFRD της Ελλάδας, διανεμημένα σε 50 εγκεκριμένες ελληνικές ΟΤΔ.
  • Σχεδιασμένο ειδικά για κοινοτικά ηγούμενη τοπική ανάπτυξη σε αγροτικές περιοχές.
  • Το κύριο εργαλείο για κοινοτικές τράπεζες σπόρων, αστικές διατροφικές πρωτοβουλίες και συνεταιρισμούς βραχείας αλυσίδας που χρηματοδοτούνται εκ των κάτω.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/2115 Articles 32 to 40 (LEADER Community Led Local Development)
Προτάσεις
Εκκίνηση Κοινοτικής Τράπεζας Σπόρων Έβρου, Κλιμάκωση Γυναικείων Αγροτικών Συνεταιρισμών, συνεταιρισμός Αγροτεχνολογίας, Μητρώο Χόρτων (εν μέρει)
Ποιος αιτείται
Συνεταιρισμοί υποβάλλουν απευθείας στην Ομάδα Τοπικής Δράσης Έβρου. Συνεταιρισμοί AURIO Αισύμης και Αλεξανδρούπολης υποβάλλουν σε ανοιχτό ανταγωνισμό με κάθε άλλο επιλέξιμο ελληνικό συνεταιρισμό
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις ΟΤΔ Έβρου, κυλιόμενες ή θεματικές. Πρώτη επιλέξιμη πρόσκληση AURIO αναμενόμενη 2026 Δ΄ τρίμηνο ή 2027 Α΄ τρίμηνο

Στρατηγικό Σχέδιο CAP, Μεταφορά Γνώσης (EAFRD Άρθρο 78)

Προτεραιότητα 1, ΣΣ ΚΑΠ

  • Ελληνική Προτεραιότητα Αγροτικής Ανάπτυξης 1, ενίσχυση γνώσης και καινοτομίας στη γεωργία.
  • Κατανομή εγκεκριμένη από Επιτροπή στην Προτεραιότητα 1 Ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου CAP.
  • Χρηματοδοτεί κατάρτιση αγροτών και συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/2115 Article 78
Προτάσεις
Αγροοικολογική Υπηρεσία Επέκτασης (600.000 € ετησίως για πέντε χρόνια, 3 εκατ. € συνολικά)
Ποιος αιτείται
Τριμερής συμφωνία μεταξύ Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, και Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης
Παράθυρο υποβολής
Τριμερής συμφωνία κατατεθειμένη 2026 Δ΄ τρίμηνο για εκκίνηση 2027

Πρόγραμμα LIFE, Υποπρόγραμμα Κλιματικής Δράσης

1,95 δισ. € υποπρόγραμμα ΕΕ

  • Πρόγραμμα LIFE ΕΕ 2021-2027 σύνολο 5,4 δισ. €, εκ των οποίων υποπρόγραμμα Κλιματικής Δράσης περίπου 1,95 δισ. €.
  • Ελληνικό μερίδιο περίπου 3 έως 4 τοις εκατό ανάλογα με ανταγωνιστική επιτυχία.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/783 on the LIFE Programme
Προτάσεις
Δοκιμαστικά αγροτεμάχια Αγροοικολογικής Υπηρεσίας Επέκτασης (περίπου 500.000 € για τέσσερα χρόνια για τρία αγροτεμάχια). Μερική χρηματοδότηση Χορηγιών Μετάβασης Δασογεωργίας για τεμάχια εφαπτόμενα στο Natura 2000
Ποιος αιτείται
Ανταγωνιστική πρόσκληση ΕΕ. Επικεφαλής κοινοπραξίας με Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Περιφέρεια, και εταίρους AURIO
Παράθυρο υποβολής
Ετήσια πρόσκληση LIFE, συνήθως Απρίλιο έως Σεπτέμβριο κάθε χρόνο. Πρώτη αίτηση AURIO 2026 Β΄ τρίμηνο (πρόσκληση LIFE 2026)

Horizon Europe Cluster 6

9 δισ. € Cluster 6 (HE σύνολο 95,5 δισ. €)

  • Horizon Europe 2021-2027 σύνολο 95,5 δισ. €.
  • Κατανομή Cluster 6 (Τρόφιμα, Βιοοικονομία, Φυσικοί Πόροι, Γεωργία και Περιβάλλον) περίπου 9 δισ. €.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/695 establishing Horizon Europe
Προτάσεις
Ερευνητική συνιστώσα Μητρώου Χόρτων (150.000 €). Ερευνητική ενσωμάτωση δορυφόρου Ψηφιακού Χάρτη κατά Απάτης CAP (εν μέρει, βάσει συνοδευτικής πρόσκλησης Horizon Cluster 4 Ψηφιακής)
Ποιος αιτείται
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως κύριος δικαιούχος, με εταίρους υλοποίησης
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες θεματικές προσκλήσεις

