Πυλώνας 03

Χτίσε. Κατέχε. Μείνε.

Τα χρήματα κυκλοφορούν ήδη στις ελληνικές περιφέρειες. Αυτό που δεν κυκλοφορεί ακόμα είναι η ιδιοκτησία. Το AURIO θα χτίσει τους συνεταιρισμούς, θα ανακατευθύνει τις δημόσιες δαπάνες και θα χρηματοδοτήσει την περιφερειακή κυκλοφορία που μετατρέπει τους παραγωγούς σε ιδιοκτήτες. Όχι εξαγωγή πλούτου. Ιδιοκτησία.

Inspired by E.F. Schumacher, Jessica Gordon Nembhard & Kate Raworth

Πατήστε Q T C P M W E για να μεταβείτε σε μια ενότητα. B για επιστροφή.

Συντομεύσεις πληκτρολογίου σε αυτή τη σελίδα: Q για Το Πρόβλημα, T για Η Σκέψη, C για Η Απόδειξη, P για Οι Προτάσεις, M για Από Πού Έρχονται τα Χρήματα, W για Τι Αλλάζει για Εσένα, E για Πιο Βαθιά, και B για επιστροφή στο ευρετήριο του Προγράμματος.

Το Πρόβλημα

Κάθε ευρώ που δαπανάται τοπικά κυκλοφορεί έως τέσσερις φορές. Τα περισσότερα δημόσια χρήματα συγκεντρώνονται κεντρικά.

2 to 4x Περισσότερες θέσεις εργασίας ανά ευρώ δαπανώμενο τοπικά (NEF LM3, ILSR)
5,2 δισ. € Υποστήριξη ΜΜΕ μέσω ΤΑΑ ήδη εγκεκριμένη
70.085 Εργαζόμενοι-ιδιοκτήτες στους συνεταιρισμούς Mondragon (2024)
6,3% Μερίδιο της κοινωνικής οικονομίας στην απασχόληση ΕΕ-27 (2021, EURICSE/CIRIEC/Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
Η Σκέψη

Ποιος το υποστήριξε, και γιατί στέκει.

E.F. Schumacher, Jessica Gordon Nembhard & Kate Raworth

Το μικρό είναι όμορφο. Η ιδιοκτησία είναι επιβίωση. Μέσα στο ντόνατ.

E. F. Schumacher υποστήριξε ότι η οικονομική δραστηριότητα έχει μια κατάλληλη κλίμακα και ότι η οικονομία πρέπει να υπηρετεί τους ανθρώπους, όχι το αντίστροφο. Η τοπική ιδιοκτησία, η κατάλληλη τεχνολογία και οι επιχειρήσεις ανθρώπινης κλίμακας παράγουν πιο ανθεκτικά και πιο δίκαια αποτελέσματα από τα κεντρικοποιημένα μοντέλα εξαγωγής. Ο Schumacher είναι το γιατί του Πυλώνα 03: η παραγωγή από τοπικούς πόρους για τοπικές ανάγκες υπό τοπικό έλεγχο είναι η πιο ορθολογική μορφή οικονομικής ζωής, και όχι μια ρομαντική εξαίρεση από αυτήν.

Jessica Gordon Nembhard, στο Collective Courage (2014), τεκμηρίωσε εκατόν πενήντα χρόνια αφροαμερικανικής συνεταιριστικής οικονομίας, από τις οργανώσεις αλληλοβοήθειας του Υπόγειου Σιδηρόδρομου ως τη Federation of Southern Cooperatives. Το επιχείρημά της είναι ότι η συνεταιριστική ιδιοκτησία δεν είναι επιλογή τρόπου ζωής για τους ήδη ασφαλείς. Είναι στρατηγική επιβίωσης για κοινότητες που έχουν υποστεί ιστορικά εκμετάλλευση. Η Gordon Nembhard είναι το ποιος του Πυλώνα 03: η ιδιοκτησία είναι η διαφορά ανάμεσα στη λήψη μιας αποζημίωσης και στη συσσώρευση πλεονάσματος. Οι ελληνικές παραμεθόριες και περιφερειακές περιοχές, που αντλούνται ιστορικά από κεντρικές διοικήσεις, τις Βρυξέλλες και εξωτερικά ενεργειακά κεφάλαια, είναι ακριβώς το είδος κοινοτήτων για τις οποίες μιλάει η έρευνά της.

Kate Raworth, στο Doughnut Economics (2017) και το Amsterdam City Doughnut (2020), τοποθέτησε την τοπική οικονομική ανάπτυξη μέσα σε δύο όρια: την οικολογική οροφή των πλανητικών ορίων και το κοινωνικό υπόβαθρο των ανθρώπινων αναγκών. Η Raworth είναι το εντός ποιων ορίων του Πυλώνα 03: μια τοπική οικονομία που ικανοποιεί το κοινωνικό της υπόβαθρο παραμένοντας εντός της οικολογικής οροφής δεν είναι συμβιβασμός, είναι η μόνη μορφή οικονομικής ανάπτυξης που δεν καταστρέφει τελικά τις συνθήκες για τη δική της συνέχεια.

