Πυλώνας 11

Από την ουρά στα κοινά

Η υγεία είναι συνταγματικό δικαίωμα στην Ελλάδα. Το φακελάκι λέει το αντίθετο. Το 28,8% των δαπανών υγείας ακόμα περνά από τον ασθενή στον γιατρό ανεπίσημα. Το AURIO θα ξαναχτίσει τα κοινά της κλινικής φροντίδας από το χωριάτικο ιατρείο.

Inspired by Ivan Illich, Julian Tudor Hart, Michael Marmot, Atul Gawande, Paul Farmer, Franco Basaglia, Barbara Starfield & Alex Kentikelenis

Πατήστε Q T C P M W E για να μεταβείτε σε μια ενότητα. B για επιστροφή.

Συντομεύσεις πληκτρολογίου σε αυτή τη σελίδα: Q για Το Πρόβλημα, T για Η Σκέψη, C για Η Απόδειξη, P για Οι Προτάσεις, M για Από Πού Έρχονται τα Χρήματα, W για Τι Αλλάζει για Εσένα, E για Πιο Βαθιά, και B για επιστροφή στο ευρετήριο του Προγράμματος.

Το Πρόβλημα

Η εγγραφή δεν είναι σχέση. 1,6 εκατομμύρια Έλληνες έχουν γιατρό που δεν μπορεί να τους δει.

1,486 δισ. € Υγειονομικός φάκελος ελληνικού ΤΑΑ ήδη κατανεμημένος
28,8% Ελληνικές δαπάνες υγείας καταβαλλόμενες απευθείας από τον ασθενή
1,6 εκατ. Έλληνες εγγεγραμμένοι σε γιατρό χωρίς κλινική θέση
Η Σκέψη

Ποιος το υποστήριξε, και γιατί στέκει.

Ivan Illich, Julian Tudor Hart, Michael Marmot, Atul Gawande, Paul Farmer, Franco Basaglia, Barbara Starfield & Alex Kentikelenis

Η υγεία ως κοινό αγαθό. Κάθε πολίτης συμπαραγωγός. Κάθε γιατρός να συνεχίζει με την εγγεγραμμένη ομάδα ασθενών του.

Ivan Illich, στο Medical Nemesis (1975), άνοιξε με τη φράση ότι η ιατρική κατεστημένη τάξη έχει καταστεί σοβαρή απειλή για την υγεία. Ονόμασε τρία επίπεδα ιατρογένεσης: κλινική βλάβη από την ίδια τη θεραπεία, κοινωνική βλάβη από την ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής, και πολιτισμική βλάβη από την αρπαγή των δεξιοτήτων και παραδόσεων με τις οποίες οι κοινότητες φρόντιζαν τον εαυτό τους. Το επιχείρημά του δεν είναι ότι η ιατρική είναι άχρηστη. Είναι ότι το ιατρικό σύστημα, χωρίς όρια, καταναλώνει τους μη ιατρικούς πόρους υγείας: οικογένεια, γειτονιά, νόημα, εργασία. Τα κοινά της υγείας είναι πρότερα του νοσοκομείου. Το νοσοκομείο δεν πρέπει να αποικίσει τα κοινά.

Julian Tudor Hart ήταν Ουαλός οικογενειακός γιατρός που πέρασε 26 χρόνια από το 1961 έως το 1987 στο ανθρακωρυχικό χωριό Glyncorrwg της νότιας Ουαλίας. Το άρθρο του το 1971 στο Lancet, The Inverse Care Law, απέδειξε ότι η διαθεσιμότητα καλής ιατρικής φροντίδας ποικίλλει αντιστρόφως ανάλογα με την ανάγκη γι' αυτή. Το ιατρείο στο Glyncorrwg ανέτρεψε τον νόμο σε ένα μόνο χωριό: κάθε ενήλικας σε συστηματικό μητρώο, αρτηριακή πίεση μετρημένη, καρδιαγγειακός κίνδυνος παρακολουθούμενος, κάθε ασθενής σε διαχρονική παρακολούθηση ως μέρος μιας γνωστής ομάδας. Η μετρήσιμη μείωση καρδιαγγειακής θνησιμότητας σε κλίμακα χωριού ήταν η εμπειρική απόδειξη ότι ο νόμος της ανάστροφης φροντίδας είναι πολιτική επιλογή, όχι φυσικό φαινόμενο. Ο ασθενής είναι συμπαραγωγός της ίδιας του της υγείας. Ο γιατρός συνεχίζει με μια εγγεγραμμένη ομάδα ασθενών, δεν παρέχει αποσπασματικές διαβουλεύσεις.

Paul Farmer συνίδρυσε τους Partners in Health το 1987 στο Cange της Αϊτής. Το βιβλίο του Pathologies of Power (2003) πλαισίωσε την παγκόσμια ανισότητα στην υγεία ως δομική βία: νόσος και θεραπεία κατανεμημένες από την πολιτική οικονομία, όχι από τύχη. Το μοντέλο accompaniment υποστηρίζει ότι ένας κοινοτικός λειτουργός υγείας, εκπαιδευμένος από το χωριό του ασθενή, είναι η επιχειρησιακή διαφορά μεταξύ αποτυχημένου και επιτυχημένου θεραπευτικού πρωτοκόλλου. Οι Partners in Health κλιμάκωσαν το μοντέλο από μια κλινική στην Αϊτή της δεκαετίας του '80 σε ένα σύστημα σε επίπεδο περιφέρειας στο Butaro της Ρουάντα, με το πρώτο αγροτικό κέντρο καρκίνου στην υποσαχάρια Αφρική, που εξυπηρετεί 340.000 ανθρώπους.

Τρεις στοχαστές, τρεις προτάσεις. Ο Illich μας λέει τι δεν πάει καλά. Ο Hart μας λέει τι μπορεί να κάνει ένας γιατρός σε ένα χωριό. Ο Farmer μας λέει πώς μοιάζει ένα σύστημα υγείας σε επίπεδο περιφέρειας χτισμένο σε αυτή τη λογική. Ο Πυλώνας 11 του AURIO είναι η ελληνική εκδοχή αυτής της αρχιτεκτονικής. Η πρώτη ανάπτυξη θα είναι το Εθνικό Πιλοτικό Πρωτοβάθμιας Φροντίδας σε πέντε τύπους τόπων: αγροτικός ηπειρωτικός, ορεινός, νησιωτικός, νησιωτικός αναφοράς και αστικός υποεξυπηρετούμενος.

Η ιατρική κατεστημένη τάξη έχει καταστεί σοβαρή απειλή για την υγεία.

Ivan Illich
Η Απόδειξη

Δεν είναι θεωρία. Λειτουργεί κάπου σήμερα.

5,19 εκατ. Έλληνες εγγεγραμμένοι σε Προσωπικό Γιατρό βάσει Νόμου 4931/2022
vs
3,56 εκατ. Κλινικές θέσεις διαθέσιμες στο σύστημα

1,6 εκατομμύρια Έλληνες είναι εγγεγραμμένοι σε γιατρό που δεν έχει κλινική θέση να τους δει. Αυτό είναι το μέγεθος του χάσματος μεταξύ του συνταγματικού δικαιώματος στο Άρθρο 21 και μιας πραγματικής κλινικής σχέσης.

Οι Προτάσεις

Τι θα κάνουμε. Συγκεκριμένα.

Κοινά Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Η ηθική του Hart, η ομάδα του Farmer

Εθνικό Πιλοτικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, Πέντε Τύποι Τόπων

Η μεταρρύθμιση πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας δεν ξεκινά από ένα μόνο σημείο. Το πρώτο κύμα αναπτύσσει πέντε δίκτυα πιλοτικών Κέντρων Υγείας Αστικού και Αγροτικού Τύπου (ΚΥΑΤ) σε διακριτούς τύπους τόπων: Έβρος (αγροτικός τύπος, δημαρχικό όχημα 2028)· Ευρυτανία (ορεινός τύπος, η πιο αραιοκατοικημένη περιφερειακή ενότητα της Ελλάδας)· Ικαρία και Φούρνοι (νησιωτικός τύπος, Βόρειο Αιγαίο)· Λέσβος (κέντρο αναφοράς νησιωτικού τύπου)· Δυτικός Τομέας Αθηνών (αστικός υποεξυπηρετούμενος τύπος). Κριτήρια επιλογής: δείκτης πρόσβασης σε οικογενειακό γιατρό ΕΛΣΤΑΤ 2024, μέσος χρόνος ραντεβού ΕΟΠΥΥ, ποσοστό ακάλυπτων ασθενών. Το δεύτερο κύμα προστίθεται μέσω ανοικτής πρόσκλησης στη Διαύγεια. Νομική βάση: Νόμος 1397 του 1983 (ιδρυτικός νόμος ΕΣΥ), Νόμος 4486 του 2017 (πρωτοβάθμια φροντίδα, ΠΦΥ), Νόμος 4931 του 2022 (Προσωπικός Γιατρός). Σημεία αναφοράς: η κατανεμημένη ανάπτυξη των πορτογαλικών Unidades de Saúde Familiar του 2007 υπό τη διαχείριση της Administração Central do Sistema de Saúde, και τα ιταλικά Case della Comunità στο πλαίσιο PNRR Missione 6. Ο Πυλώνας 11 μεταρρυθμίζει την πρωτοβάθμια φροντίδα σε αγροτικές, ορεινές, νησιωτικές, νησιωτικές αναφοράς και αστικές υποεξυπηρετούμενες συνθήκες παράλληλα, όχι διαδοχικά.

  • Κοινό μνημόνιο μεταξύ Υπουργείου Υγείας, 4ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Μακεδονία και Θράκη) για τον Έβρο, 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Θεσσαλία και Κεντρική Ελλάδα) για την Ευρυτανία, 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Πειραιώς και Αιγαίου) για Ικαρία, Φούρνους και Λέσβο, 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Αττική) για τον Δυτικό Τομέα Αθηνών, και των συμμετεχόντων δήμων. Αγκυρωμένο στον Νόμο 1397 του 1983, Νόμο 4486 του 2017 και Νόμο 4931 του 2022
  • Κάθε δίκτυο πιλότου αναπτύσσει την κατάλληλη τυπολογία ΚΥΑΤ: Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης και επτά μονάδες ΤΟΜΥ Έβρου για τον αγροτικό τύπο· ένας ορεινός πυρήνας πρωτοβάθμιας φροντίδας στο Καρπενήσι με πέντε δορυφορικές κινητές κυκλώσεις για την Ευρυτανία· ενοποιημένη μονάδα πρωτοβάθμιας φροντίδας Ικαρίας-Φούρνων με θαλάσσιο πρωτόκολλο ασθενοφόρου για τον νησιωτικό τύπο· κεντρικός πυρήνας πρωτοβάθμιας φροντίδας Μυτιλήνης με υπο-νησιωτικές κυκλώσεις για τον νησιωτικό τύπο αναφοράς· cluster ΤΟΜΥ Δυτικού Τομέα Αθηνών που καλύπτει Περιστέρι, Αιγάλεω και Νίκαια για τον αστικό υποεξυπηρετούμενο τύπο
  • Επιλογή με ονομαστικούς δείκτες: δείκτης πρόσβασης σε οικογενειακό γιατρό ΕΛΣΤΑΤ 2024, μέσος χρόνος ραντεβού ΕΟΠΥΥ, ποσοστό ακάλυπτων ασθενών. Το δεύτερο κύμα (τόποι 6 έως 10) προστίθεται μέσω ανοικτής πρόσκλησης στη Διαύγεια που δημοσιεύεται ένα πλήρες έτος πριν από κάθε έναρξη, βάσει Νόμου 4412 του 2016 Άρθρο 32
  • Τριμηνιαία δημόσια αναφορά στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861 του 2010 με συγκρίσιμους δείκτες σε όλους τους πέντε τύπους τόπων. Υποθέσεις άρνησης πρόσβασης παραπεμπτέες στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει Νόμου 3094 του 2003
  • Διατοπική αμοιβαία μάθηση μέσω κοινών δράσεων EU4Health 2021 έως 2027 (Κανονισμός ΕΕ 2021/522). Οι πέντε τύποι λειτουργούν ως ενιαίο εθνικό δίκτυο μάθησης, όχι ως χωριστά περιφερειακά πιλοτικά προγράμματα

Περίπου 18 εκατ. € ετησίως σε όλους τους πέντε τύπους τόπων. Μεταρρύθμιση πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας αποδεδειγμένη σε πραγματική ελληνική γεωγραφία (αγροτική, ορεινή, νησιωτική, νησιωτική αναφοράς, αστική υποεξυπηρετούμενη) εντός της πρώτης βουλευτικής περιόδου, με αξιολόγηση κάθε τυπολογίας ΚΥΑΤ υπό τις δικές της συνθήκες.

