Από Πού Έρχονται τα Χρήματα

Κάθε πολιτικό πρόγραμμα οφείλει να απαντήσει σε ένα ερώτημα: από πού έρχονται τα χρήματα;

Η απάντηση του AURIO είναι συγκεκριμένη. Η Ελλάδα έχει ήδη πρόσβαση σε πάνω από 70 δισ. € ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την προγραμματική περίοδο 2021 έως 2027, συν εθνικό προϋπολογισμό περίπου 77 δισ. € ετησίως. Το πρόβλημα δεν είναι τα χρήματα. Τα προβλήματα είναι ποιος τα παίρνει, σε τι ξοδεύονται και ποιος αποφασίζει.

Κρατικός Προϋπολογισμός Ελλάδας 2026

Συνολικές κρατικές δαπάνες: περίπου 77 δισ. €.

Η Ελλάδα κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 8,1 δισ. € το 2025, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 52%. Ο δημοσιονομικός χώρος υπάρχει.

Υπουργείο / Στοιχείο	Προϋπολογισμός 2026	Τάση
Άμυνα	7 δισ. € (2,6% του ΑΕΠ)	Ανοδική. 30 δισ. € προϋπολογισμένα για εξοπλισμούς έως 2036
Υγεία	7,8 δισ. €	Σταθερή
Παιδεία	6,7 δισ. €	Περικοπή 10% (700 εκατ. €) την περίοδο 2026 έως 2029
Γεωργία	περίπου 1,8 δισ. €	Περικοπή 25% (μείωση 440 εκατ. €) την περίοδο 2026 έως 2029
Εισοδηματική στήριξη	3,2 δισ. €	Νέο μόνιμο μέτρο για 5 εκατομμύρια νοικοκυριά
Πολιτισμός	Δεν δημοσιεύεται αναλυτικά	Ένας από τους μικρότερους υπουργικούς προϋπολογισμούς

Πηγή: Σχέδιο Δημοσιονομικού Προγράμματος Ελλάδας 2026, υποβληθέν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπουργείο Οικονομικών.

Διαθέσιμη Ευρωπαϊκή Χρηματοδότηση για την Ελλάδα (2021 έως 2027)

Φάκελος	Συνολικό Ποσό	Σκοπός
ΕΣΠΑ (Διαρθρωτικά Ταμεία)	21,2 δισ. €	Περιφερειακή ανάπτυξη, υποδομές, κοινωνικά
Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ	13,4 δισ. €	Γεωργία (9,6 δισ. € άμεσες πληρωμές, 1 δισ. € επενδύσεις)
Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0)	35,9 δισ. €	Πράσινη μετάβαση, ψηφιακά, ΜΜΕ, εργασία
Επιχορήγηση REPowerEU	768 εκατ. €	Ενεργειακή μετάβαση
Μετανάστευση και Σύνορα (ΤΑΜΕ + ΜΣΘ)	1,6 δισ. €	Διαχείριση συνόρων, άσυλο, ένταξη
Interreg (διασυνοριακή συνεργασία)	Πολλαπλά προγράμματα	Ελλάδα Βουλγαρία, Ελλάδα Τουρκία κλπ.
LEADER/CLLD	Ελάχιστο 5% του ΕΓΤΑΑ (περίπου 500 εκατ. € και άνω)	Αγροτική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων

Πηγή: Σελίδες χωρών Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ελλάδα 2.0 (greece20.gov.gr), Πύλη Δεδομένων Συνοχής ΕΕ.

Ανάλυση Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Σύνολο: 35,9 δισ. € (18,2 δισ. € επιχορηγήσεις και 17,7 δισ. € δάνεια).