Μαζί, οι τρεις αυτοί στοχαστές δίνουν στον Πυλώνα 03 την αρχιτεκτονική του. Ο Schumacher παρέχει το ηθικό θεμέλιο. Η Gordon Nembhard παρέχει το επιχείρημα της ιδιοκτησίας. Η Raworth παρέχει το συστημικό πλαίσιο. Το Mondragon, η Emilia Romagna, το Preston, οι Cleveland Evergreen και η Αισύμη είναι τα σημεία όπου η αρχιτεκτονική συναντά το έδαφος.

Οποιοσδήποτε έξυπνος ηλίθιος μπορεί να κάνει τα πράγματα μεγαλύτερα, πιο περίπλοκα και πιο βίαια. Χρειάζεται μια πινελιά ιδιοφυΐας και πολύ θάρρος να κινηθείς προς την αντίθετη κατεύθυνση.

E. F. Schumacher
Η Απόδειξη

Δεν είναι θεωρία. Λειτουργεί κάπου σήμερα.

558.000 € Λαμβάνει η Αισύμη ως ανταπόδοση στον καταναλωτή για τα έτη 2021 έως 2022
vs
Ιδιοκτησία Το πλεόνασμα τοπικά ιδιόκτητου ενεργειακού κεφαλαίου

Η αποζημίωση είναι ένα μερίδιο από τα έσοδα κάποιου άλλου. Η ιδιοκτησία είναι το σύνολο του πλεονάσματος. Το πρότυπο της Αισύμης μετατρέπει το πρώτο στο δεύτερο.

Οι Προτάσεις

Τι θα κάνουμε. Συγκεκριμένα.

Ιδιοκτησία Τοπική και δημοκρατική

Πρόγραμμα Προμηθειών Αγκύρωσης

Ελεγκτικός απολογισμός έξι ιδρυμάτων-αγκύρωσης (Δήμος Αλεξανδρούπολης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Γενικό Νοσοκομείο Έβρου, το περιφερειακό δικαστήριο, η περιφερειακή αστυνομία και ανακοινώσιμες προμήθειες στρατιωτικής εγκατάστασης). Ορισμός δεσμευτικού στόχου 20 τοις εκατό τοπικών συνεταιριστικών προμηθειών έως το 2031, χτίζοντας προς αυτόν τον στόχο με 10 τοις εκατό το 2029 και 15 τοις εκατό το 2030, με βάση αναφοράς το 2028. Βασισμένο στο μοντέλο του Preston, ελεγμένο μέσω του API Διαύγεια.

  • Βασικός έλεγχος προμηθειών ανατίθεται στο πρώτο έτος με χρήση του API Διαύγεια και ανακοινώσεων ΚΗΜΔΗΣ
  • Τα αποτελέσματα του ελέγχου δημοσιεύονται στη Διαύγεια στο σύνολό τους
  • Ετήσια δημόσια αναφορά στο Δημοτικό Συμβούλιο Αλεξανδρούπολης
  • Πολιτική επιτροπή ελέγχου, διορισμένη με κλήρωση βάσει της αυτόνομης πρότασης του Πυλώνα 04, εξετάζει κάθε ετήσια έκθεση και δημοσιεύει περίληψη συμμόρφωσης στη Διαύγεια
  • Εφαρμόζεται ακολουθία επιβολής: διαφάνεια στη Διαύγεια, έλεγχος από την πολιτική επιτροπή, σχέδιο διορθωτικής δράσης του δημοτικού συμβουλίου εάν οποιοδήποτε ίδρυμα-αγκύρωσης υστερεί για δύο συνεχή έτη, κλιμάκωση στο Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει του Νόμου 4129/2013 Άρθρο 3 για συστηματική μη συμμόρφωση
  • Πρώτο κύμα πιλοτικών προμηθειών αγκύρωσης ανοίγει σε πέντε περιφερειακές πρωτεύουσες: Αλεξανδρούπολη (το δημαρχιακό όχημα 2028), Καλαμάτα (Kalamáta) στη Μεσσηνία, Βόλος (Vólos) στη Θεσσαλία με το προφίλ αποκατάστασης μετά την καταιγίδα Daniel του Σεπτεμβρίου 2023, Ιωάννινα (Ioánnina) στην Ήπειρο και Ηράκλειο (Iráklio) στην Κρήτη. Έκτη και έβδομη τοποθεσία επιλέγονται με ανοιχτή πρόσκληση που δημοσιεύεται στη Διαύγεια, με τρία κριτήρια: ποσοστό ανεργίας ΕΛΣΤΑΤ 2024, αριθμός ενεργών ΚοινΣΕπ βάσει του Νόμου 4430/2016 και απόφαση πλειοψηφίας δημοτικού συμβουλίου που ζητά ένταξη. Προηγούμενο: σταδιακή περιφερειακή ανάπτυξη συνεταιρισμών βάσει του Legge regionale 6/2006 της Emilia Romagna