Φάκελοι Β, Α, Ζ και Γ. EU4Health και ΤΑΑ συνιστώσα 3.4 και ελληνικός κρατικός προϋπολογισμός και Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Προτεραιότητα 4 (με παράλληλους φακέλους για τις υπόλοιπες Υγειονομικές Περιφέρειες).

Το Αγροτικό Ιατρείο

Ίδρυση στην Αισύμη, το ιδρυτικό χωριό του AURIO, ενός χωριάτικου ιατρείου κατά το πρότυπο Hart με έναν συνεχόμενο μισθωτό οικογενειακό γιατρό, μία νοσηλεύτρια, έναν κοινοτικό λειτουργό υγείας από το χωριό. Πλήρες μητρώο ενηλίκων από την πρώτη μέρα: κάθε κάτοικος εγγεγραμμένος, αρτηριακή πίεση μετρημένη, καρδιαγγειακός κίνδυνος παρακολουθούμενος. Τριμηνιαίος κύκλος υγειονομικού ελέγχου. Κλινικός εταίρος το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Το ελληνικό Glyncorrwg.

  • Οικογενειακός γιατρός και νοσηλεύτρια προσλαμβάνονται με συμβάσεις πενταετούς αγροτικού επιδόματος. Κοινοτικός λειτουργός υγείας από την Αισύμη
  • Μητρώο ενηλίκων εγκαθιστάται τους πρώτους έξι μήνες, κάθε κάτοικος χωριού εγγεγραμμένος
  • Τριμηνιαίος κύκλος υγειονομικού ελέγχου: αρτηριακή πίεση, καπνιστική συνήθεια, καρδιαγγειακός κίνδυνος, παρακολούθηση χρόνιων παθήσεων
  • Ετήσια έκθεση στη συνέλευση κοινότητας Αισύμης, δημοσιευμένη στη Διαύγεια

Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης σε λειτουργία εντός 18 μηνών από τη δημαρχιακή θητεία 2028. Διαχρονικό μητρώο δημοσιευμένο ετησίως στη Διαύγεια. Το χωριό γίνεται ο ελληνικός χώρος επίδειξης προληπτικής φροντίδας κατά το πρότυπο Hart.

Φάκελοι Α και Ζ. Πιλοτικό ΤΑΑ δύο ετών και λειτουργικός προϋπολογισμός 4ης Υγειονομικής Περιφέρειας από το τρίτο έτος. Περίπου 220.000 € ετησίως λειτουργικά.

Η Ομάδα Κοινοτικών Λειτουργών Υγείας

Νέος επίσημος κλάδος Κοινοτικών Λειτουργών Υγείας (ΛΥΚ) από ελληνικές κοινότητες, εκπαιδευμένων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Πιλοτική ανάπτυξη 50 ΛΥΚ στον Έβρο το 2027-2028. Ένας ΛΥΚ ανά 1.000 εγγεγραμμένους ασθενείς. Ανάπτυξη στο πλαίσιο του Προσωπικού Γιατρού του Νόμου 4931/2022. Το μοντέλο accompaniment του Farmer, στην ελληνική του εκδοχή.

  • Υπουργική απόφαση καθιερώνει τον ρόλο ΛΥΚ βάσει Νόμου 4486/2017 Άρθρο 9
  • Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο ανοίγει δεκάμηνο πρόγραμμα κατάρτισης, πρώτη ομάδα 50 καταρτιζόμενων
  • Η πρόσληψη προτιμά υποψηφίους από αγροτικά χωριά με βιωματική κοινοτική γνώση
  • Αναλογία ανάπτυξης: ένας ΛΥΚ ανά 1.000 εγγεγραμμένους ασθενείς, υπό εποπτεία προσωπικού γιατρού

50 ΛΥΚ αναπτυγμένοι στον Έβρο έως το 2028. Δεύτερη ομάδα αναπτύσσεται το 2029. Εθνική επέκταση από το 2030 βάσει των στοιχείων του Έβρου ως πρώτου τόπου. Πενήντα ΛΥΚ στον Έβρο αποτελούν σκόπιμη πρώτη δόση: ένας ανά 1.000 εγγεγραμμένους ασθενείς σε μία μόνο Υγειονομική Περιφέρεια, μέσα στα όρια εκπαιδευτικής και επιχειρησιακής ικανότητας του ESF+ και της Ιατρικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης βάσει Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057.

Φάκελοι Α, Δ και Β. Κατάρτιση περίπου 500.000 € ανά ομάδα. Λειτουργικά περίπου 25.000 € ανά ΛΥΚ ετησίως.

Επανενεργοποίηση του Δικτύου ΤΟΜΥ

Πλήρης στελέχωση της αρχιτεκτονικής Τοπικών Μονάδων Υγείας (ΤΟΜΥ) του Νόμου 4486/2017 σε όλο τον Έβρο με ανακαινισμένες εγκαταστάσεις, διεπιστημονικό προσωπικό και κοινοτική ταυτότητα κατά το πρότυπο Case della Salute. Επτά μονάδες ΤΟΜΥ: πόλη Αλεξανδρούπολης, δυτική Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα, Σουφλί, Διδυμότειχο, Φέρες, Αισύμη. Η εγγραφή στον Προσωπικό Γιατρό αποκτά κλινικό σπίτι.

  • Κάθε ΤΟΜΥ στελεχώνεται: δύο οικογενειακοί γιατροί, παιδίατρος, δύο νοσηλεύτριες, δύο ΛΥΚ, κοινωνικός λειτουργός, διοικητικός υπάλληλος
  • Ωράριο 7 π.μ. έως 9 μ.μ. καθημερινές, μισή ημέρα Σάββατα
  • Κοινοτική είσοδος με ορατή ταυτότητα Case della Salute
  • Κοινό ηλεκτρονικό φάκελο με το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης σε όλο το δίκτυο

Επτά λειτουργικές μονάδες ΤΟΜΥ στον Έβρο έως το 2030. Οι εγγραφές Προσωπικού Γιατρού αποκτούν κλινικό σπίτι. Οι πολίτες σταματούν να χρησιμοποιούν τα τμήματα επειγόντων νοσοκομείων ως πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας εξ ορισμού. Επτά μονάδες ΤΟΜΥ στον Έβρο επαναφέρουν σε πλήρη χρήση μια αρχιτεκτονική ήδη εγκεκριμένη από τον Νόμο 4486/2017, χρησιμοποιώντας λιγότερο από το 5% του φακέλου εκσυγχρονισμού πρωτοβάθμιας φροντίδας του ελληνικού ΤΑΑ βάσει Κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

Φάκελοι Α, Γ και Ζ. Κεφάλαιο 3,5 εκατ. € σε επτά μονάδες. Ετήσια λειτουργικά 1 εκατ. € ανά ΤΟΜΥ σε πλήρη στελέχωση.

Έλεγχος Παραλείψεων Προσωπικού Γιατρού

Συστηματικός έλεγχος των 5,19 εκατομμυρίων εγγραφών Προσωπικού Γιατρού στο prosopikos.gov.gr για τη διάκριση ενεργών κλινικών σχέσεων από διοικητικές παραλείψεις. Πρώτος τόπος Έβρος: το AURIO προτείνει κάθε ανεξυπηρέτητος ενεργός ασθενής να λάβει προσφορά βασικής διαβούλευσης εντός δώδεκα μηνών με υποστήριξη ΛΥΚ. Η προϋπόθεση του ελέγχου, να προσφερθεί σε κάθε εγγεγραμμένο ασθενή βασική διαβούλευση εντός δώδεκα μηνών, υπάρχει για να διατηρεί το μητρώο αξιόπιστο και γνωστή την ομάδα ασθενών, όχι για να τιμωρεί τους ασθενείς, και ακολουθεί τον εκκαθαρισμό μητρώου πρωτοβάθμιας φροντίδας της Ισπανίας το 2020 βάσει του Sistema Nacional de Salud ως επιχειρησιακό προηγούμενο. Η ηθική του Hart απαιτεί γνωστή ομάδα ασθενών, όχι χαρτιά.

  • Υπουργική απόφαση του Υπουργείου Υγείας κινεί τον έλεγχο έναντι δεδομένων ΕΟΠΥΥ
  • Εγγραφές κατατάσσονται ανά κατηγορία κλινικής επαφής: καμία, περιστασιακή, ενεργή
  • 4η Υγειονομική Περιφέρεια προσφέρει σε κάθε ανεξυπηρέτητο ενεργό ασθενή βασική διαβούλευση με υποστήριξη ΛΥΚ
  • Στοιχεία Έβρου δημοσιεύονται τριμηνιαία στη Διαύγεια

Έλεγχος Προσωπικού Γιατρού Έβρου ολοκληρωμένος έως τέλος 2028. Κάθε εγγεγραμμένος ασθενής λαμβάνει προσφορά βασικής διαβούλευσης εντός δώδεκα μηνών. Η εγγραφή γίνεται σχέση.

Φάκελος Ζ. 2 εκατ. € πρώτο έτος, στη συνέχεια ενσωματώνεται στην τακτική κεφαλαιολογική αποζημίωση.

Διακυβέρνηση και Συμμετοχή Αλεξανδρούπολη και ο Χάρτης ΕΣΥ

Το Δημοτικό Συμβούλιο Υγείας

Με δημοτική απόφαση Αλεξανδρούπολης, Συμβούλιο Υγείας 21 μελών που καλύπτει ασθενείς, εκπροσώπους κοινότητας, οικογενειακούς γιατρούς, νοσηλεύτριες, κοινοτικούς λειτουργούς υγείας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο, AURIO, λιμενικές αρχές, στρατιωτική φρουρά και κοινωνία πολιτών. Μηνιαίες συνεδριάσεις. Ετήσια δημόσια έκθεση υγείας. Τα κοινά διακυβέρνησης που κρατά τα κλινικά κοινά υπόλογα.

  • Απόφαση δημοτικού συμβουλίου εντός 100 πρώτων ημερών της δημαρχιακής θητείας AURIO το 2028
  • Συμβούλιο 21 μελών με τρεις εκπροσώπους ασθενών και δύο ανεξάρτητες θέσεις με ανοικτή πρόσκληση
  • Μηνιαίες συνεδριάσεις υπό προεδρία Δημάρχου ή εξουσιοδοτημένου αναπληρωτή. Ετήσια δημόσια έκθεση κάθε Φεβρουάριο
  • Συμβουλευτικός δεσμός με το Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής Αλεξανδρούπολης (Πυλώνας 01) για τη διεπαφή τροφίμων και υγείας

Συμβούλιο Υγείας Αλεξανδρούπολης ιδρύεται το 2028. Πρώτη ετήσια δημόσια έκθεση υγείας δημοσιεύεται Φεβρουάριο 2029. Τα κοινά διακυβέρνησης κρατούν τα κλινικά κοινά υπόλογα.

Φάκελοι Γ και Η. Ένας πλήρους απασχόλησης υπεύθυνος υγειονομικής πολιτικής εντός Δήμου (50.000 € ετησίως) και προαιρετικός προϋπολογισμός ερευνητικής εντολής (30.000 €).