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης

639 εκατ. €

  • Συνολικό πρόγραμμα 639 εκατ. €.
  • Προτεραιότητα 5 (ολοκληρωμένα αστικά σχέδια) 71 εκατ. € σε έξι αστικά σχέδια συμπεριλαμβανομένης Αλεξανδρούπολης.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1060 on the European Regional Development Fund and Cohesion Fund
Προτάσεις
Δημόσιοι βρώσιμοι κήποι (50.000 € κόστη σήμανσης και συντονιστών σε πέντε πόλεις). Γραμματεία Δημοτικού Συμβουλίου Διατροφικής Πολιτικής Αλεξανδρούπολης (εν μέρει). Ψηφιακή υποστήριξη ΜΜΕ εταιρικής σχέσης Αγροτεχνολογίας (200.000 έως 400.000 €)
Ποιος αιτείται
Δήμος Αλεξανδρούπολης, βάσει ολοκληρωμένου αστικού σχεδίου Προτεραιότητας 5
Παράθυρο υποβολής
Εναρμονισμένο με δημοτικό κύκλο 2024-2029

Περιφερειακός και Δημοτικός Προϋπολογισμός

150 εκατ. € περιφέρεια / 60 εκατ. € δήμος (ετήσιο)

  • Ετήσιος λειτουργικός προϋπολογισμός Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης περίπου 150 εκατ. €.
  • Ετήσιος λειτουργικός προϋπολογισμός Δήμου Αλεξανδρούπολης περίπου 60 εκατ. €.
  • Η εντολή 30% τοπικής διατροφικής προμήθειας σε δημοτικά συμβόλαια απαιτεί πολιτική βούληση, όχι νέα χρήματα.
  • Οι προϋπολογισμοί προμηθειών υπάρχουν ήδη.
Νομική βάση
Law 3852/2010 Kallikrates Code
Προτάσεις
Δημόσιοι βρώσιμοι κήποι (χρόνος δημοτικού κηπουρικού προσωπικού, σε είδος). Γραμματεία Δημοτικού Συμβουλίου Διατροφικής Πολιτικής Αλεξανδρούπολης (40.000 € ετησίως αν δεν καλυφθεί από Φάκελο Ζ). Κόστος μετάβασης Αναδιάρθρωσης Προμηθειών Δημόσιων Κουζινών (200.000 έως 500.000 € για δύο χρόνια). Εντολή τοπικής διατροφικής προμήθειας 30 τοις εκατό σε δημοτικά συμβόλαια
Ποιος αιτείται
Ψηφοφορία δημοτικού και περιφερειακού προϋπολογισμού. Δεν απαιτείται αίτηση. Δημαρχικές εκλογές Αλεξανδρούπολης 2028 καθορίζουν τον ρυθμό
Παράθυρο υποβολής
Δημοτικοί και περιφερειακοί κύκλοι προϋπολογισμού ετησίως

Horizon Europe Cluster 4 Ψηφιακή

15 δισ. € Cluster 4 (HE σύνολο 95,5 δισ. €)

  • Κατανομή Cluster 4 (Ψηφιακή, Βιομηχανία, Διάστημα) περίπου 15 δισ. € σε ολόκληρη την προγραμματική περίοδο εντός συνόλου 95,5 δισ. € του Horizon Europe.
  • Ζωντανές προσκλήσεις για γεωργικές εφαρμογές Copernicus.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/695 establishing Horizon Europe
Προτάσεις
Ψηφιακός Χάρτης κατά Απάτης CAP (ενσωμάτωση δορυφόρου Copernicus). Συνεργασίες Αγροτεχνολογίας (ερευνητική συνιστώσα σύνδεσης δορυφόρου με επίπεδο Farmer to Kitchen)
Ποιος αιτείται
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως κύριος δικαιούχος, με εταίρους υλοποίησης
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες θεματικές προσκλήσεις
Τι Αλλάζει για Εσένα

Το όφελος είναι τοπικό, μετρήσιμο και άμεσο.

  1. Το εβδομαδιαίο σου ψώνιο κοστίζει λιγότερο.

    Οι συνεταιρισμοί αποκόπτουν τον μεσάζοντα. Η Πριμοδότηση Βραχείας Αλυσίδας 80 έως 120 € ανά εκτάριο ανταμείβει αγρότες που πωλούν εντός πενήντα χιλιομέτρων από την πύλη της εκμετάλλευσης.

  2. Το νοσοκομείο και το σχολείο σε ταΐζουν με ό,τι φύτρωσε εδώ.

    Τριάντα τοις εκατό των προμηθειών δημόσιων κουζινών ανακατευθύνονται σε συνεταιρισμούς βραχείας αλυσίδας έως το 2030. Νοσοκομεία, σχολεία, στρατιωτικές φρουρές και εστιατόριο Δημοκριτείου αγοράζουν πρώτα τοπικά.