Κατανομή	Ποσό	Μερίδιο
Πράσινη μετάβαση	περίπου 13,7 δισ. €	38,2%
Ψηφιακός μετασχηματισμός	περίπου 7,8 δισ. €	21,6%
Στήριξη ΜΜΕ	5,2 δισ. € (1,61 δισ. € επιχορηγήσεις, 3,59 δισ. € δάνεια)
Ενεργές πολιτικές αγοράς εργασίας	770 εκατ. €

Έως τον Μάρτιο 2026, η Ελλάδα έχει λάβει πάνω από 24,5 δισ. € (68% του συνόλου). Όλα τα μέτρα πρέπει να ολοκληρωθούν έως τον Αύγουστο 2026.

Πηγή: Σελίδα χώρας Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Ελλάδα 2.0.

Πυλώνας προς Πυλώνα: Πού Χρηματοδοτούνται οι Πολιτικές του AURIO

Πυλώνας 1: Διατροφική Κυριαρχία

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 13,4 δισ. € (2023 έως 2027). LEADER/CLLD εκτιμώμενα 500 εκατ. € και άνω. Στοιχεία αγροτικής ανάπτυξης ΕΣΠΑ.

Το πρόβλημα: Τα 9,6 δισ. € της ΚΑΠ διατίθενται σε άμεσες πληρωμές που ωφελούν δυσανάλογα τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις. Οι μικροί συνεταιρισμοί, οι τράπεζες σπόρων και τα τοπικά διατροφικά δίκτυα λαμβάνουν ελάχιστη στήριξη. Ο προϋπολογισμός γεωργίας της Ελλάδας περικόπτεται κατά 25% (μείωση 440 εκατ. €). Παράλληλα, η συμφωνία ΕΕ Mercosur απειλεί τους Έλληνες παραγωγούς ρυζιού (240.000 τόνους ετησίως) και μελιού (25.000 τόνους ετησίως) με αδασμολόγητες εισαγωγές από τη Νότια Αμερική.

Το επιχείρημα του AURIO: Ανακατεύθυνση των επενδυτικών πόρων ΚΑΠ προς μικρούς συνεταιρισμούς. Χρήση του LEADER/CLLD για υποδομές τοπικών διατροφικών δικτύων. Δημοτικές υποχρεώσεις προμηθειών τροφίμων (30% τοπικής προέλευσης) απαιτούν πολιτική βούληση, όχι νέα χρήματα. Αντίθεση στη συμφωνία ΕΕ Mercosur.

Πυλώνας 2: Κοινοτική Ενέργεια

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 13,7 δισ. € για πράσινη μετάβαση (ΤΑΑ). 768 εκατ. € REPowerEU. Ενεργειακά στοιχεία ΕΣΠΑ.

Το πρόβλημα: Η Ελλάδα έχει νομοθεσία συνεταιρισμών για ενεργειακές κοινότητες από τον Νόμο 4513/2018, αλλά η συνεταιριστική μορφή υπεξαιρέθηκε από εμπορικούς αναπτύξαντες που οργανώθηκαν ως κοινότητες για να διεκδικήσουν προτεραιότητα πρόσβασης. 100 εκατ. € ευρωπαϊκών κοινοτικών ενεργειακών κονδυλίων επεστράφησαν αδιάθετα. Οι ελληνικές κοινότητες φιλοξενούν τον αέρα. Δεν τον κατέχουν.

Το επιχείρημα του AURIO: Διόρθωση του υπεξαιρεθέντος συνεταιριστικού νόμου με υποχρεωτική δημοκρατική διακυβέρνηση, διαφανή πραγματικό δικαιούχο και κοινοτική προτεραιότητα εφαρμόσιμη με νόμο. Δέσμευση καθορισμένου μεριδίου χρηματοδότησης πράσινης μετάβασης για συνεταιρισμούς που περνούν τον έλεγχο διακυβέρνησης. Υποχρεώσεις κοινοτικού οφέλους για τον σταθμό LNG Αλεξανδρούπολης. Μετατροπή της εισφοράς σε ιδιοκτησία.