20 τοις εκατό τοπικές συνεταιριστικές προμήθειες σε έξι ιδρύματα-αγκύρωσης του Έβρου έως το 2031, μετρημένα με βάση αναφοράς το 2028. Πρώτο κύμα πιλοτικών αγκύρωσης ανοίγει σε πέντε περιφερειακές πρωτεύουσες· έκτη και έβδομη επιλέγονται με ανοιχτή πρόσκληση. Ιδρύματα που δεν πετυχαίνουν τον στόχο ενεργοποιούν την αλυσίδα διορθωτικού σχεδίου και ελέγχου Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Φάκελος Α Τεχνική Βοήθεια. Περίπου 150.000 € έως 200.000 € για τον βασικό έλεγχο.

Ανάπτυξη συνεταιρισμών και δέσμευση πόρων ΤΑΑ

Δέσμευση 15 τοις εκατό του 1,61 δισ. € συνιστώσας επιχορηγήσεων ΜΜΕ του ΤΑΑ, δηλαδή 241,5 εκατ. €, για συνεταιριστικές μορφές με τουλάχιστον πέντε μέλη-εργαζόμενους και πλειοψηφική περιφερειακή ιδιοκτησία. Παροχή τεχνικής βοήθειας, σποράς χρηματοδότησης και καθοδήγησης για νέους συνεταιρισμούς μέσω περιφερειακού εταίρου παράδοσης βασισμένου στη Caja Laboral του Mondragon και τη North West Mutual του Preston. Η επαναπρογραμματισμός του ελληνικού ΤΑΑ από την Ισπανία το 2022 βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 μετέφερε κεφάλαια μεταξύ υποπαραθύρων στήριξης ΜΜΕ χωρίς αλλαγή του εθνικού ανώτατου ορίου, και αποτελεί το επιχειρησιακό προηγούμενο που επιτρέπει τομεακές αναδιανομές εντός υφιστάμενου σχεδίου ΤΑΑ. Η ελληνική οδός είναι η ίδια: χωρίς νέα χρήματα, χωρίς υψηλότερο ανώτατο όριο, δεσμευτική 15% επιφύλαξη που νομοθετείται στον κύκλο 2027.

  • Νομοθετική πρόταση δημοσιεύεται και υποβάλλεται στις κοινοβουλευτικές ομάδες πριν τις εκλογές του 2027
  • Αποκλειστική γραμμή αίτησης με απλοποιημένη αναφορά προσαρμοσμένη στη συνεταιριστική διακυβέρνηση
  • Εξειδικευμένο πάνελ αξιολόγησης που περιλαμβάνει εκπροσώπους ΚοινΣΕπ, ΠΑΣΕΓΕΣ και ανεξάρτητο ακαδημαϊκό
  • Όλες οι αποφάσεις δημοσιεύονται στη Διαύγεια εντός πέντε ημερών από την έκδοση

241,5 εκατ. € επιχορηγήσεων ΜΜΕ από το ΤΑΑ δεσμευμένα για συνεταιριστικές μορφές, με ανεξάρτητη αξιολόγηση στο ενδιάμεσο.

Αναδιανομή Φακέλου Δ. Χωρίς πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση. 241,5 εκατ. € συνολικά για τον ορίζοντα ΤΑΑ, ~48 εκατ. € ετησίως με εξομάλυνση πέντε ετών.

Μητρώο Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων και Σύστημα Αντιστοίχισης

Ένα περιφερειακό ψηφιακό μητρώο συνεταιρισμών, ΚοινΣΕπ και επιλέξιμων συνεταιριστικά ΜΜΕ του Έβρου, αντιστοιχισμένο με κατηγορίες προμηθειών ιδρυμάτων-αγκύρωσης. Το σύστημα αντιστοίχισης συνδέει τη ζήτηση με την προσφορά. Χρηματοδοτείται στο πλαίσιο Τεχνικής Βοήθειας Interreg VI-A Ελλάδα-Βουλγαρία.