  3. Ο φόρος σου πληρώνει τον αγρότη, όχι τον απατεώνα.

    Τα 300 εκατ. € που καταλήφθηκαν μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ μεταξύ 2017 και 2022 σταματούν. Δορυφορικά επαληθευμένες πληρωμές CAP βάσει Κανονισμού ΕΕ 2021/2116 Άρθρο 66 ελέγχουν κάθε αξίωση άνω των 5.000 € έναντι ανοιχτών δορυφορικών εικόνων. Ενδείξεις απάτης ενεργοποιούν αυτόματη παραπομπή στην EPPO.

  4. Τα παιδιά που θέλουν να μείνουν μπορούν να μείνουν.

    Συνεταιρισμοί, η τράπεζα σπόρων και η μετάβαση δασογεωργίας δίνουν στη γεωργία έναν μισθό που καλύπτει το ενοίκιο. Η Αισύμη κρατά τους νέους της. Το ίδιο και το χωριό σου.

Πιο Βαθιά

Η έρευνα πίσω από την πολιτική.

Όπου έχει λειτουργήσει.

Αισύμη, Έβρος

Από το 2026

Εδώ αρχίζει η πολιτισμική αποκατάσταση.

Το ιδρυτικό χωριό του AURIO, στους πρόποδες της Ροδόπης όπου η παράδοση χόρτων εξακολουθεί να ζει. Ο δημόσιος βρώσιμος κήπος της Πρότασης 2 βρίσκεται στο δημαρχείο Αισύμης με την πινακίδα Αν τρως, είσαι μέσα.

Το μητρώο χόρτων της Πρότασης 12 ξεκινά με εθνοβοτανική επιτόπια έρευνα στην Αισύμη, τεκμηριώνοντας τα θρακικά άγρια φαγώσιμα taxa πριν αποχωρήσει η τελευταία γενιά που τα φέρει. Ένας γυναικείος αγροτικός συνεταιρισμός βάσει Νόμου 4673/2020 Άρθρο 2 οργανώνει τη μεταποίηση και εμπορευματοποίηση χόρτων, κηπευτικών και παραδοσιακών γαλακτοκομικών, αντλώντας σπόρο από την Κοινοτική Τράπεζα Σπόρων Έβρου στην Αλεξανδρούπολη. Η εναρκτήρια σεσιόν διατροφικής κυριαρχίας του Σχολείου Σκέψης πραγματοποιείται εδώ. Η μονοκαλλιέργεια ανήκει στην πεδιάδα, όπου η χορηγία μετάβασης δασογεωργίας της Πρότασης 11 στοχεύει τα 30.930 εκτάρια ηλίανθου. Η δουλειά της Αισύμης είναι το πολιτισμικό στρώμα. Χόρτα, σπόρος, κήπος, σχολείο. Το επιχείρημα του Berry, τοποθετημένο σε ένα θρακικό ορεινό χωριό.

Incredible Edible Todmorden, Αγγλία

Από το 2007

Η πρώτη κίνηση είναι δωρεάν.

Η Pamela Warhurst και η Mary Clear φύτεψαν λαχανικά σε πεζοδρόμια, στις όχθες καναλιών και μπροστά από το αστυνομικό τμήμα. Χωρίς χρήματα. Χωρίς εντολή. Χωρίς άδεια πολεοδομίας. Εξήντα άνθρωποι ήρθαν στην πρώτη συνέλευση. Περίμεναν πέντε.

Έως το 2024 το Todmorden είχε γύρω στα 70 σημεία και η κίνηση είχε αναπτυχθεί σε περίπου 1.150 πρωτοβουλίες παγκοσμίως, εκ των οποίων περίπου 200 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μια μελέτη κοινωνικής απόδοσης της επένδυσης του Manchester Metropolitan και UCLAN 2017 μέτρησε 5,51 λίρες απόδοσης για κάθε 1 λίρα επενδυμένη. Καθαρή κοινωνική απόδοση 878.609 λιρών έναντι εισροών 159.512 λιρών. Η πιο αποδοτική κοινοτική παρέμβαση ανάπτυξης που έχει ποτέ μετρηθεί. Η πρόταση δημόσιων βρώσιμων κήπων του AURIO δεν απαιτεί δημοσιονομική γραμμή. Μια δημοτική απόφαση, ένας σάκος σπόρων, και κάποιος διατεθειμένος να χώσει το φτυάρι στο χώμα έξω από ένα αστυνομικό τμήμα.

Navdanya, Ινδία

Από το 1987

Ο σπόρος είναι κοινό.

Η Vandana Shiva ίδρυσε το Ίδρυμα Έρευνας για Επιστήμη, Τεχνολογία και Οικολογία το 1982. Η Navdanya ξεκίνησε ως δίκτυο κυριαρχίας σπόρου το 1987, με την εκμετάλλευση Navdanya εγκατεστημένη το 1994 στην κοιλάδα Doon, Uttarakhand.