Πυλώνας 3: Τοπική Οικονομία

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 5,2 δισ. € στήριξη ΜΜΕ μέσω ΤΑΑ. ΕΣΠΑ περιφερειακή ανάπτυξη. LEADER/CLLD. Το Άρθρο 20 του Νόμου 4412/2016 ήδη επιτρέπει δεσμευμένες συνεταιριστικές προμήθειες· το εκτελεστικό προεδρικό διάταγμα εκκρεμεί από το 2016.

Το πρόβλημα: Οι ελληνικές περιφέρειες παράγουν το πλεόνασμα. Η Αθήνα συγκεντρώνει τις δαπάνες. Η χρηματοδότηση ανάκαμψης φτάνει στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη δυσανάλογα. Οι δημοτικές προμήθειες κατευθύνονται εκ προεπιλογής σε μεγάλους εργολάβους και αλυσίδες. Το Άρθρο 20 του Νόμου 4412/2016 ήδη επιτρέπει δεσμευμένες συμβάσεις για κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις, αλλά το εκτελεστικό προεδρικό διάταγμα δεν έχει ποτέ εκδοθεί. Εννέα χρόνια, κανένα διάταγμα.

Το επιχείρημα του AURIO: Έκδοση του εκτελεστικού διατάγματος Άρθρου 20, μετατρέποντας την άδεια σε υποχρεωτική ελάχιστη ποσόστωση κλιμακωτά ανάλογα με το μέγεθος της αναθέτουσας αρχής. Ανακατεύθυνση προμηθειών αγκύρωσης (πανεπιστήμια, νοσοκομεία, δήμοι) προς τοπικούς συνεταιρισμούς, βάσει του προτύπου Preston. Στήριξη εξαγορών διαδοχής από εργαζόμενους βάσει του Νόμου 4738/2020 και ανάπτυξη περιφερειακής συνεταιριστικής τράπεζας με χρήση υφιστάμενων μηχανισμών ΕΣΠΑ και LEADER. Χτίσε. Κατέχε. Μείνε.

Πυλώνας 4: Άμεση Δημοκρατία

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: Δεν απαιτείται αφιερωμένος προϋπολογισμός.

Το πρόβλημα: Οι θεσμοί άμεσης δημοκρατίας είναι μεταρρυθμίσεις διακυβέρνησης, όχι δαπάνες. Οι ελληνικοί δημοτικοί προϋπολογισμοί υπάρχουν· το ζήτημα είναι ποιος αποφασίζει πώς ξοδεύονται. Καμία ελληνική νομοθεσία δεν επιβάλλει σήμερα συμμετοχικό προϋπολογισμό, συνελεύσεις πολιτών ή πρότυπα ανοιχτής διακυβέρνησης.

Το επιχείρημα του AURIO: Νομοθέτηση θεσμών άμεσης δημοκρατίας σε κάθε ελληνικό δήμο. Συνελεύσεις πολιτών, συμμετοχικός προϋπολογισμός και ανοιχτή διακυβέρνηση. Διάθεση 10% των διακριτικών δημοτικών προϋπολογισμών σε άμεση λήψη αποφάσεων από πολίτες. Το διοικητικό κόστος είναι ελάχιστο. Το Πόρτο Αλέγκρε το απέδειξε το 1989. Πάνω από 7.000 πόλεις παγκοσμίως το χρησιμοποιούν σήμερα.

Πυλώνας 5: Παιδεία ως Απελευθέρωση

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 6,7 δισ. € προϋπολογισμός παιδείας. 7,8 δισ. € ψηφιακός μετασχηματισμός (ΤΑΑ). Κοινωνικά και εκπαιδευτικά στοιχεία ΕΣΠΑ.