Αποκατάσταση Χάρτη ΕΣΥ

Νομοθετική πράξη που επαναδιατυπώνει τις ιδρυτικές αρχές του Νόμου 1397/1983 σε επιχειρησιακούς όρους: καθολική εγγραφή, δωρεάν στο σημείο χρήσης συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης ανεπίσημων πληρωμών, πρωτοβάθμια φροντίδα ως πύλη εισόδου. Απαγόρευση κάθε ανεπίσημης πληρωμής σε επαγγελματία ΕΣΥ και ίδρυση εμπιστευτικού καναλιού καταγγελιών κατά του φακελακιού. Τα κοινά δεν μπορούν να ξαναχτιστούν ενόσω οι χρήστες τους πληρώνουν ανεπίσημο ενοίκιο.

  • Τροπολογία AURIO κατατίθεται στη Βουλή το 2027 ή 2028
  • Σύντομη πρωτογενής νομοθεσία που επαναδιατυπώνει τις τρεις ιδρυτικές αρχές ΕΣΥ
  • Ειδική μονάδα επιβολής κατά ανεπίσημων πληρωμών εντός Υπουργείου Υγείας με εξουσία παραπομπής σε EPPO και ΣΕΕΔΔ
  • Εκστρατεία δημόσιας ενημέρωσης για τα δικαιώματα ασθενών βάσει Άρθρου 21
  • Ρήτρα καθολικής πρόσβασης πρωτοβάθμιας φροντίδας για όλους τους νόμιμους κατοίκους, με ρητή πρόβλεψη για τη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης (ερμηνεία τουρκόφωνων και πομακόφωνων στα ΚΥΑΤ Κομοτηνής και Ξάνθης στο πλαίσιο Συνθήκης Λωζάνης 1923) και για τις κοινότητες Ρομά (κινητές μονάδες που εξυπηρετούν 30 οικισμούς βάσει χαρτογράφησης Διαύγειας από το Υπουργείο Εσωτερικών 2024, με το ρουμανικό πρόγραμμα Μεσολαβητών Υγείας Ρομά σε λειτουργία από το 2002 ως επιχειρησιακό πρότυπο). Νομική βάση: Άρθρο 21 παρ. 3 Συντάγματος, Οδηγία Συμβουλίου 2003/109/ΕΚ, και Ελληνική Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά 2021-2030. Χρηματοδοτείται από Φακέλους Π και Ζ. EU4Health και CERV-2026

Αποκατάσταση Χάρτη ΕΣΥ ψηφίζεται το 2027 ή 2028. Εμπιστευτικό κανάλι καταγγελιών σε λειτουργία εντός έξι μηνών. Η εκμετάλλευση φακελακιού τελειώνει με νόμο, όχι με ελπίδα.

Φάκελοι Ζ και Α. Μονάδα επιβολής περίπου 2 εκατ. € ετησίως. Εκστρατεία επικοινωνίας 500.000 € εφάπαξ.

Αγροτική Κινητή Μονάδα Υγείας

Κινητή μονάδα υγείας δύο οχημάτων που πραγματοποιεί εβδομαδιαίες κυκλώσεις σε χωριά των Ροδοπαίων πρόποδων, του δέλτα Έβρου και της ελληνοτουρκικής παραμεθορίου. Ένας γιατρός, μία νοσηλεύτρια, ένας κοινοτικός λειτουργός υγείας. Πομακόφωνος σύνδεσμος κοινότητας και τουρκόγλωσση μετάφραση ως πρότυπο. Καθολική πρόσβαση ως επιχειρησιακή πραγματικότητα, όχι μόνο ως συνταγματική αρχή.

  • Δύο εξειδικευμένα οχήματα προμηθεύονται με κλινικό εξοπλισμό
  • Εβδομαδιαία κύκλωση σε δέκα χωριά στον ορεινό Έβρο και την παραμεθόριο
  • Κλινικός φάκελος ενοποιημένος με το δίκτυο ΤΟΜΥ και το Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης
  • Πομακόφωνος σύνδεσμος κοινότητας και τουρκόγλωσση μετάφραση ως πρότυπο

Αγροτική Κινητή Μονάδα σε λειτουργία το 2028. Χωριά χωρίς συνεχή πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας λαμβάνουν εβδομαδιαίες επισκέψεις. Πομακά χωριά στους Ροδοπαίους πρόποδες δεν είναι πλέον υποεξυπηρετούμενα.

Φάκελοι Α, Γ και Β. Κεφάλαιο 400.000 € για δύο οχήματα. Λειτουργικά 350.000 € ετησίως.

Δίκτυο Δημόσιων Φαρμακείων Κοινότητας

Δημόσιο Φαρμακείο Κοινότητας σε κάθε μονάδα ΤΟΜΥ Έβρου, με αποθέματα απαραίτητων φαρμάκων χωρίς κόστος για ασθενείς χαμηλού εισοδήματος. Μοντέλο ανεπτυγμένο κατά την κρίση από ελληνικά δίκτυα αλληλεγγύης φαρμακοποιών και ΜΚΙ Ελληνικό στον πρώην αερολιμένα Ελληνικού. Η καθολική πρόσβαση περιλαμβάνει την πρόσβαση στο φάρμακο.

  • Κατάλογος απαραίτητων φαρμάκων εκπονείται βάσει Υποδειγματικού Καταλόγου ΠΟΥ, προσαρμοσμένος στις ελληνικές συνταγογραφικές νόρμες
  • Χορήγηση χωρίς κόστος σε ασθενείς εγγεγραμμένους σε χαμηλο-εισοδηματικά προγράμματα (ΚΕΑ, ελάχιστη σύνταξη) με συνταγή προσωπικού γιατρού
  • Πρωτόκολλο δωρεάς τύπου ΜΚΙ Ελληνικό για πλεονάζοντα φαρμακευτικά αποθέματα
  • Συντονισμός με ΕΟΠΥΥ και Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο

Δημόσιο Φαρμακείο Κοινότητας σε λειτουργία σε κάθε ΤΟΜΥ Έβρου έως τέλος 2028. Βελτίωση τήρησης θεραπείας χρόνιων νοσημάτων. Η ηθική του Hart δεν ηττάται πλέον στο ταμείο φαρμακείου.

Φάκελοι Ζ και Α. 3 εκατ. € ετησίως για τον φάκελο απαραίτητων φαρμάκων Έβρου, μειωμένος κατά 30-50% χάρη στο πρωτόκολλο δωρεών.

Ψυχική Υγεία, Πρόληψη, Δεδομένα Basaglia, Illich, κυριαρχία

Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας

Τρεις Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας στον Έβρο: μία αστική Αλεξανδρούπολης, μία βόρεια Ορεστιάδας, μία κέντρο Διδυμοτείχου. Κάθε ομάδα έχει ψυχίατρο, ψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό και κοινοτικό λειτουργό υγείας. Επισκέψεις κατ' οίκον ως πρότυπο. Η αρχή αποϊδρυματοποίησης Basaglia σε ελληνική κλίμακα, τέσσερις δεκαετίες αφότου η Ιταλία έδειξε τον δρόμο.

  • Τρεις ομάδες ιδρύονται, κάθε μία εξυπηρετεί υποπεριοχή Έβρου περίπου 50.000 κατοίκων
  • Επισκέψεις κατ' οίκον ως πρότυπο. Κάλυψη γραμμής κρίσης κατανεμημένη στις τρεις ομάδες
  • Ισχυρός κλινικός δεσμός με ψυχιατρική κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης
  • Δραστηριότητες πρόληψης και εκπαίδευσης σε σχολεία, χώρους εργασίας, κοινοτικά κέντρα μηνιαίως

Τρεις Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας σε λειτουργία στον Έβρο έως το 2029. Τα σοβαρά ψυχικά νοσήματα δεν πέφτουν πλέον μέσα από την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας σε νοσηλεία ή οικογενειακή επιβάρυνση.

Φάκελοι Α, Β και Γ. Κεφάλαιο 500.000 € εγκαταστάσεων. Λειτουργικά 2 εκατ. € ετησίως για τρεις ομάδες.

Τα Κοινά Πρόληψης

Κοινό πρόγραμμα προληπτικής φροντίδας υγείας μεταξύ Συμβουλίου Διατροφικής Πολιτικής Αλεξανδρούπολης (Πυλώνας 01) και Συμβουλίου Υγείας Αλεξανδρούπολης (Πρόταση 6). Μεσογειακή διατροφή ενοποιημένη με διαλογή αρτηριακής πίεσης, πρόληψη διαβήτη, καρδιαγγειακός κίνδυνος. Η προειδοποίηση Illich σε επιχειρησιακή μορφή: η πρόληψη κρατά το ιατρικό σύστημα από το να επεκτείνεται σε εδάφη που η κοινότητα κρατά καλύτερα.

  • Ετήσιο Σχέδιο Πρόληψης Έβρου με καθορισμένους στόχους: κάλυψη αρτηριακής πίεσης, πρόληψη διαβήτη, διακοπή καπνίσματος, παιδική παχυσαρκία
  • Υλοποίηση μέσω σχολείων, χώρων εργασίας, κοινοτικών κέντρων από την κοινή ομάδα ΛΥΚ (Πρόταση 3)
  • Κοινή ομάδα εργασίας Συμβουλίου Διατροφικής Πολιτικής και Συμβουλίου Υγείας
  • Τριμηνιαία δημόσια έκθεση δημοσιευμένη στη Διαύγεια

Σχέδιο Πρόληψης Έβρου δημοσιεύεται ετησίως από το 2028. Στόχοι παρακολουθούνται τριμηνιαία. Κοινά τροφίμων και υγείας διαχειρίζονται από κοινού, όχι σε σιλό.

Φάκελοι Β, Α και Η. Βασικό πρόγραμμα 600.000 € ετησίως.

Τριπανεπιστημιακή Ιατρική Τεκμηρίωση και Διαφάνεια Χρόνων Αναμονής

Η Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και η Ιατρική Σχολή Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) αναλαμβάνουν την επιστημονική τεκμηριωτική βάση του Πυλώνα 11, παράλληλα με το Ιατρικό Τμήμα Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης στην Αλεξανδρούπολη. Μηνιαία δημοσίευση στη Διαύγεια βάσει Νόμου 3861 του 2010: χρόνος αναμονής ανά ειδικότητα και νοσοκομείο (λίστα αναμονής), ποσοστό ακυρωμένων χειρουργείων, ποσοστό κενών θέσεων ειδικοτήτων σε νησιωτικές μονάδες. Επιστημονικός συντονισμός από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) βάσει Νόμου 4675 του 2020. Σημείο αναφοράς: τα πρότυπα χρόνων αναμονής του NHS England Ηνωμένου Βασιλείου (το πρότυπο 18 εβδομάδων από παραπομπή έως θεραπεία σε συνεχή δημοσίευση από το 2010) ως μοντέλο διαφάνειας. Η Ελλάδα δεν διαθέτει αντίστοιχο νομοθετικό πρότυπο δημοσίευσης χρόνων αναμονής αυτή τη στιγμή· η πρόταση αυτή το προμηθεύει.