Τριανταεννέα χρόνια αργότερα: 150 κοινοτικές τράπεζες σπόρων σε 22 ινδικές πολιτείες, πάνω από ένα εκατομμύριο αγρότες εκπαιδευμένοι στην κυριαρχία σπόρου και βιώσιμη γεωργία, πάνω από 4.000 ποικιλίες ρυζιού διατηρημένες, 740 ντόπιες ποικιλίες ρυζιού διατηρημένες μόνο στην εκμετάλλευση της κοιλάδας Doon. Οι αγρότες καταθέτουν ποικιλίες υπό άδεια ελεύθερης πρόσβασης που κρατά το υλικό μη κατοχυρώσιμο. Το πρότυπο μεταφέρεται. Ένα μόνο δημοτικό κτίριο στην Αλεξανδρούπολη, 20 παραδοσιακές θρακικές ποικιλίες κατά την εκκίνηση, ένας ιδρυτικός συνεταιρισμός δέκα μελών βάσει Νόμου 4673/2020, και συνεργασία με Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Ορεστιάδας.

Detroit Black Community Food Security Network, ΗΠΑ

Από το 2006

Αστική γεωργία ως πολιτική πράξη.

Ιδρύθηκε το 2006 βάσει ρητών αρχών διατροφικής κυριαρχίας ριζωμένων στα κινήματα Πολιτικών Δικαιωμάτων και Black Power των ΗΠΑ: τρόφιμο ως ανθρώπινο δικαίωμα, αγροτική μεταρρύθμιση, προστασία φυσικών πόρων, δημοκρατικός έλεγχος.

Η φάρμα D Town, σε λειτουργία από το 2008 βάσει μακροχρόνιας συμφωνίας αδειοδότησης με την πόλη του Detroit εντός του φυτώριου Meyers Tree στο Rouge Park, καταλαμβάνει πάνω από επτά στρέμματα καλλιεργώντας πάνω από 30 φρούτα, λαχανικά και βότανα. Τρία τούνελ θερμοκηπίου επεκτείνουν τη σεζόν. Τα προϊόντα πωλούνται στη φάρμα τα Σαββατοκύριακα, στη λαϊκή αγορά του Wayne State University, και χονδρικώς. Το πρόγραμμα ανάπτυξης νεολαίας Food Warriors εξυπηρετεί περίπου 200 παιδιά. Το πολιτικό πλαίσιο DBCFSN έχει σημασία: η αστική γεωργία δεν είναι υποκατάστατο της αγροτικής παραγωγής. Η αστική γεωργία Αλεξανδρούπολης και η αγροτική γεωργία Έβρου είναι οι δύο άκρες της ίδιας βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού.

Κουβανικά organopónicos, Κούβα

Από το 1990

Αγροοικολογία σε εθνική κλίμακα.

Η κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ 1989-1991 αφαίρεσε πάνω από το 80 τοις εκατό του κουβανικού εμπορίου και σχεδόν όλα τα εισαγόμενα λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζωοτροφές και μηχανήματα. Η θερμιδική πρόσληψη μειώθηκε περίπου 30 τοις εκατό. Η κρατική απόκριση τοποθέτησε την αγροοικολογική παραγωγή στο κέντρο του Εθνικού Προγράμματος Αστικής και Προαστιακής Γεωργίας.

Έως το 1994, πάνω από 8.000 αστικές φάρμες λειτουργούσαν μόνο στην Αβάνα. Το εθνικό σύστημα σήμερα συγκομίζει περίπου 1,09 εκατομμύρια τόνους λαχανικών ετησίως και απασχολεί πάνω από 400.000 εργαζόμενους. Αστικές φάρμες παρέχουν πάνω από το 70 τοις εκατό των νωπών λαχανικών που καταναλώνονται σε ορισμένες κύριες κουβανικές πόλεις. Ο Altieri και ο Nicholls τεκμηρίωσαν ότι πολυκαλλιέργειες κασάβας, φασολιών και καλαμποκιού παρήγαγαν 2,82 φορές μεγαλύτερη παραγωγικότητα από την ισοδύναμη μονοκαλλιέργεια. Το πλησιέστερο ιστορικό παράδειγμα ελεγχόμενου πειράματος ταχείας αγροοικολογικής μετάβασης. Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Κούβα του 1990, αλλά η δομική αναλογία είναι αρκετά κοντά ώστε το παράδειγμα να είναι διδακτικό.

Milan Urban Food Policy Pact, Ιταλία

Από το 2015

Ένα πρότυπο διακυβέρνησης που υιοθέτησαν 280 πόλεις.

Εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο 2015 ως κύρια κληρονομιά της Expo Μιλάνου 2015. Το πρώτο διεθνές πρωτόκολλο για την αστική διατροφική πολιτική. Πάνω από 280 υπογράφουσες πόλεις που εκπροσωπούν 460 εκατομμύρια κατοίκους σε έξι περιφερειακές ομαδοποιήσεις.

Το Σύμφωνο δομεί 37 συνιστώμενες δράσεις σε έξι κατηγορίες: Διακυβέρνηση, Βιώσιμες Δίαιτες και Διατροφή, Κοινωνική και Οικονομική Ισότητα, Παραγωγή Τροφίμων, Εφοδιασμός και Διανομή Τροφίμων, Απώλεια Τροφίμων. Πλαίσιο παρακολούθησης αναπτυγμένο με FAO και RUAF. Οκτώ Παγκόσμια Φόρα διεξαχθέντα μέχρι σήμερα, συμπεριλαμβανομένων Ρίο ντε Τζανέιρο 2022 και Μπανγκόκ 2024. Για την Αλεξανδρούπολη το MUFPP είναι το διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο διακυβέρνησης για δημοτικό συμβούλιο διατροφικής πολιτικής. Η υπογραφή είναι δημοτική πράξη βάσει Νόμου 3852/2010 Κώδικας Καλλικράτη. Από την πρώτη μέρα, η Αλεξανδρούπολη γίνεται νόμιμος διεθνής συνομιλητής δίπλα σε 280 πόλεις που ήδη βρίσκονται στο δίκτυο.

Slow Food Presidia και Κιβωτός της Γεύσης, Ιταλία

Από το 1986

Παραδοσιακά προϊόντα, προστατευμένα και πωλούμενα.

Ο Carlo Petrini ίδρυσε το Slow Food στο Bra, Πιεμόντε το 1986 ως κίνηση Arcigola, διεθνώς συστατώθηκε στο Παρίσι το 1989. Δύο επιχειρησιακά προγράμματα έχουν μεγαλύτερη σημασία για τον Πυλώνα 01.

Το πρόγραμμα Presidia συνεργάζεται πλέον με πάνω από 13.000 αγρότες και παραγωγούς σε πάνω από 50 χώρες, προστατεύοντας πάνω από 400 προϊόντα που κινδυνεύουν να χαθούν. Η Κιβωτός της Γεύσης καταλογογραφεί κινδυνεύοντα παραδοσιακά τρόφιμα: πάνω από 5.500 προϊόντα από 150 χώρες από το 2024. Ελληνικές καταχωρήσεις στον ιστότοπο του Slow Food Foundation περιλαμβάνουν Ανθόνερο, Αρσενικό τυρί Νάξου, Μαύρο Χοίρο, Μέλι Χαρουπιάς, Τομάτα Χόνδρο-κατσαρή, Βούτυρο Κέρκυρας, Κρητικό Παξιμάδι. Ο μανδύας Presidium δίνει νομικό και εμπορικό πλαίσιο για την προστασία και εμπορευματοποίηση μιας θρακικής ποικιλίας. Και τα δύο είναι διαθέσιμα τώρα και δεν κοστίζουν τίποτε πέρα από την προσπάθεια τεκμηρίωσης.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγοράς, Πήλιο, Ελλάδα

Από το 1916

ΠΟΠ συν συνεταιρισμός συν branding.

Η Ζαγορά στην χερσόνησο του Πηλίου είναι ο πολυπληθέστερος οικισμός στο βουνό και η πατρίδα του πιο επιτυχημένου αγροτικού branding στην Ελλάδα. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγοράς Πηλίου παράγει πάνω από 9.000 τόνους μήλων ετησίως από περίπου ένα εκατομμύριο δέντρα φυτεμένα σε 1.200 εκτάρια, κυρίως ποικιλιών Starking Delicious και Golden.

Το μήλο φέρει Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Τον Φεβρουάριο 2026 οι παγκόσμιες κατατάξεις TasteAtlas αξιολόγησαν τα ελληνικά μήλα, με ειδική αναγνώριση της Ζαγοράς, ως την κορυφαία ποικιλία στον κόσμο. Η Ζαγορά είναι η απόδειξη εντός ελληνικών συνόρων ότι η φόρμουλα συνεταιρισμός συν ΠΟΠ συν branding λειτουργεί. Ο συνεταιρισμός λειτουργεί βάσει μιας εκδοχής του νομικού πλαισίου που ο Νόμος 4673/2020 μεταρρύθμισε, πωλώντας τόσο σε εγχώριες όσο και εξαγωγικές αγορές, διατηρώντας το εισόδημα των αγροτών σε ένα ορεινό χωριό που αλλιώς θα είχε αδειάσει. Η απάντηση του Έβρου δεν είναι να αντιγράψει το μήλο. Είναι να εντοπίσει το αντίστοιχο του Έβρου: το ρύζι Καρολίνα του δέλτα, η παράδοση μεταξωτής καλλιέργειας Σουφλίου, οι ντόπιες ποικιλίες σίτου Πομάκων, ή τα χόρτα της Ροδόπης.