Το πρόβλημα: Η παιδεία περικόπτεται κατά 10% (μείωση 700 εκατ. € την περίοδο 2026 έως 2029). Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί κερδίζουν 31% λιγότερα από άλλους εργαζόμενους με τριτοβάθμια εκπαίδευση, το χειρότερο χάσμα στον ΟΟΣΑ. Η Φινλανδία ξοδεύει παρόμοιο ποσοστό του ΑΕΠ για την παιδεία αλλά επιτυγχάνει ριζικά καλύτερα αποτελέσματα.

Το επιχείρημα του AURIO: Πρόκειται για επιχείρημα ανακατανομής, όχι για επιχείρημα νέων δαπανών. Μείωση τυποποιημένης αξιολόγησης (εξοικονόμηση χρημάτων). Επένδυση στην εκπαίδευση και το κύρος των εκπαιδευτικών (ανακατανομή εντός υφιστάμενου προϋπολογισμού). Χρήση χρηματοδότησης ψηφιακού μετασχηματισμού για προγράμματα εκπαίδευσης βασισμένα στην τέχνη που παρέχονται από ΜΜΕ στις κοινότητες.

Πυλώνας 6: Δικαιοσύνη Παραμεθόριας Περιοχής

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 1,6 δισ. € κονδύλια μετανάστευσης και συνόρων (ΤΑΜΕ + ΜΣΘ). Διασυνοριακά προγράμματα Interreg. Περιφερειακά στοιχεία ΕΣΠΑ. Έσοδα σταθμού LNG.

Το πρόβλημα: Σχεδόν όλη η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση συνόρων κατευθύνεται σε υποδομές ασφαλείας (επιτήρηση, κράτηση, περίφραξη), όχι σε κοινοτική οικονομική ανάπτυξη. Ο Έβρος φιλοξενεί σταθμό LNG που τροφοδοτεί εννέα χώρες, κόμβο εφοδιαστικής του ΝΑΤΟ και υποδομές μετανάστευσης. Η φιλοξενούσα κοινότητα λαμβάνει δαπάνες ασφαλείας και χρόνια υποεπένδυση σε όλα τα άλλα.

Το επιχείρημα του AURIO: Νομοθεσία πλαισίου κοινοτικού οφέλους. Όταν μια περιοχή παρέχει στην Ευρώπη σύνορο, ενεργειακή πύλη και στρατιωτική πλατφόρμα, η φιλοξενούσα κοινότητα λαμβάνει αναλογική επένδυση σε αντάλλαγμα. Ανακατεύθυνση μεριδίου χρηματοδότησης συνόρων και μετανάστευσης από εξοπλισμό ασφαλείας προς τοπική οικονομική ανάπτυξη. Πρόκειται για νομοθετική πρόταση, όχι για αίτημα δαπανών.

Πυλώνας 7: Πολιτισμός ως Υποδομή

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: Προϋπολογισμός υπουργείου πολιτισμού (μικρός, ακριβές ποσό μη δημοσιευμένο). LEADER/CLLD. Πολιτιστικά και τουριστικά στοιχεία ΕΣΠΑ.

Το πρόβλημα: Ο πολιτισμός χρηματοδοτείται ως μεταγενέστερη σκέψη, όχι ως οικονομική υποδομή. Ο αγροτικός πολιτιστικός προγραμματισμός λαμβάνει σχεδόν τίποτα.

Το επιχείρημα του AURIO: Χρηματοδότηση πολιτιστικού προγραμματισμού από προϋπολογισμούς οικονομικής ανάπτυξης, όχι μόνο από το υπουργείο πολιτισμού. Το LEADER/CLLD μπορεί να χρηματοδοτήσει χωριάτικα πολιτιστικά προγράμματα. Ο δημοτικός πολιτιστικός προγραμματισμός δημιουργεί οικονομική δραστηριότητα μέσω δαπανών για φαγητό, ποτό και διαμονή που δεν υπήρχαν πριν. Η απόδοση επένδυσης είναι μετρήσιμη.