  • Κοινοβουλευτικό νομοσχέδιο AURIO 2027 που τροποποιεί τον Νόμο 4675 του 2020 ώστε να απαιτεί μηνιαία δημοσίευση των ονομαστικών δεικτών από τον ΕΟΔΥ σε συνεργασία με τη Σχολή Ιατρικής ΕΚΠΑ, τη Σχολή Ιατρικής ΑΠΘ και το Ιατρικό Τμήμα ΔΠΘΕ. Επιστημονική συμβουλευτική επιτροπή υπό προεδρία ΕΟΔΥ
  • Δημόσιο dashboard στη Διαύγεια και ως ανοιχτά δεδομένα βάσει Νόμου 4727 του 2020 (ψηφιακή διακυβέρνηση), με συγκρίσιμους δείκτες σε όλες τις επτά Υγειονομικές Περιφέρειες και στα ονομαστικά τριτοβάθμια νοσοκομεία (Ευαγγελισμός, Ιπποκράτειο Αθηνών, ΑΧΕΠΑ, Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης, Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών)
  • Τριπανεπιστημιακή μεθοδολογική συμφωνία βάσει Νόμου 4485 του 2017 για τη διακυβέρνηση πανεπιστημίων, υπογεγραμμένη από τους κοσμήτορες των τριών Ιατρικών Σχολών. Επιλογή ακαδημαϊκών αγκυρώσεων για μελέτες αποτελεσμάτων ασθενών με ανοικτή πρόσκληση βάσει Νόμου 4412 του 2016 Άρθρο 32
  • Ετήσια δημόσια έκθεση που κατατίθεται στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Ελληνικής Βουλής. Μη δημοσίευση ή ουσιαστική καθυστέρηση δημοσίευσης παραπεμπτέα στον Συνήγορο του Πολίτη βάσει Νόμου 3094 του 2003
  • Πρόσβαση ασθενών σε δεδομένα χρόνων αναμονής μέσω πύλης ΕΟΠΥΥ και μέσω πύλης Προσωπικού Γιατρού prosopikos.gov.gr, σε απλά ελληνικά και με μετάφραση στα τουρκικά, πομακικά, ρομανί και αραβικά όπου υπάρχει στελέχωση

Περίπου 1,5 εκατ. € ετησίως για την εκδοτική ικανότητα ΕΟΔΥ και τον τριπανεπιστημιακό επιστημονικό συντονισμό. Οι χρόνοι αναμονής ελληνικών νοσοκομείων γίνονται δημοσίως υπόλογοι σε μηνιαία βάση για πρώτη φορά. Ασθενείς, κλινικοί ιατροί εφημερίας και εποπτικοί φορείς βλέπουν τους ίδιους αριθμούς την ίδια ημέρα.

Φάκελοι Β και Δ. EU4Health και ESF+.

Νόμος Διαφάνειας Περιφερειακής Υγειονομικής Αρχής

Υποχρέωση στην 4η Υγειονομική Περιφέρεια δημοσίευσης τριμηνιαίου δημόσιου dashboard απόδοσης που καλύπτει κάθε μονάδα Έβρου: στελέχωση, πληρότητα κλινών, χρόνοι αναμονής, ικανοποίηση ασθενών, χρηματοοικονομικές δαπάνες. Δημοσίευση ως ανοιχτά δεδομένα βάσει Νόμου 4305/2014. Έλεγχος από Ελεγκτικό Συνέδριο. Η λογοδοσία είναι το ανοσοποιητικό σύστημα των κοινών.

  • Υπουργική απόφαση κινεί το dashboard βάσει Νόμου 4305/2014
  • Πρότυπο πρότυπο που καλύπτει πληρότητα κλινών νοσοκομείου, στελέχωση ΤΟΜΥ, μέγεθος λίστας ασθενών, χρόνους αναμονής, επισκέψεις επειγόντων, δαπάνες
  • Τριμηνιαία δημοσίευση με API δεδομένων στο ελληνικό πλαίσιο ανοιχτών δεδομένων
  • Εποπτεία Ελεγκτικού Συνεδρίου

Dashboard Διαφάνειας δημοσιεύεται τριμηνιαία από το 2028. Κάθε μονάδα Έβρου ορατή σε ασθενείς, κοινοτικά συμβούλια και δημοτικές κυβερνήσεις. Η παρέκκλιση ή κατάληψη δεν μπορεί να κρυφτεί.

Φάκελοι Α, Β και ΣΤ. Ανάπτυξη 300.000 € εφάπαξ. Συντήρηση 100.000 € ετησίως.

Νόμος Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας

Νομοθετική πράξη που καθιερώνει ότι τα ελληνικά δεδομένα υγείας ασθενών που τηρούνται στον ΕΟΠΥΥ, στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στα νοσοκομειακά αρχεία παραμένουν υπό ελληνική δημόσια κυριότητα. Δεν μεταβιβάζονται σε τρίτο για εμπορικούς σκοπούς χωρίς ρητή συγκατάθεση ασθενή, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε χρήσης για εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης ή αλγοριθμική ανάπτυξη. Τα κοινά περιλαμβάνουν το επίπεδο δεδομένων τους.

  • Κοινοβουλευτικό νομοσχέδιο AURIO κατατίθεται το 2027 ή 2028
  • Νομοθετική επιβεβαίωση βάσει Άρθρου 9Α Συντάγματος και Άρθρου 9 GDPR
  • Ειδική απαγόρευση χρήσης για εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης χωρίς ρητή συγκατάθεση
  • Ίδρυση Γραφείου Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας υπό το Υπουργείο Υγείας

Νόμος Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας ψηφίζεται το 2028. Αρμόδιο γραφείο σε λειτουργία το 2029. Τα ελληνικά δεδομένα υγείας δεν πωλούνται και δεν μεταβιβάζονται εκτός ελληνικού δημόσιου συστήματος χωρίς ρητή ατομική συγκατάθεση ασθενή.

Φάκελοι Ζ και Ε. Γραφείο Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας περίπου 1 εκατ. € ετησίως.

Τα Χρήματα

Από πού έρχονται τα χρήματα.

75 εκατ. € / 5 έτη Πενταετής ανάπτυξη σε δεκατέσσερις προτάσεις
28,8% Δαπάνες υγείας από τις τσέπες ασθενών (≈30% ανεπίσημο φακελάκι)
1.486 εκατ. € Ελληνικός φάκελος υγείας ΤΑΑ (μισός για επαναδιανομή στην ενδιάμεση αξιολόγηση)

Η Ελλάδα δεν στερήθηκε τα χρήματα για ένα υγειονομικό κοινό. Στερήθηκε τις αποφάσεις για να τα κατευθύνει. Το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας φέρει αποκλειστικό υγειονομικό φάκελο 1.486 εκατ. €, μισό αναπτυγμένο και μισό για επαναδιανομή στην ενδιάμεση αξιολόγηση. Το EU4Health τρέχει 4,4 δισ. € για το 2021-2027. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης συνολίζει 639 εκατ. € με Προτεραιότητα 4 που καλύπτει κοινωνική ένταξη και υποδομή υγείας. Το ESF+ χρηματοδοτεί κατάρτιση εργατικού δυναμικού. Το CERV-2026 χρηματοδοτεί δικαιώματα και συμμετοχή. Το Horizon Europe Cluster 1 χρηματοδοτεί έρευνα. Ο λειτουργικός προϋπολογισμός ΕΟΠΥΥ και Υπουργείου Υγείας φέρει τα κοινά από το τρίτο έτος.

Ο δρόμος του AURIO είναι να πληρώσει την αρχιτεκτονική που ο ελληνικός νόμος ήδη εξουσιοδοτεί: Άρθρο 21 Συντάγματος, Νόμος 1397/1983, Νόμος 4486/2017, Νόμος 4931/2022, Νόμος 3852/2010. Πενταετής συντηρητική δημόσια ανάπτυξη περίπου 75 εκατ. € σε δεκατέσσερις προτάσεις. Το 28,8% των ελληνικών δαπανών υγείας εξακολουθεί να φεύγει από τις τσέπες ασθενών ως άμεση πληρωμή, εκ των οποίων περίπου 30% είναι ανεπίσημο φακελάκι. Το AURIO αντιτίθεται στην εκμετάλλευση και στην κατάληψη. Τίποτα από τα παρακάτω δεν απαιτεί νέα ελληνική φορολογία ή νέα ελληνική γραμμή προϋπολογισμού.

Ποιος Υποβάλλει

Πώς προσεγγίζονται οι παρακάτω φάκελοι.

  1. Δήμος Αλεξανδρούπολης

    ΓΗ

    Κύριος δικαιούχος για κλήσεις Προτεραιότητας 4 υγειονομικής υποδομής Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης μέσω ΕΥΔΑΜΘ. Ψήφος δημοτικού προϋπολογισμού για γραμματεία Συμβουλίου Υγείας, παράδοση Κοινών Πρόληψης και εγκαταστάσεις ΤΟΜΥ.

  2. 4η Υγειονομική Περιφέρεια και Υπουργείο Υγείας

    ΑΖ

    Αιτήσεις για συνιστώσα υγείας ΤΑΑ μέσω Υπουργείου Υγείας. Η 4η Υγειονομική Περιφέρεια αναπτύσσει ΤΟΜΥ, Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης, Αγροτική Κινητή Μονάδα, Φαρμακείο Κοινότητας και Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας. Ο λειτουργικός προϋπολογισμός φέρει τα κοινά από το τρίτο έτος.

  3. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ερευνητικοί εταίροι

    ΔΣΤΒ

    Κύριος δικαιούχος για κατάρτιση ΛΥΚ βάσει ESF+ εργατικού δυναμικού. Αιτήσεις Horizon Cluster 1 με ευρωπαϊκούς εταίρους κοινοπραξίας. Κλήσεις κοινοπραξίας EU4Health ψυχικής υγείας και διασυνοριακής φροντίδας μέσω HaDEA.

  4. Κοινοβουλευτική ομάδα AURIO

    Ε

    Κοινοβουλευτικές τροπολογίες και νομοσχέδια για Αποκατάσταση Χάρτη ΕΣΥ, Νόμο Διαφάνειας και Νόμο Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας από το 2027. Χορηγία γραμμής δικαιωμάτων CERV-2026 για συνιστώσες συμμετοχής και δικαιωμάτων ασθενών.

  5. Κοινωνία πολιτών, δίκτυα φαρμακοποιών, παλαιοί εθελοντές ΜΚΙ Ελληνικού

    ΖΑ

    Οι παλαιοί εθελοντές ΜΚΙ Ελληνικού παρέχουν εθελοντική επαγγελματική βάση για λειτουργία Φαρμακείου. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος χειρίζεται το πρωτόκολλο δωρεάς πλεονάζοντος αποθέματος. Η Σχολή Σκέψης AURIO εκτελεί εκστρατεία στρατολόγησης ΛΥΚ σε αγροτικά χωριά.

Where the money goes

Annual cost at full roll out, sorted by size. Each bar links to the proposal it pays for.

  • Κοινά Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας
  • Διακυβέρνηση και Συμμετοχή
  • Ψυχική Υγεία, Πρόληψη, Δεδομένα
  1. Εθνικό Πιλοτικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, Πέντε Τύποι Τόπων
  2. Επανενεργοποίηση του Δικτύου ΤΟΜΥ
  3. Δίκτυο Δημόσιων Φαρμακείων Κοινότητας
  4. Έλεγχος Παραλείψεων Προσωπικού Γιατρού
  5. Αποκατάσταση Χάρτη ΕΣΥ
  6. Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας
  7. Τριπανεπιστημιακή Ιατρική Τεκμηρίωση και Διαφάνεια Χρόνων Αναμονής
  8. Η Ομάδα Κοινοτικών Λειτουργών Υγείας
  9. Νόμος Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας
  10. Τα Κοινά Πρόληψης
  11. Αγροτική Κινητή Μονάδα Υγείας
  12. Το Αγροτικό Ιατρείο
  13. Νόμος Διαφάνειας Περιφερειακής Υγειονομικής Αρχής
  14. Το Δημοτικό Συμβούλιο Υγείας

Total steady state envelope: €39.1m a year, drawn from the envelopes named in the funding map below.

Steady state envelope, by proposal

Annual cost at full roll out, in € millions. Envelope letters link to the funding sources below.

Τα πρώτα δύο έτη φέρουν γεφυρωτική χρηματοδότηση ΤΑΑ, EU4Health, ESF+ και CERV βάσει Κανονισμών (ΕΕ) 2021/241, 2021/522, 2021/1057 και 2021/692. Από το τρίτο έτος, ο λειτουργικός προϋπολογισμός ΕΟΠΥΥ και Υπουργείου Υγείας βάσει Νόμου 4600/2019 και οι δημοτικοί και περιφερειακοί προϋπολογισμοί βάσει Νόμου 3852/2010 απορροφούν το κατώφλι μέσω Φακέλων Ζ και Η, ακριβώς όπως προβλέπει ο χάρτης χρηματοδότησης.

Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Συνιστώσα Υγείας

Φάκελος υγείας ελληνικού ΤΑΑ 1.486 εκατ. €, μισό αναπτυγμένο και μισό διαθέσιμο για επαναδιανομή στην ενδιάμεση αξιολόγηση

  • Καλύπτει εκσυγχρονισμό πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, ψηφιοποίηση νοσοκομείων, πρόληψη και δημόσια υγεία, ψυχική υγεία και μεταρρύθμιση εργατικού δυναμικού.
  • Μερικώς αναπτυγμένο από τον Απρίλιο 2026 με το υπόλοιπο ανοικτό για επαναδιανομή στην ενδιάμεση αξιολόγηση.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/241
Προτάσεις
Εθνικό Πιλοτικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Πέντε Τύπων Τόπων συνιστώσα ΤΑΑ (Πρόταση 1). Εκκίνηση Αγροτικού Ιατρείου δύο ετών (Πρόταση 2). Κεφάλαιο κατάρτισης και ανάπτυξης ΛΥΚ (Πρόταση 3). Ανακαίνιση ΤΟΜΥ (Πρόταση 4). Κεφάλαιο Αγροτικής Κινητής Μονάδας (Πρόταση 8). Συγχρηματοδότηση Φαρμακείου (Πρόταση 9). Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας (Πρόταση 10). Ανάπτυξη Dashboard Διαφάνειας (Πρόταση 13)
Ποιος αιτείται
Υπουργείο Υγείας ως εθνικός εφαρμοστής ΤΑΑ. Η 4η Υγειονομική Περιφέρεια αιτείται για ανάπτυξη Έβρου. Το AURIO εμπλέκεται στην ενδιάμεση αξιολόγηση ΤΑΑ από το 2025 και εξής
Παράθυρο υποβολής
Προθεσμία δαπανών ΤΑΑ υπό ενεργή διαπραγμάτευση με την Επιτροπή για το 2026 και παρατεταμένες προθεσμίες. Ενδιάμεση αξιολόγηση ανοικτή από το 2025 και εξής

Πρόγραμμα EU4Health 2021-2027

4,4 δισ. € φάκελος μετά την αναθεώρηση ΠΔΠ από αρχικά 5,3 δισ. €

  • Αποκλειστικό πρόγραμμα υγείας ΕΕ διαχειριζόμενο από HaDEA.
  • Χρηματοδοτεί διασυνοριακές απειλές υγείας, πρόληψη νόσων, ενίσχυση συστημάτων υγείας, ψυχική υγεία και ψηφιακή υγεία.
  • Επικεφαλής κοινοπραξίας συνήθως δημόσιο ίδρυμα ή πανεπιστήμιο.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/522
Προτάσεις
Ικανότητα ΛΥΚ για ψυχική υγεία και χρόνιες παθήσεις (Πρόταση 3). Γραμμή διασυνοριακής υγείας Αγροτικής Κινητής Μονάδας (Πρόταση 8). Κοινοτικές Ομάδες Ψυχικής Υγείας (Πρόταση 10). Κοινά Πρόληψης (Πρόταση 11). Τριπανεπιστημιακή Ιατρική Τεκμηρίωση και Διαφάνεια Χρόνων Αναμονής (Πρόταση 12). Γραμμή δεδομένων υγείας Dashboard Διαφάνειας (Πρόταση 13)
Ποιος αιτείται
Ελληνικά ιδρύματα ως επιλέξιμοι αιτούντες μέσω ετήσιου προγράμματος εργασίας HaDEA. Αιτήσεις κοινοπραξίας απαιτούνται για τα περισσότερα θέματα
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες κλήσεις HaDEA έως το 2027. Τελευταίες ετήσιες κλήσεις EU4Health τρέχουν το 2026

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2021-2027, Προτεραιότητα 4

639 εκατ. € συνολικές δημόσιες δαπάνες, γραμμή κοινωνικής ένταξης Προτεραιότητας 4 και υγειονομικής υποδομής

  • 85% ΕΕ, 15% εθνική συγχρηματοδότηση.
  • Η Προτεραιότητα 4 καλύπτει υγειονομική υποδομή, κοινωνική ένταξη και καινοτόμες λύσεις για περιφέρειες με ανισότητες.
  • Συνιστώσα ESF+ 165,5 εκατ. € από τα 639 εκατ. € συνολικά.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1058 (ERDF) and Regulation (EU) 2021/1057 (ESF+)
Προτάσεις
Περιφερειακή συνιστώσα Εθνικού Πιλοτικού Προγράμματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Πέντε Τύπων Τόπων (Πρόταση 1). Συγχρηματοδότηση ανακαίνισης ΤΟΜΥ (Πρόταση 4). Γραμματεία Συμβουλίου Υγείας Αλεξανδρούπολης (Πρόταση 6). Συγχρηματοδότηση Αγροτικής Κινητής Μονάδας (Πρόταση 8). Εγκαταστάσεις Κοινοτικών Ομάδων Ψυχικής Υγείας (Πρόταση 10)
Ποιος αιτείται
Δήμος Αλεξανδρούπολης ως κύριος δικαιούχος, αίτηση μέσω ΕΥΔΑΜΘ. Ανακαίνιση Κέντρου Υγείας επίσης επιλέξιμη μέσω συνιστώσας κοινωνικής συνοχής περιφερειακού ESF+
Παράθυρο υποβολής
Κλήσεις Προτεραιότητας 4 σε εξέλιξη έως το 2027. Κλήσεις υγειονομικής υποδομής αναμενόμενες 2026-2027

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ 2021-2027, ροή ανάπτυξης εργατικού δυναμικού

5,3 δισ. € ελληνικό σύνολο ESF+. Περιφερειακή συνιστώσα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 165,5 εκατ. €

  • Χρηματοδοτεί δεξιότητες εργατικού δυναμικού και απασχόληση.
  • Η κατάρτιση κοινοτικών λειτουργών υγείας εντάσσεται στον πυλώνα δεξιοτήτων και δια βίου μάθησης.
  • Ετήσιες επιχορηγήσεις λειτουργίας έως 1,25 εκατ. € ανά δίκτυο σε επίπεδο ΕΕ.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1057
Προτάσεις
Συνιστώσα εργατικού δυναμικού Εθνικού Πιλοτικού Προγράμματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Πέντε Τύπων Τόπων (Πρόταση 1). Πρόγραμμα κατάρτισης ΛΥΚ στη Σχολή Επιστημών Υγείας Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Πρόταση 3). Δυναμικότητα Τριπανεπιστημιακής Ιατρικής Τεκμηρίωσης και Διαφάνειας Χρόνων Αναμονής (Πρόταση 12). Ανάπτυξη εργατικού δυναμικού για το δίκτυο ΤΟΜΥ
Ποιος αιτείται
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως κύριος δικαιούχος για κατάρτιση εργατικού δυναμικού. 15% εθνική συγχρηματοδότηση
Παράθυρο υποβολής
Κλήσεις εργατικού δυναμικού ESF+ σε εξέλιξη έως το 2027. Επόμενη ελληνική επιλέξιμη κλήση αναμενόμενη Δ΄ τρίμηνο 2026

Πρόγραμμα Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες (CERV-2026)

1,55 δισ. € σύνολο ΕΕ για το 2021-2027

  • Το πρόγραμμα υποστηρίζει δικαιώματα ασθενών, κυριαρχία δεδομένων υγείας και κοινοτική συμμετοχή στην υγεία.
  • Επιχορηγήσεις κατ' αποκοπή για Δίκτυα Πόλεων, ανταγωνιστικές για πυλώνες δικαιωμάτων και αξιών.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/692
Προτάσεις
Συγχρηματοδότηση γραμμής δικαιωμάτων Γραφείου Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας (Πρόταση 14). Συνιστώσες κοινοτικής συμμετοχής Συμβουλίου Υγείας Αλεξανδρούπολης (Πρόταση 6) και Κοινών Πρόληψης (Πρόταση 11). Ρήτρα καθολικής πρόσβασης για τη μουσουλμανική μειονότητα Δυτικής Θράκης και κοινότητες Ρομά (στο πλαίσιο Αποκατάστασης Χάρτη ΕΣΥ, Πρόταση 7)
Ποιος αιτείται
Οργανώσεις κοινωνίας πολιτών και πανεπιστήμια, συχνά με δημοτικούς συναιτούντες. Intermediary Bodossaki PLATO για πρόσβαση ελληνικής κοινωνίας πολιτών
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες κλήσεις CERV. Κύκλος PLATO: επόμενη κλήση Bodossaki αναμενόμενη 2026. Προθεσμία κλήσης Δικτύων Πόλεων 16 Απριλίου 2026

Horizon Europe Cluster 1, Υγεία

8,2 δισ. € ενδεικτικός συνολικός προϋπολογισμός Cluster 1 για το 2021-2027

  • Δράσεις Έρευνας και Καινοτομίας με ποσοστό χρηματοδότησης 100%.
  • Έρευνα συστημάτων υγείας, αξιολόγηση κοινοτικής πρωτοβάθμιας φροντίδας και ψηφιακή υγεία είναι οι σχετικοί πυλώνες για τον Πυλώνα 11.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/695
Προτάσεις
Ερευνητική και αξιολογητική συνιστώσα ΛΥΚ στο Δημοκρίτειο (Πρόταση 3). Ερευνητική αξιολόγηση Κοινών Πρόληψης (Πρόταση 11). Ερευνητική βάση Τριπανεπιστημιακής Ιατρικής Τεκμηρίωσης και Διαφάνειας Χρόνων Αναμονής (Πρόταση 12). Αναλυτική έρευνα Dashboard Διαφάνειας (Πρόταση 13)
Ποιος αιτείται
Κοινοπραξίες τουλάχιστον τριών νομικών οντοτήτων από τρία διαφορετικά κράτη-μέλη ΕΕ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως φυσική ακαδημαϊκή άγκυρα με ευρωπαίους ερευνητικούς εταίρους
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες θεματικές κλήσεις. Δράσεις Έρευνας και Καινοτομίας ανά ετήσιο πρόγραμμα εργασίας

Λειτουργικός προϋπολογισμός ΕΟΠΥΥ και Υπουργείου Υγείας

Ελληνικός δημόσιος λειτουργικός προϋπολογισμός υγείας. Μεταβαίνει από πιλοτική χρηματοδότηση ΤΑΑ σε βασική χρηματοδότηση από το τρίτο έτος

  • Τα κοινά συντηρούνται από το τρίτο έτος μέσω τακτικής ελληνικής δημόσιας δαπάνης, αφού ολοκληρωθεί η πιλοτική χρηματοδότηση ΤΑΑ.
  • Ο ΕΟΠΥΥ χειρίζεται τον προϋπολογισμό φαρμάκων.
  • Το Υπουργείο χειρίζεται τις γραμμές στελέχωσης και εγκαταστάσεων.
Νομική βάση
Ελληνικός εθνικός προϋπολογισμός. Νόμος 4600/2019 για τη διακυβέρνηση νοσοκομείων. Νόμος 4931/2022 για τον Προσωπικό Γιατρό
Προτάσεις
Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης από τρίτο έτος (Πρόταση 2). Συνεχιζόμενη λειτουργία ΤΟΜΥ (Πρόταση 4). Έλεγχος Προσωπικού Γιατρού (Πρόταση 5). Μονάδα επιβολής Χάρτη ΕΣΥ (Πρόταση 7). Επαναδιανομή προϋπολογισμού φαρμάκων Φαρμακείου (Πρόταση 9). Συνεχιζόμενη λειτουργία Ομάδων Ψυχικής Υγείας (Πρόταση 10). Συνεχιζόμενη δημοσίευση ΕΟΔΥ Τριπανεπιστημιακής Τεκμηρίωσης (Πρόταση 12). Συντήρηση Dashboard Διαφάνειας (Πρόταση 13). Γραφείο Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας (Πρόταση 14)
Ποιος αιτείται
Υπουργείο Υγείας μέσω ετήσιας διαδικασίας ελληνικού δημόσιου προϋπολογισμού. Κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι AURIO χορηγούν τις γραμμές από το 2027
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιος κύκλος ελληνικού δημόσιου προϋπολογισμού

Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Δήμος Αλεξανδρούπολης

Περιφερειακός λειτουργικός προϋπολογισμός περίπου 150 εκατ. € ετησίως. Λειτουργικός προϋπολογισμός Δήμου Αλεξανδρούπολης περίπου 30-50 εκατ. € ετησίως

  • Δημοτική διακριτική δαπάνη καλύπτει κόστη διακυβέρνησης και συνεισφορές σε είδος.
  • Η δημαρχιακή νίκη AURIO 2028 καθορίζει τον ρυθμό.
  • Δεν απαιτείται αίτηση.
Νομική βάση
Law 3852/2010 Kallikrates Code
Προτάσεις
Γραμματεία Συμβουλίου Υγείας Αλεξανδρούπολης 50.000 € ετησίως (Πρόταση 6). Κοινοτική παράδοση Κοινών Πρόληψης σε είδος (Πρόταση 11). Δημοτικές εγκαταστάσεις και συνεισφορές σε είδος για ΤΟΜΥ (Πρόταση 4)
Ποιος αιτείται
Ψήφος δημοτικού προϋπολογισμού Αλεξανδρούπολης. Κατανομή περιφερειακής αρχής για περιφερειακά προγράμματα
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιοι δημοτικοί και περιφερειακοί κύκλοι προϋπολογισμού
Τι Αλλάζει για Εσένα

Το όφελος είναι τοπικό, μετρήσιμο και άμεσο.