Το βαθύτερο επιχείρημα.

Ο Πυλώνας 01 δεν στηρίζεται σε συναίσθημα για τους αγρότες ή νοσταλγία για αγροτική ζωή. Στηρίζεται σε τρία αποδεικτικά στοιχεία: τα αποδεικτικά στοιχεία κυριότητας σπόρου της Navdanya· τα πολιτισμικά αποδεικτικά στοιχεία που ο Berry άντλησε από το Κεντάκι και ο Pieroni τεκμηρίωσε στην Κρήτη· και η αγροοικολογική επιστήμη που ο Altieri έχει χτίσει σε τέσσερις δεκαετίες κουβανικών και μεσογειακών πεδιακών δεδομένων.

Το ελληνικό διατροφικό σύστημα αποτυγχάνει για αναγνωρίσιμους δομικούς λόγους, όχι για έλλειψη βούλησης. Οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις είναι κατακερματισμένες (73 τοις εκατό κάτω των 5 εκταρίων). Η καλλιεργήσιμη γη μειώθηκε κατά 22 τοις εκατό στα πέντε χρόνια έως το 2023 και συνεχίζει να μειώνεται κατά περίπου 1,3 τοις εκατό ετησίως (ELSTAT, 2.888.000 εκτάρια το 2023). Οι άμεσες πληρωμές CAP είναι βασισμένες σε έκταση και ουδέτερες ως προς το εμπόρευμα, οπότε ένας αγρότης που εξάγει ηλίανθο στο Ρότερνταμ και ένας αγρότης που πουλά ντομάτα στο νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης λαμβάνουν τον ίδιο συντελεστή ανά εκτάριο. Οι δημόσιες προμήθειες ευνοούν εκ προεπιλογής μεγάλους εταίρους catering έναντι των συνεταιρισμών βραχείας αλυσίδας. Δεν υπάρχει δημόσια βιβλιοθήκη σπόρων. Δεν υπάρχει κρατική αγροτική επέκταση ουσιαστικής δυναμικότητας. Πωλητές σπόρων και χημικών είναι οι εκ των πραγμάτων σύμβουλοι για νέες τεχνικές. Και η αρχιτεκτονική πληρωμών, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ήταν το τεκμηριωμένο σημείο ενός από τα μεγαλύτερα γεωργικά αδικήματα απάτης στη σύγχρονη ελληνική ιστορία: έως 300 εκατ. € σε δόλιες αξιώσεις μεταξύ 2017 και 2022, 37 συλληφθέντες τον Οκτώβριο 2025, EPPO ζητώντας άρση ασυλίας έντεκα εν ενεργεία βουλευτών τον Απρίλιο 2026, πρόστιμο 392 εκατ. € ΕΕ. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ διαλύθηκε· η διάδοχη δομή εντός ΑΑΔΕ βρίσκεται ακόμη υπό επιθεώρηση ΕΚ.

Η Shiva, ο Berry και ο Altieri ονοματίζουν τρεις διορθώσεις που το υπάρχον πλαίσιο δεν είναι σχεδιασμένο να παράγει. Η τράπεζα σπόρων της Shiva είναι ένα φυσικό κτίριο, ένας κατάλογος, πρωτόκολλα αγροτών, και μια άδεια ελεύθερης πρόσβασης. Η πολιτισμική αποκατάσταση του Berry είναι ένα μητρώο χόρτων, ένας δημόσιος βρώσιμος κήπος, και ένα σχολικό γεύμα φτιαγμένο από προϊόντα καλλιεργημένα εντός της περιφερειακής ενότητας. Η αγροοικολογία του Altieri είναι μια μετάβαση σε επίπεδο αγρού από μονοκαλλιέργεια ηλίανθου σε μεικτή καλλιέργεια σκληρού σιταριού με κτηνοτροφικά ψυχανθή, ή ποιμενοδασοπονία, ή δασογεωργία με σειρές ελιάς και αμυγδαλιάς, υποστηριζόμενη από υπηρεσία επέκτασης στεγασμένη στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Ορεστιάδας.