Πυλώνας 12: Κοινωνική Ασφάλιση και Αξιοπρέπεια

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 3,2 δισ. € εισοδηματική στήριξη (υφιστάμενο μόνιμο μέτρο). Στοιχεία κοινωνικής ένταξης ΕΣΠΑ. Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus (ΕΚΤ+). Δημοσιονομικό πλεόνασμα (8,1 δισ. € το 2025, 52% πάνω από τον στόχο).

Το πρόβλημα: Δεκατρείς διαδοχικές περικοπές συντάξεων μεταξύ 2010 και 2018 κατέστρεψαν την αξιοπρέπεια της σύνταξης. Οι νέοι παγιδεύονται σε επισφαλή εργασία χωρίς συσσώρευση σύνταξης. Περίπου το 25% του ΑΕΠ λειτουργεί άτυπα, αφήνοντας εκατομμύρια χωρίς κοινωνική προστασία. Τα μνημόνια έληξαν χρόνια πριν. Το δίχτυ ασφαλείας δεν έχει ξαναχτιστεί.

Το επιχείρημα του AURIO: Ο δημοσιονομικός χώρος υπάρχει. Η Ελλάδα παράγει πλεονάσματα που υπερβαίνουν τους στόχους. Πρόκειται για επιχείρημα ανακατανομής: ελάχιστη σύνταξη πάνω από το όριο φτώχειας, καθολικό επίδομα παιδιού, μεταφέρσιμες προστασίες για μη τυπικούς εργαζόμενους και πιλοτικό δημοτικό βασικό εισόδημα. Κάθε ευρώ που δαπανάται για κοινωνική προστασία ενεργοποιεί ικανότητα και μειώνει επακόλουθα κόστη σε υγεία, στέγαση και κρίση.

Πυλώνας 11: Υγεία ως Κοινό Αγαθό

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: 7,8 δισ. € ετήσιος προϋπολογισμός υγείας. 1,486 δισ. € φάκελος Υγείας ΤΑΑ ήδη κατανεμημένος. Κοινωνικά και υγειονομικά στοιχεία ΕΣΠΑ. Πρόγραμμα EU4Health (5,3 δισ. € σε επίπεδο ΕΕ, 2021 έως 2027).

Το πρόβλημα: Η υγεία είναι συνταγματικό δικαίωμα στην Ελλάδα. Το φακελάκι λέει το αντίθετο. Το 28,8% όλων των δαπανών υγείας φεύγει από τις τσέπες ασθενών ως άτυπο φακελάκι, ένας οπισθοδρομικός φόρος στους φτωχούς. 1,6 εκατομμύρια Έλληνες είναι εγγεγραμμένοι σε γιατρό χωρίς κλινική θέση. Οι αγροτικοί δήμοι χάνουν γιατρούς. Η ψυχική υγεία λαμβάνει λιγότερο από 3% του προϋπολογισμού υγείας. Τα χρήματα υπάρχουν. Η κλινική σχέση δεν υπάρχει.

Το επιχείρημα του AURIO: Πρόκειται για επιχείρημα ανακατανομής και συστημάτων, όχι για επιχείρημα νέων δαπανών. Επανενεργοποίηση του Δικτύου ΤΟΜΥ Τοπικών Μονάδων Υγείας στις ελληνικές περιφέρειες, χρηματοδοτούμενη μέσω των υφιστάμενων φακέλων ΕΣΠΑ και ΤΑΑ. Ίδρυση χωριάτικων ιατρείων βάσει του προτύπου Tudor Hart: ένας συνεχόμενος μισθωτός οικογενειακός γιατρός, μία νοσηλεύτρια και ένας κοινοτικός λειτουργός υγείας ανά χωριό, κάθε ενήλικας σε συστηματικό μητρώο. Εκπαίδευση σώματος Κοινοτικών Λειτουργών Υγείας (ΛΥΚ) σε περιφερειακά πανεπιστήμια. Ψήφιση της Αποκατάστασης Χάρτη ΕΣΥ για κατάργηση της άτυπης πληρωμής με νόμο. Τριπλασιασμός δαπανών ψυχικής υγείας σε 9% του προϋπολογισμού υγείας. Κάθε πυλώνας του AURIO είναι παρέμβαση υγείας: η διατροφική κυριαρχία μειώνει χρόνιες παθήσεις, η κοινοτική ενέργεια εξαλείφει την ενεργειακή φτώχεια, ο πολιτισμός μειώνει την απομόνωση.