  1. Ο φάκελος σταματά στο γραφείο του νοσοκομείου.

    Η Αποκατάσταση Χάρτη ΕΣΥ επιβάλλει την αρχή δωρεάν στο σημείο χρήσης του Νόμου 1397/1983. Ειδική μονάδα επιβολής Υπουργείου Υγείας με εξουσία παραπομπής σε EPPO και ΣΕΕΔΔ. Ανώνυμο κανάλι καταγγελιών. Το 28,8% άμεσων πληρωμών, εκ των οποίων περίπου 30% φακελάκι, μειώνεται.

  2. Το χωριό σου έχει γιατρό. Τον ίδιο, για χρόνια.

    Το Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης στελεχώνεται από συνεχόμενο οικογενειακό γιατρό με πενταετές συμβόλαιο αγροτικού επιδόματος, νοσηλεύτρια και κοινοτικό λειτουργό υγείας από το χωριό. Εγγεγραμμένη ομάδα ασθενών, διαχρονικό αρχείο, κάθε ενήλικας γνωστός στην κλινική. Το ελληνικό Glyncorrwg.

  3. Η εγγραφή σημαίνει ότι κάποιος παρακολουθεί την υγεία σου.

    Ο Έλεγχος Παραλείψεων Προσωπικού Γιατρού μετατρέπει 1,6 εκατομμύρια χαρτιά εγγραφών σε πραγματικές κλινικές σχέσεις. Κάθε εγγεγραμμένος ασθενής λαμβάνει προσφορά βασικής διαβούλευσης εντός δώδεκα μηνών, με υποστήριξη ΛΥΚ. Η ηθική του Hart απαιτεί γνωστή ομάδα ασθενών, όχι χαρτιά.

  4. Κάποιος από το χωριό σου είναι στην ομάδα του γιατρού σου.

    Κοινοτικοί Λειτουργοί Υγείας (λειτουργοί υγείας κοινότητας, ΛΥΚ) στρατολογούνται από την κοινότητα, εκπαιδεύονται στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης για δέκα μήνες, αναπτύσσονται ένας ανά 1.000 εγγεγραμμένους ασθενείς. Υπενθύμιση φαρμάκων, παρακολούθηση χρόνιων παθήσεων, κατ' οίκον επισκέψεις. Το μοντέλο accompaniment του Farmer, στην ελληνική εκδοχή.

Πιο Βαθιά

Η έρευνα πίσω από την πολιτική.

Όπου έχει λειτουργήσει.

Αισύμη, Έβρος

Από το 2026

Η ιδρυτική τοπική περίπτωση.

Η Αισύμη είναι το ιδρυτικό χωριό του AURIO. Ο χώρος υγείας της λειτουργεί μόνο κατά περιορισμένες ώρες ημέρας, τυπικό της ελληνικής αγροτικής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Το χωριό δεν έχει συνεχή κλινική σχέση με κανέναν γιατρό. Η ηθική του Hart απουσιάζει. Η εγγραφή στον Προσωπικό Γιατρό είναι ονομαστική.

Η Πρόταση 2 του Πυλώνα 11 προτείνει το Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης: ένας συνεχόμενος μισθωτός οικογενειακός γιατρός με πενταετές συμβόλαιο αγροτικού επιδόματος, μία νοσηλεύτρια, ένας κοινοτικός λειτουργός υγείας από το χωριό. Κάθε ενήλικας εγγεγραμμένος σε συστηματικό μητρώο από την πρώτη μέρα. Αρτηριακή πίεση, καρδιαγγειακός κίνδυνος και χρόνιες παθήσεις παρακολουθούμενα διαχρονικά. Τριμηνιαίος κύκλος υγειονομικού ελέγχου. Ετήσια έκθεση στη συνέλευση του χωριού στη Διαύγεια. Το ελληνικό Glyncorrwg υπό κατασκευή. Περίπου 1.200 εγγεγραμμένοι ασθενείς. Ετήσιο λειτουργικό κόστος 220.000 €. Η επίδειξη από την οποία αντλεί η εθνική επανενεργοποίηση ΤΟΜΥ.

Ελληνικό, Αθήνα, Ελλάδα

2011-2019

Η ελληνική απόδειξη, σε ζωντανή μνήμη.

Μεταξύ 2011 και 2019 η Μητροπολιτική Κοινοτική Κλινική στο Ελληνικό λειτούργησε στον πρώην αερολιμένα Ελληνικού στη νότια Αθήνα. Ιδρύθηκε από τον ιατρό Γιώργο Βίχα με εθελοντικό εργατικό δυναμικό αρκετών εκατοντάδων γιατρών, φαρμακοποιών, νοσηλευτών και διοικητικών, παρέχοντας πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, διανομή φαρμάκων και οδοντιατρικές υπηρεσίες δωρεάν σε ανασφάλιστους κατοίκους Ελλάδας, μετανάστες και πρόσφυγες. Η κλινική εξυπηρετούσε όλους τους νόμιμους κατοίκους της Αθήνας που περνούσαν την πόρτα της, ανεξαρτήτως ασφαλιστικής κάλυψης ή διαβατηρίου, αντιστοιχώντας στην πρακτική της ισπανικής Ley General de Sanidad 14 του 1986 και της πορτογαλικής Lei de Bases da Saúde 48 του 1990 για καθολική πρόσβαση.

Στην ακμή της η ΜΚΙ Ελληνικό ανέφερε δωρεάν φάρμακα αξίας αρκετών εκατομμυρίων ευρώ ετησίως μέσω τράπεζας αλληλεγγύης φαρμακείου τροφοδοτούμενης από δωρεές ασθενών και πλεονάζοντα αποθέματα φαρμακοποιών. Τα άρθρα Kentikelenis στο Lancet την αναφέρουν τόσο ως αντικείμενο μελέτης όσο και ως πηγή συνέντευξης για την ελληνική υγειονομική κρίση. Η κλινική έκλεισε το 2019 όταν έληξε το μίσθωμά της λόγω ανάπτυξης αερολιμένα. Το εθελοντικό δίκτυο, η δωρητική βάση και η επιχειρησιακή μνήμη είναι ακόμα ζωντανά. Το μοντέλο κοινών δεν εισάγεται. Είναι ήδη ελληνικό, αθηναϊκό και περιμένει να ξαναχτιστεί δημόσια.

Αβάνα και σε εθνικό επίπεδο, Κούβα

Από το 1984

Η ομάδα των δύο, εξυπηρετεί εξακόσιους ανθρώπους.

Το 1984 η Κούβα εκκίνησε το πρόγραμμα Οικογενειακού Γιατρού και Νοσηλεύτρια, τοποθετώντας μια ομάδα ενός οικογενειακού γιατρού και μίας νοσηλεύτριας σε κάθε γειτονιά με λεκάνη απορροής 120-160 οικογενειών, περίπου 600-700 ανθρώπων. Η ομάδα λειτουργεί από γειτονικό consultorio, συνδεόμενη ανοδικά με πολυκλινική που εξυπηρετεί 25.000-30.000 ανθρώπους για εξειδικευμένη και διαγνωστική υποστήριξη.

Η κουβανική στατιστική επετηρίδα 2023 καταγράφει 80.763 ασκούντες ιατρική, 78,9 γιατρούς ανά 10.000 κατοίκους, προσδόκιμο ζωής 77,70 έτη και βρεφική θνησιμότητα 7,1 ανά 1.000 ζωντανές γεννήσεις. Η μονάδα οργάνωσης είναι δύο άτομα που εξυπηρετούν έναν μικρό πληθυσμό. Το αθροιστικό αποτέλεσμα είναι διαχρονική φροντίδα σε εθνική κλίμακα. Το ελληνικό ΤΟΜΥ, πλήρως στελεχωμένο, συγκλίνει στην ίδια δομική απάντηση.

Κεράλα, Ινδία

Από το 2017

Η πολιτεία που αποκέντρωσε την πρωτοβάθμια φροντίδα.

Η Κεράλα, με πληθυσμό 35,7 εκατομμύρια, επιτυγχάνει αποτελέσματα προσδόκιμου ζωής, βρεφικής θνησιμότητας και εγγραμματοσύνης συγκρίσιμα με χώρες υψηλού εισοδήματος με κλάσμα της κατά κεφαλήν δαπάνης τους. Η Αποστολή Aardram, εκκινημένη το 2017, μετατρέπει τα Πρωτοβάθμια Κέντρα Υγείας σε Κέντρα Οικογενειακής Υγείας με εκτεταμένο ωράριο, διεπιστημονικές ομάδες, μητρώα χρόνιων νοσημάτων και λεκάνη απορροής 10.000-30.000 κατοίκων.

Ένας πρώτος γύρος επέλεξε 170 ΠΚΥ για μετατροπή. Ένας δεύτερος γύρος έφτασε τον αριθμό στους 500. Οι εργάτριες ASHA της Κεράλας, κοινοτικές εθελόντριες υγείας από τις κοινότητες που υπηρετούν, είναι ο άμεσος επιχειρησιακός ξάδελφος του μοντέλου accompaniment του Farmer, χτισμένος σε κλίμακα πολιτείας. Η απόκριση στην COVID-19 της Κεράλας αναφέρεται ευρέως ως η πιο αποτελεσματική στην Ινδία, αποδιδόμενη εν μέρει σε αυτή την αρχιτεκτονική πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Glyncorrwg, Ουαλία

1961-1987

Ένας γιατρός. Ένα χωριό. Είκοσι έξι χρόνια.

Από το 1961 έως το 1987 ο Julian Tudor Hart διηύθυνε το μοναδικό ιατρείο ΓΠ που εξυπηρετούσε το Glyncorrwg, ένα ανθρακωρυχικό χωριό περίπου 2.000 κατοίκων στην κοιλάδα Afan της νότιας Ουαλίας. Το ιατρείο έγινε το πρώτο στο Ηνωμένο Βασίλειο που ανέλαβε συστηματική προληπτική φροντίδα: μέτρηση αρτηριακής πίεσης σε κάθε ενήλικα εγγεγραμμένο ασθενή, καταγραφή καπνιστικής συνήθειας, βάρους και οικογενειακού ιστορικού, και παρακολούθηση της ομάδας διαχρονικά επί δεκαετίες.

Τα δεδομένα Glyncorrwg, δημοσιευμένα κατά τη δεκαετία του '70 και '80, παρείχαν την εμπειρική βάση για το μεταγενέστερο πρόγραμμα NHS για τη διαχείριση της υπέρτασης και έδειξαν μετρήσιμη μείωση καρδιαγγειακής θνησιμότητας στην κλίμακα ενός μόνο χωριού. Η μέθοδος είναι: ένας συνεχόμενος θεράπων, μια εγγεγραμμένη ομάδα ασθενών, ένα διαχρονικό αρχείο, μια κοινοτική σχέση.