Οι δεκαέξι προτάσεις του AURIO μεταφράζουν αυτές τις διορθώσεις σε ελληνικό δίκαιο χρησιμοποιώντας εργαλεία ήδη σε ισχύ. Η τράπεζα σπόρων και οι δημόσιοι βρώσιμοι κήποι λειτουργούν με LEADER και δημοτικές εξουσίες, χωρίς εθνική νομοθεσία. Η πριμοδότηση βραχείας αλυσίδας και η χορηγία μετάβασης δασογεωργίας εντάσσονται στον φάκελο οικολογικού σχήματος CAP (2,175 δισ. € για Ελλάδα, αντίκτυπος τριών εκατομμυρίων εκταρίων), ανοιγόμενα μέσω μεσοπρόθεσμης τροποποίησης Στρατηγικού Σχεδίου CAP. Η ανακατεύθυνση δημόσιων προμηθειών χρησιμοποιεί Νόμο 4412/2016 Άρθρα 18, 20, 86, 131. Το συμβούλιο διατροφικής πολιτικής και η υπογραφή MUFPP εντάσσονται βάσει Νόμου 3852/2010 Κώδικας Καλλικράτη. Το γυναικείο συνεταιριστικό πλαίσιο βάσει Νόμου 4673/2020 Άρθρο 2. Ο ψηφιακός χάρτης κατά απάτης χρησιμοποιεί Κανονισμό ΕΕ 2021/2116 Άρθρο 66. Το μορατόριουμ κατοχυρωμένου σπόρου είναι μια ενιαία τροποποίηση υποάρθρου. Το πακέτο άμυνας ελληνικού ρυζιού συνδυάζει ΠΟΠ Καρολίνα δέλτα Έβρου βάσει Κανονισμού ΕΕ 1151/2012 με πρόταση Διμερούς Διασφάλισης στη Βουλή. Η ενίσχυση ΑΓΥΠ ενεργοποιεί τον Νόμο 2637/1998 Άρθρο 56 και την Κοινή Υπουργική Απόφαση 168040/2010, εργαλεία που υπάρχουν ήδη στην ελληνική νομοθεσία αλλά χωρίς συστηματική εφαρμογή· η σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης ως προϋπόθεση χωροθέτησης για κάθε νέο δευτερογενή ή τριτογενή Υποδοχέα εντός ή σε επαφή με ΑΓΥΠ προστατεύει το έδαφος πάνω στο οποίο στηρίζεται το υπόλοιπο πρόγραμμα.

Ο Έβρος είναι η δοκιμαστική περιοχή. Η μονοκαλλιέργεια ηλίανθου καλύπτει 30.930 εκτάρια, 21,9 τοις εκατό της καλλιεργήσιμης γης, το ήμισυ της εθνικής έκτασης ηλίανθου. Τα λαχανικά καλύπτουν 2.260 εκτάρια, 1,6 τοις εκατό. Η δομή είναι σχεδιασμένη για εξαγωγή πρώτης ύλης εμπορεύματος και εισαγωγή του τραπεζιού της οικογένειας. Η διόρθωση ξεκινά από την αριθμητική: ανταμείψτε την τοπική πώληση με πριμοδότηση ανά εκτάριο, δεσμεύστε τμήματα δημόσιων κουζινών για συνεταιρισμούς βραχείας αλυσίδας, χρηματοδοτήστε τη μετατροπή δασογεωργίας σε 500 € ανά εκτάριο ετησίως για πέντε χρόνια, και υπερασπιστείτε το ελληνικό ρύζι έναντι της έκθεσης Mercosur που θα εξολόθρευε τον τομέα σε μια σεζόν. Η πενταετής πιλοτική ανάπτυξη Έβρου είναι περίπου 41 εκατ. €, αντλούμενα μέσω ανακατανομής εντός φακέλων ήδη δεσμευμένων στην Ελλάδα. Καμία νέα ελληνική φορολόγηση. Καμία νέα ελληνική δημοσιονομική γραμμή.

Η αριθμητική που λειτουργεί στον Έβρο λειτουργεί σε κάθε ελληνική περιφέρεια της οποίας η γεωργία έχει αναδομηθεί γύρω από εξαγωγή εμπορεύματος. Η Κρήτη φέρει την παλαιότερη ζωντανή παράδοση χόρτων στην ανατολική Μεσόγειο, τεκμηριωμένη στην εθνοβοτανική έρευνα Pieroni 2022 της κεντρικής Κρήτης ως 55 άγρια φυτικά taxa ακόμη σε ενεργή χρήση τροφίμων με 160 χρόνια συνέχειας στην καταγραφή Heldreich του 1862. Η Πελοπόννησος κρατά την οικονομία ελιάς· Μεσσηνία και Λακωνία φέρουν παραγωγή μελιού που η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία αναγνωρίζουν ήδη. Τα Ιόνια νησιά και το ανατολικό Αιγαίο, ειδικά Λέσβος και Χίος, κρατούν αγροτικά κοινά που επέζησαν τεσσάρων κυμάτων αναδόμησης CAP. Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, και η υπόλοιπη ηπειρωτική ζώνη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης φέρουν την ίδια δομή μονοκαλλιέργειας ηλίανθου και δημητριακών με την πεδιάδα Έβρου, σε μεγαλύτερη κλίμακα. Οι δεκαέξι προτάσεις του Πυλώνα 01 είναι εθνικό πρόγραμμα. Οι αριθμοί Έβρου είναι ένα επεξεργασμένο παράδειγμα, όχι ο προορισμός.