Πυλώνας 8: Ευρωπαϊκή Κυριαρχία και Εξωτερική Πολιτική

Διαθέσιμη χρηματοδότηση: Προϋπολογισμός άμυνας 7 δισ. € (αυξανόμενος). 30 δισ. € σε προμήθειες εξοπλισμών έως 2036.

Το πρόβλημα: Η Ελλάδα ξοδεύει για άμυνα ως ποσοστό του ΑΕΠ περισσότερο από σχεδόν κάθε άλλο μέλος της ΕΕ. Η συμφωνία ΕΕ Mercosur θυσιάζει τα ελληνικά γεωργικά συμφέροντα για γερμανικές βιομηχανικές εξαγωγές. Η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ συνεχίζεται ενώ παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο στη Γάζα.

Το επιχείρημα του AURIO: Πίεση για στρατηγική αυτονομία της ΕΕ ώστε να μειωθεί διαχρονικά το βάρος εθνικής άμυνας. Αντίθεση στη Mercosur. Υιοθέτηση της θέσης της Ισπανίας για τη Γάζα. Πρόκειται για πολιτικές θέσεις, όχι για στοιχεία δαπανών, αλλά έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις: μειωμένες δαπάνες εξοπλισμών καθώς προχωρά η ευρωπαϊκή αμυντική ολοκλήρωση, προστασία γεωργικών εσόδων μέσω εμπορικής πολιτικής.

Το Κεντρικό Επιχείρημα

Η Ελλάδα δεν στερείται χρήματα. Στερείται πολιτική βούληση να τα ξοδέψει διαφορετικά.

Πάνω από 70 δισ. € σε ευρωπαϊκά κονδύλια είναι διαθέσιμα αυτή την προγραμματική περίοδο. Εθνικός προϋπολογισμός 77 δισ. € ετησίως παράγει σταθερά πλεονάσματα. Οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται ενώ η παιδεία και η γεωργία περικόπτονται.

Το πρόγραμμα του AURIO δεν είναι λίστα ευχών. Είναι επιχείρημα ανακατανομής. Τα χρήματα υπάρχουν. Το ερώτημα είναι αν εξυπηρετούν κοινότητες ή εταιρείες, αν χτίζουν χωριά ή αγοράζουν όπλα, αν χρηματοδοτούν πολιτιστικό προγραμματισμό ή υποδομές επιτήρησης.

Ο προϋπολογισμός είναι δήλωση αξιών. Οι αξίες του AURIO είναι σαφείς.

Πηγές

• Σχέδιο Δημοσιονομικού Προγράμματος Ελλάδας 2026, Υπουργείο Οικονομικών (minfin.gov.gr)
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (greece20.gov.gr)
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΣΠΑ 2021 έως 2027 για την Ελλάδα
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ Ελλάδας 2023 έως 2027
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μετανάστευση και Εσωτερικές Υποθέσεις, Δημοσιονομική Στήριξη προς την Ελλάδα
• Πύλη Δεδομένων Συνοχής ΕΕ (cohesiondata.ec.europa.eu)
• Greek City Times: Προϋπολογισμός Ελλάδας 2026
• ΟΟΣΑ: Government at a Glance 2025, Ελλάδα
• Eurydice: Χρηματοδότηση παιδείας και μισθοί εκπαιδευτικών, Ελλάδα
• REScoop: Παρακολούθηση νομοθεσίας Ενεργειακών Κοινοτήτων, Ελλάδα