Cange και Butaro, Αϊτή και Ρουάντα

Από το 1987

Accompaniment σε κλίμακα περιφέρειας.

Οι Partners in Health ιδρύθηκαν το 1987 στο Cange της Αϊτής από τους Paul Farmer, Ophelia Dahl, Jim Yong Kim, Todd McCormack και Thomas J. White. Ο οργανισμός διαχειρίζεται τώρα 11 τόπους σε χώρες, 18.935 υποστηριζόμενο προσωπικό παγκοσμίως και 349 εγκαταστάσεις υπό πρόγραμμα. Το πρωτόκολλο Cange για πολυανθεκτική φυματίωση, αναπτυγμένο κατά τη δεκαετία του '90, επέβαλε αναθεώρηση των οδηγιών ΠΟΥ.

Το 2011 η PIH άνοιξε το Νοσοκομείο Περιφέρειας Butaro στην περιοχή Burera της βόρειας Ρουάντας, εξυπηρετώντας κατά την έναρξη πληθυσμό περίπου 340.000 και στεγάζοντας το Κέντρο Αριστείας Καρκίνου Butaro, το πρώτο αγροτικό νοσοκομείο καρκίνου στην υποσαχάρια Αφρική. Η σχεδίαση Butaro ενοποιεί πρωτοβάθμια φροντίδα, δευτεροβάθμιες νοσοκομειακές υπηρεσίες και τριτοβάθμια φροντίδα καρκίνου σε κλίμακα περιφέρειας, με κοινοτικούς λειτουργούς υγείας ως γέφυρα μεταξύ επιπέδων. Η εμπειρική απόδειξη ότι το μοντέλο Farmer κλιμακώνεται από κλινική χωριού σε σύστημα περιφέρειας.

Ιταλία

Από το 1978

Η χώρα που έκλεισε τα άσυλα.

Στις 23 Δεκεμβρίου 1978 η Ιταλία ψήφισε τον Νόμο 833, τον ιδρυτικό νόμο του Ιταλικού Εθνικού Συστήματος Υγείας, καθιερώνοντας ένα καθολικό, χρηματοδοτούμενο από φόρους, εδαφικά οργανωμένο δημόσιο σύστημα υγείας. Ο ελληνικός Νόμος 1397 του 1983 συντάχθηκε με άμεση αναφορά στο ιταλικό πρότυπο.

Ο Νόμος 833 απορρόφησε τον Νόμο 180 της 13ης Μαΐου 1978, τον Νόμο Basaglia, που πήρε το όνομά του από τον ψυχίατρο Franco Basaglia και υποχρέωσε το κλείσιμο των ιταλικών ψυχιατρικών ασύλων και τη μετάβαση της ψυχικής υγείας σε κοινοτικές υπηρεσίες. Η Ιταλία παραμένει η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που έχει νομικά καταργήσει το ψυχιατρικό άσυλο. Η μεταρρύθμιση αμφισβητήθηκε και σε πολλές περιφέρειες χρονίως υποχρηματοδοτήθηκε, αλλά η αρχή της, ότι τα σοβαρά ψυχικά νοσήματα αντιμετωπίζονται καλύτερα σε κοινοτικά περιβάλλοντα παρά σε θεσμικά ιδρύματα, είναι πλέον η κυρίαρχη διεθνής άποψη. Η Πρόταση 10 του Πυλώνα 11 μεταφράζει αυτή την αρχή σε ελληνική κλίμακα, ξεκινώντας από τον Έβρο.

Τοσκάνη, Ιταλία

Από το 2007

Το σπίτι υγείας στον δρόμο.

Από το 2007 η τοσκανική περιφερειακή κυβέρνηση ανέπτυξε τα Case della Salute, κοινοτικά σπίτια υγείας που συγκεντρώνουν γενική ιατρική, νοσηλευτική, εξωτερική ειδικευμένη φροντίδα, κοινωνική εργασία και προαγωγή ψυχικής υγείας κάτω από μία στέγη σε κλίμακα γειτονιάς. Η ενημέρωση της Agenzia Regionale di Sanità Toscana της 1ης Ιανουαρίου 2024 καταγράφει 82 ενεργά Case della Salute με 513 οικογενειακούς γιατρούς σε αυτά.

Το τοσκανικό μοντέλο ενέπνευσε το εθνικό ιταλικό πρόγραμμα Case di Comunità, χρηματοδοτούμενο από το Ιταλικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με στόχο 1.350 Case di Comunità σε όλη την Ιταλία. Για το AURIO το τοσκανικό μοντέλο είναι το αρχιτεκτονικό πρότυπο για την ανανέωση ελληνικών ΤΟΜΥ. Αναγνωρίσιμη πολιτική πρόσοψη. Εκτεταμένο ωράριο. Σαφής φιλόξενη είσοδος στο σύστημα υγείας. Η Πρόταση 4 μεταφέρει αυτό το πρότυπο στην Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα, Σουφλί, Διδυμότειχο και Αισύμη.

Σεβίλλη και οι οκτώ επαρχίες, Ανδαλουσία, Ισπανία

Σε εξέλιξη

Η υγειονομική υπηρεσία που αναφέρεται στον εαυτό της.

Το Servicio Andaluz de Salud, η ανδαλουσιανή περιφερειακή υγειονομική υπηρεσία, δημοσιεύει στοιχεία απόδοσης και λειτουργίας σε όλο το νοσοκομειακό και πρωτοβάθμιο δίκτυό της μέσω της ανοικτής πύλης δεδομένων της Junta de Andalucía. Στελέχωση, δραστηριότητα, λίστες αναμονής, αποτελέσματα και δαπάνες αναφέρονται σε επίπεδο υγειονομικής περιφέρειας και μονάδας, προσβάσιμα σε ασθενείς, δήμους, ερευνητές και εποπτικούς φορείς χωρίς αίτηση.

Το μοντέλο αποδεικνύει το διοικητικό σημείο στο οποίο βασίζεται η Πρόταση 13 του Πυλώνα 11. Μια περιφερειακή υγειονομική αρχή μπορεί να διατηρεί δημοσίευση ανοιχτών δεδομένων ως συνήθη πρακτική, όχι ως έκτακτη αποκάλυψη. Η 4η Υγειονομική Περιφέρεια της Ελλάδας διαθέτει ήδη τα βασικά δεδομένα βάσει Νόμου 4305 του 2014. Αυτό που λείπει δεν είναι τα δεδομένα. Είναι η νομοθετική υποχρέωση δημοσίευσής τους σε τριμηνιαία βάση με εποπτεία Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η λογοδοσία είναι το ανοσοποιητικό σύστημα των κοινών.

Το βαθύτερο επιχείρημα.

Η ελληνική υγειονομική περίθαλψη ιδρύθηκε σε έναν χάρτη που δεν έχει τηρήσει ποτέ. Το Άρθρο 21 του Συντάγματος του 1975 ορίζει ότι το κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών. Ο Νόμος 1397 του 1983 έδωσε στην συνταγματική υποχρέωση συγκεκριμένη μορφή: εθνικό σύστημα υγείας, χρηματοδοτούμενο από φόρους, καθολικό, δωρεάν στο σημείο χρήσης. Το 2026 η υπόσχεση είναι στο χαρτί. Η κλινική σχέση δεν είναι. Το 28,8% των δαπανών υγείας φεύγει από τις τσέπες ασθενών ως άμεση πληρωμή, εκ των οποίων περίπου 30% είναι ανεπίσημο φακελάκι. Αγροτικοί γιατροί μεταναστεύουν. Λίστες πρωτοβάθμιας φροντίδας φτάνουν τους 1.000 έως 2.000 ανά οικογενειακό γιατρό. Η πύλη Προσωπικού Γιατρού καταγράφει 5,19 εκατομμύρια εγγραφές έναντι 3,56 εκατομμυρίων κλινικών θέσεων. Ο χάρτης δεν διαψεύδεται από θεωρία. Διαψεύδεται από την παράδοση.

Ο Illich ονομάζει τη διάγνωση. Η ιατρική πέρα από τα ορθά της όρια καταναλώνει τους μη ιατρικούς πόρους υγείας: οικογένεια, γειτονιά, εργασία, νόημα. Τα κοινά της υγείας είναι πρότερα του νοσοκομείου. Το νοσοκομείο δεν πρέπει να αποικίσει τα κοινά. Όπου η ιατρική επεκτείνεται σε εδάφη που η κοινότητα κρατά καλύτερα, εκμεταλλεύεται την πολιτική ικανότητα που θα διατηρούσε την υγεία χωρίς αυτή. Η Πρόταση 11 του Πυλώνα 11, τα Κοινά Πρόληψης που συνδέουν τη διατροφική κυριαρχία με τη διαλογή πρωτοβάθμιας φροντίδας, είναι η προειδοποίηση Illich σε επιχειρησιακή μορφή: διατήρησε το ιατρικό σύστημα εντός του εδάφους όπου προσθέτει.

Ο Marmot αποδεικνύει αυτό που ο Illich ονόμασε. Η υγεία καθορίζεται από εισόδημα, στέγαση, εκπαίδευση και απασχόληση προτού καθοριστεί από την ιατρική. Οι μελέτες Whitehall καταγράφουν μια καθαρή κοινωνική κλίση: κάθε σκαλοπάτι κάτω στην ιεραρχία αντιστοιχεί σε χειρότερα αποτελέσματα υγείας, ανεξαρτήτως πρόσβασης στη φροντίδα. Η συνταγή που ακολούθησε τα δεδομένα ήταν ένα πιο φιλικό NHS, καλύτερες αναθέσεις, περισσότερα ερευνητικά κονδύλια. Ο Πυλώνας 11 κρατά τη διάγνωση και πάει παραπέρα. Υγεία ως κοινό αγαθό. Κοινοτική ιδιοκτησία της πρωτοβάθμιας φροντίδας. Οι κοινωνικοί καθοριστικοί παράγοντες δείχνουν πέρα από την ιατρική εντελώς.

Ο Hart αποδεικνύει τι μπορεί να κάνει ένας γιατρός σε ένα χωριό. Από το 1961 έως το 1987 στο Glyncorrwg, ένας συνεχόμενος οικογενειακός γιατρός με συστηματική πληθυσμιακή προσέγγιση παρήγαγε μετρήσιμη μείωση καρδιαγγειακής θνησιμότητας σε ένα μόνο ανθρακωρυχικό χωριό 2.000 κατοίκων. Η μέθοδος είναι αναπαράξιμη: ένας θεράπων, μια εγγεγραμμένη ομάδα ασθενών, ένα διαχρονικό αρχείο, μια κοινοτική σχέση, μετρημένη επί δεκαετίες. Ο Νόμος Προσωπικού Γιατρού 4931 του 2022 είναι η ελληνική νομική σκαλωσιά ακριβώς για αυτή τη μέθοδο. Οι Προτάσεις 1 έως 4 του Πυλώνα 11, το Αγροτικό Ιατρείο Αισύμης, ο κλάδος ΛΥΚ, η επανενεργοποίηση ΤΟΜΥ και ο Έλεγχος Παραλείψεων Προσωπικού Γιατρού, είναι η εργασία μετατροπής της σκαλωσιάς σε πρακτική, ξεκινώντας από την Αισύμη και τον Έβρο, με το Εθνικό Πιλοτικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Πέντε Τύπων Τόπων (Πρόταση 1) να φέρει την παράλληλη επέκταση σε ορεινές, νησιωτικές, νησιωτικές αναφοράς και αστικές υποεξυπηρετούμενες συνθήκες.

Ο Farmer παρέχει την επιστήμη υλοποίησης. Ένας κοινοτικός λειτουργός υγείας από το χωριό του ασθενή, εκπαιδευμένος να συνοδεύει ασθενείς στη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας και τήρηση φαρμακευτικής αγωγής, είναι η φέρουσα μονάδα ενός υγειονομικού συστήματος σε επίπεδο περιφέρειας. Οι Partners in Health το απέδειξαν από το Cange στο Butaro, από την ASHA της Κεράλας στο κουβανικό consultorio. Το ελληνικό ΤΟΜΥ, στην τρέχουσα υποστελεχωμένη κατάστασή του, δεν έχει το προσωπικό για accompaniment. Η Πρόταση 3 του Πυλώνα 11 δημιουργεί τον κλάδο ΛΥΚ που καλύπτει το κενό.