Τα χόρτα είναι ακόμη στην κουζίνα. Δεν έχουν μπει ακόμη στην πολιτική.

Το AURIO είναι για τους ανθρώπους που είναι έτοιμοι να καλλιεργήσουν αυτό που τρώνε.

Αναφορές

Πηγές που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο. Read more
  • Shiva, V. "Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply" (South End Press, 2000)
  • Shiva, V. "Who Really Feeds the World? The Failures of Agribusiness and the Promise of Agroecology" (Zed Books, 2016)
  • Berry, W. "The Unsettling of America: Culture and Agriculture" (Sierra Club Books, 1977; third edition with new afterword, 1996)
  • Berry, W. "It All Turns on Affection" Jefferson Lecture, National Endowment for the Humanities (2012)
  • Altieri, M. A. "Agroecology: The Scientific Basis of Alternative Agriculture" (Westview Press, 1987)
  • Altieri, M. A. and Nicholls, C. "Agroecology and the Search for a Truly Sustainable Agriculture" (UNEP, 2005)
  • Altieri, M. A. et al. "Spotlight on agroecological cropping practices to improve resilience" Frontiers in Agronomy (2025)
  • Nicholls, C. and Altieri, M. A. "Pathways for the amplification of agroecology" CELIA (2018)
  • Mollison, B. "Permaculture: A Designers' Manual" (Tagari, 1988)
  • Holmgren, D. "Permaculture: Principles and Pathways Beyond Sustainability" (Holmgren Design Services, 2002)
  • Pieroni, A. and Sulaiman, N. "Chorta (Wild Greens) in Central Crete: The Bio Cultural Heritage of a Hidden and Resilient Ingredient of the Mediterranean Diet" Biology 11:5 (2022)
  • La Via Campesina, Food Sovereignty Declaration, World Food Summit, Rome (1996); Declaration of Nyéléni (2007)
  • FAO, "Small family farmers produce a third of the world's food" newsroom (23 April 2021)
  • Hellenic Statistical Authority (ELSTAT), Integrated Farm Statistics (2023)
  • European Commission, "At a Glance: Greece's CAP Strategic Plan" (January 2024); CAP Strategic Plan Greece 2023-2027, Commission approval November 2022
  • Greek Law 4673/2020 on Agricultural Cooperatives; Law 4412/2016 on Public Contracts; Law 3852/2010 Kallikrates Code; EU Regulation 1305/2013 Article 2(1)(m) (short supply chain definition); EU Regulation 1151/2012 on quality schemes
  • Directive (EU) 2019/633 on unfair trading practices in business-to-business relationships in the agricultural and food supply chain
  • Greek Law 3959/2011 on the Protection of Free Competition; Hellenic Competition Commission (Επιτροπή Ανταγωνισμού)
  • ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Hellenic Agricultural Organisation, national agricultural traceability and certification platform
  • EPPO press releases on OPEKEPE investigation (22 October 2025; 1 April 2026)
  • AURIO, «Πυλώνας 01. Διατροφική Κυριαρχία: Πολιτικό Πρόγραμμα για τη Δημοτική Εκλογική Εκστρατεία της Αλεξανδρούπολης 2028 και την Εθνική Εκστρατεία 2027» (Απρίλιος 2026). Πλήρες αυτόνομο ερευνητικό έγγραφο: 8 μέρη, συμπεριλαμβανομένων 16 προτάσεων σε 4 ομάδες, 9 φακέλων χρηματοδότησης, πενταετούς πρόβλεψης ταμειακών ροών, ανάλυσης κινδύνου, νομικών και αγρονομικών παραρτημάτων.
  • AURIO, «Πυλώνας 01 Παράρτημα Αγροτικής Τεχνολογίας: Ανοιχτά Εργαλεία για το Διατροφικό Σύστημα του Έβρου» (Απρίλιος 2026). Αυτόνομο έγγραφο υποπυλώνα που προσθέτει την πρόταση αγροτικής τεχνολογίας, η οποία τεκμηριώνεται στο εθνικό μανιφέστο και στο τοπικό πρόγραμμα του Έβρου. 7 μέρη: στρατηγική θεμελίωση, τρία έργα MVP, συνεταιριστικό όχημα κατά τον Ν. 4673/2020 με αδειοδότηση AGPLv3, χάρτης χρηματοδότησης στους Φακέλους Γ, Ζ, ΣΤ και Α, τετραφασική σειρά υλοποίησης, και η συνεταιριστική αρχιτεκτονική διακυβέρνησης που διατηρεί την πρόταση ανοιχτή, ελέγξιμη και δομικά ανθεκτική.

Αυτή η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους.

Όχι υποσχέσεις. Όχι συμβούλους. Όσους δίνουν το παρών.