Ο Gawande ονομάζει τη μηχανική. Η μεταβλητότητα που χαρτογραφείται σε κλινικά αποτελέσματα είναι σχεδιασμός συστήματος, όχι ατομική δεξιότητα: παραλείψεις παράδοσης, απούσες λίστες ελέγχου, αδιαφανής διακύμανση κόστους, συζητήσεις που οι κλινικοί δεν κάνουν ποτέ. Η συνταγή που ακολούθησε τη διάγνωση ήταν μεταρρύθμιση διοίκησης νοσοκομείων, ομοσπονδική εποπτεία ποιότητας, καλύτερη μέτρηση. Ο Πυλώνας 11 κρατά τη διάγνωση και ωθεί τη συνταγή πέρα από τη διοίκηση, στα κοινά. Το διαχρονικό αρχείο της μεθόδου Hart, ο κλάδος ΛΥΚ της μεθόδου Farmer, και το dashboard ανοιχτών δεδομένων των Προτάσεων 12 έως 14 είναι η μηχανική που η έρευνα του Gawande είπε ότι θα δούλευε, υπό ιδιοκτησία των ανθρώπων για τους οποίους είναι σχεδιασμένη.

Ένα κλινικό κοινό χωρίς αρχιτεκτονική λογοδοσίας φθείρεται. Ο ελληνικός νόμος κράτησε το ΕΣΥ στην καθολική δωρεάν φροντίδα για σαράντα χρόνια στο χαρτί· η παράδοση παρεκκλίνει γιατί κανένα δημόσιο dashboard δεν κράτησε το σύστημα στις υποσχέσεις του. Οι Προτάσεις 12, 13 και 14 του Πυλώνα 11 είναι το σκέλος λογοδοσίας. Ο Νόμος Διαφάνειας Περιφερειακής Υγειονομικής Αρχής απαιτεί από την 4η Υγειονομική Περιφέρεια να δημοσιεύει τριμηνιαίο dashboard ανοιχτών δεδομένων που καλύπτει κάθε μονάδα Έβρου βάσει Νόμου 4305 του 2014, υπό εποπτεία Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η ανδαλουσιανή περιφερειακή υγειονομική υπηρεσία έχει λειτουργήσει ακριβώς αυτό το μητρώο σε κλίμακα και αποδεικνύει ότι ο μηχανισμός είναι συνήθης, όχι εξαιρετικός. Ο Νόμος Κυριαρχίας Δεδομένων Υγείας επιβεβαιώνει ότι τα ελληνικά δεδομένα υγείας ασθενών παραμένουν υπό ελληνική δημόσια κυριότητα, μη μεταβιβάσιμα σε εμπορικά τρίτα μέρη ή εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης χωρίς ρητή ατομική συγκατάθεση ασθενή βάσει Άρθρου 9 GDPR. Η λογοδοσία είναι το ανοσοποιητικό σύστημα των κοινών.

Αυτό δεν είναι περιφερειακό πρόγραμμα. Η Αισύμη είναι η ιδρυτική επίδειξη, όχι ο προορισμός. Το ίδιο πρότυπο Αγροτικού Ιατρείου εφαρμόζεται σε κάθε ελληνικό χωριό του οποίου ο χώρος υγείας λειτουργεί μόνο κατά περιορισμένες ώρες ημέρας: τα ορεινά χωριά της Κρήτης γύρω από τη Σφακιά και τα Ανώγεια, ο Μανιάτης νότιος Πελοπόννησος, το εσωτερικό της Ηπείρου, τα μικρότερα νησιά Δωδεκανήσου και Κυκλάδων όπου μία καθυστέρηση φεριμπότ χωρίζει τον ασθενή από ειδικευμένη φροντίδα. Ο κλάδος ΛΥΚ σχεδιάστηκε να αντλείται από ελληνικές κοινότητες όπου η αγροτική απομόνωση συνδυάζεται με γηράσκον δημογραφικό προφίλ. Η ΜΚΙ Ελληνικό λειτούργησε στην Αθήνα και το δίκτυο παλαιών εθελοντών της είναι εθνικό. Η Ικαρία, η αναγνωρισμένη Μπλε Ζώνη της Ελλάδας, κρατά ήδη μέρος της απάντησης κοινών στη διαχρονική κοινωνική πρακτική της· η κλινική αρχιτεκτονική που προτείνει ο Πυλώνας 11 της δίνει έναν δημόσιο τομέα αντίστοιχο. Η 4η Υγειονομική Περιφέρεια Μακεδονίας και Θράκης θα είναι η πρώτη διοίκηση που θα λειτουργήσει βάσει του Νόμου Διαφάνειας διότι καλύπτει τον Έβρο, όπου το AURIO εισέρχεται στη δημόσια εξουσία πρώτα. Η 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής, η 7η της Κρήτης και η 2η Πειραιώς και Αιγαίου φέρουν τις ίδιες υποχρεώσεις δεδομένων βάσει Νόμου 4305 του 2014 και τον ίδιο συνταγματικό χάρτη βάσει Άρθρου 21. Ο Πυλώνας 11 απευθύνεται σε κάθε ελληνική περιφέρεια που έχει κληθεί να αποδεχτεί το φακελάκι ως τίμημα για την προσοχή ενός γιατρού.

Δεκατέσσερις προτάσεις, οκτώ φάκελοι, έξι νόμοι. Οι φάκελοι είναι ήδη δεσμευμένοι για την Ελλάδα: 1.486 εκατ. € συνιστώσα υγείας ΤΑΑ, 4,4 δισ. € EU4Health, 639 εκατ. € Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ESF+ εργατικό δυναμικό, CERV-2026, Horizon Europe Cluster 1, λειτουργικός προϋπολογισμός ΕΟΠΥΥ και Υπουργείου Υγείας, και δημοτικοί πόροι. Πενταετής συντηρητική δημόσια ανάπτυξη περίπου 75 εκατ. €. Η νομική βάση είναι σε θέση: Άρθρα 21 και 9Α Συντάγματος, Νόμος 1397 του 1983, Νόμος 4486 του 2017, Νόμος 4931 του 2022, Νόμος 3852 του 2010, Νόμος 4305 του 2014. Το θεσμικό δίκτυο είναι σε θέση: 4η Υγειονομική Περιφέρεια, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος. Το δίκτυο παλαιών εθελοντών ΜΚΙ Ελληνικού είναι ακόμα ενεργό. Οι συνθήκες είναι συγκεντρωμένες. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική πράξη που τα συναρμολογεί. Ο Πυλώνας 11 είναι αυτή η πολιτική πράξη.

Η υγεία δεν είναι αυτόνομος πυλώνας. Η διατροφική κυριαρχία μειώνει τα νοσήματα σχετιζόμενα με τη διατροφή. Η κοινοτική ενέργεια εξαλείφει την ενεργειακή φτώχεια. Η τοπική οικονομία δημιουργεί τη σταθερή απασχόληση που προστατεύει την υγεία. Ο πολιτισμός μειώνει την απομόνωση. Η παιδεία βελτιώνει τη διαγνωστική ευαισθησία. Η δημοκρατία δίνει στις κοινότητες έλεγχο επί των συνθηκών που καθορίζουν την υγεία τους. Ο Πυλώνας 11 είναι ο πυλώνας που αποδεικνύει ότι οι υπόλοιποι δουλεύουν.

Ο ελληνικός χάρτης υγείας είναι ήδη σε θέση. Τα κοινά δεν έχουν ακόμα τηρηθεί.

Το AURIO απευθύνεται στους ανθρώπους που είναι έτοιμοι να χτίσουν ένα υγειονομικό κοινό που τηρεί την υπόσχεση.

Αναφορές

Πηγές που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο. Read more
  • Illich, I. "Medical Nemesis: The Expropriation of Health" (Calder and Boyars, 1975)· επανέκδοση ως "Limits to Medicine" (1976)
  • Tudor Hart, J. "The Inverse Care Law" (The Lancet, 27 Φεβρουαρίου 1971)
  • Tudor Hart, J. "The Political Economy of Health Care: Where the NHS came from and where it could lead" (Policy Press, 2010)
  • Farmer, P. "Pathologies of Power: Health, Human Rights, and the New War on the Poor" (University of California Press, 2003)
  • Farmer, P. et al. "Structural Violence and Clinical Medicine" (PLoS Medicine, 2006)
  • Partners in Health, Ετήσια Έκθεση 2024, καταγράφει 11 τόπους σε χώρες, 18.935 υποστηριζόμενο προσωπικό παγκοσμίως και 349 εγκαταστάσεις
  • Cuba Ministry of Public Health, Anuario Estadístico de Salud 2023 (edición 2024), καταγράφει 80.763 ασκούντες ιατρική και 78,9 γιατρούς ανά 10.000 κατοίκους
  • Kerala Arogyakeralam, Διάταγμα μετατροπής Αποστολής Aardram (2017) και λίστες Κέντρων Οικογενειακής Υγείας (170 στον πρώτο γύρο, 500 στον δεύτερο)
  • Νόμος 180 της 13ης Μαΐου 1978 (Νόμος Basaglia) και Νόμος 833 της 23ης Δεκεμβρίου 1978 (Ιταλικό Εθνικό Σύστημα Υγείας), Ιταλική Δημοκρατία
  • Regione Toscana, Case della Salute· Agenzia Regionale di Sanità Toscana ενημέρωση 1ης Ιανουαρίου 2024, καταγράφει 82 ενεργές μονάδες και 513 γενικούς ιατρούς
  • Starfield, B. et al. "Contribution of Primary Care to Health Systems and Health" (Milbank Quarterly, 2005)
  • Kentikelenis, A. et al. "Greece's Health Crisis: From Austerity to Denialism" (The Lancet, 2014)· "Health Inequalities After Austerity in Greece" (2016)
  • European Observatory on Health Systems and Policies, Greece Country Profile (NCBI Bookshelf NBK447857)
  • James, J. T. "A New, Evidence based Estimate of Patient Harms Associated with Hospital Care" (Journal of Patient Safety, 2013)
  • OECD, Recent Trends in International Migration of Doctors, Nurses and Medical Students (2019)· Society at a Glance 2024 on suicides
  • WHO, Declaration of Astana, 2018 Global Conference on Primary Health Care
  • Ελληνικοί νόμοι: 1397/1983 (ΕΣΥ)· 4486/2017 (Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και ΤΟΜΥ)· 4931/2022 (Προσωπικός Γιατρός)· 4600/2019 (Διακυβέρνηση Νοσοκομείων)· 3852/2010 (Κώδικας Καλλικράτη)· 4305/2014 (Ανοιχτά Δεδομένα)· 4624/2019 (Νόμος Προστασίας Δεδομένων). Σύνταγμα της Ελλάδας, Άρθρα 21 (δημόσια υγεία) και 9Α (προστασία προσωπικών δεδομένων)
  • AURIO, "Πυλώνας 11. Υγεία ως Κοινό Αγαθό: Από την έλλειψη και την ουρά σε ένα κοινοτικό σύστημα υγείας" (Απρίλιος 2026). Πλήρες αυτόνομο έγγραφο που περιλαμβάνει 14 προτάσεις με τη δομή εννέα πεδίων, 8 φακέλους χρηματοδότησης, πενταετή προβολή ταμειακών ροών, ανάλυση κινδύνου και παραρτήματα για το ελληνικό νομικό πλαίσιο και τον χάρτη υγειονομικής υποδομής Έβρου.
  • Kaitelidou, D. et al. "Informal Payments for Health Care Services in Greece" (Health Policy, 2013)

Αυτή η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους.

Όχι υποσχέσεις. Όχι συμβούλους. Όσους δίνουν το παρών.