  • Η ανάπτυξη της πλατφόρμας ανατίθεται βάσει Interreg VI-A στο πρώτο έτος
  • Αρχική τροφοδότηση δεδομένων από ΚΑΛΟ, ΠΑΣΕΓΕΣ και δεδομένα οντοτήτων Διαύγεια
  • Τριμηνιαίες ενημερώσεις, με αμφίδρομη αντιστοίχιση κατηγοριών προμηθειών
  • Επιτροπή διοίκησης που περιλαμβάνει υπαλλήλους προμηθειών αγκύρωσης, εκπροσώπους συνεταιρισμών και μία θέση πολίτη με κλήρωση

Ζωντανό περιφερειακό μητρώο που συνδέει τη ζήτηση προμηθειών ιδρυμάτων-αγκύρωσης με την τοπική συνεταιριστική προσφορά, προσβάσιμο σε όλες τις έξι ομάδες προμηθειών αγκύρωσης.

Φάκελος Β. Περίπου 150.000 € έως 200.000 € για τριετή παράδοση.

Εξαγορά διαδοχής από εργαζόμενους

Επέκταση του μηχανισμού Marcora (εξαγορές με αποζημίωση απόλυσης) στην έξοδο ιδιοκτήτη και διαδοχή. Όταν μια ελληνική ΜΜΕ τίθεται προς πώληση, σημειώνεται για κλείσιμο λόγω συνταξιοδότησης ιδιοκτήτη ή τοποθετείται σε διαδικασία προκαταρκτικής αναδιοργάνωσης βάσει του Νόμου 4738/2020 με μεταβίβαση επιχείρησης βάσει του Άρθρου 64, οι υφιστάμενοι εργαζόμενοι αποκτούν νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα πρώτης εξέτασης για την υποβολή βιώσιμης πρότασης εργατικού συνεταιρισμού, με κρατική συμμετοχή σε αναλογία 1:1. Ο όρος AURIO είναι εξαγορά διαδοχής από εργαζόμενους. Ιταλικό παράλληλο: Legacoop cooperative di successione. Νομική βάση: Νόμος 4430/2016, φορολογικές τροποποιήσεις Νόμου 4172/2013 και τροπολογία στον Νόμο 4601/2019 περί εταιρικών μετασχηματισμών.

  • Κοινοβουλευτική πρόταση με υποδειγματικό καταστατικό δημοσιεύεται το 2027
  • Θεσμικός φορέας υποδοχής ορίζεται (ΕΤΕΑΝ ή η Περιφερειακή Συνεταιριστική Τράπεζα όταν λειτουργήσει)
  • Δέουσα επιμέλεια και αξιολόγηση βιωσιμότητας ολοκληρώνονται εντός 30 ημερών από επίσημη πρόταση εργαζομένων
  • Πενταετής παρακολούθηση με ετήσιους λογαριασμούς στη Διαύγεια

Πρώτη εξαγορά διαδοχής από εργαζόμενους ολοκληρώνεται βάσει του εκτεταμένου μηχανισμού Marcora έως το 2030.

Φάκελος Γ. Περίπου 10 εκατ. € έως 15 εκατ. € ετησίως κρατικής συμμετοχής από το δεύτερο έτος.

Όροι προμηθειών για εργασιακά πρότυπα και φορολογική συμμόρφωση

Κάθε διαγωνισμός στο πλαίσιο του προγράμματος προμηθειών αγκύρωσης φέρει όρους εκτέλεσης για εργασιακά πρότυπα και φορολογική συμμόρφωση ως κριτήρια ανάθεσης, με χρήση των ρητρών κοινωνικής αξίας που ήδη επιτρέπονται βάσει των Άρθρων 18, 86 και 131 του Νόμου 4412/2016. Οι προμηθευτές πρέπει να καταβάλλουν αμοιβές ίσες ή υψηλότερες του ελληνικού κατώτατου μισθού, να συμμορφώνονται πλήρως με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, να είναι ενήμεροι φορολογικά, να παρέχουν γραπτές συμβάσεις σύμφωνες με τον Νόμο 4808/2021 και να δηλώνουν τυχόν συμβάσεις μηδενικών ωρών με αιτιολόγηση. Καμία πρακτική άσκηση που εκτείνεται πέραν του ενός μήνα και εκτελεί παραγωγική εργασία δεν επιτρέπεται να παραμείνει αμισθί στο πλαίσιο σύμβασης ιδρύματος-αγκύρωσης. Όλες οι παραγωγικές πρακτικές άσκησης άνω των τριάντα ημερών αμείβονται τουλάχιστον στον ελληνικό κατώτατο μισθό κατ' αναλογία προς τις πραγματικές ώρες εργασίας, με πλήρεις εισφορές ΕΦΚΑ καταβαλλόμενες από τον προμηθευτή και γραπτή σύμβαση πρακτικής βάσει του Νόμου 4808/2021. Τα πρότυπα είναι αυτά του ελληνικού εργατικού και φορολογικού δικαίου. Η καινοτομία έγκειται στην επιβολή μέσω των προμηθειών. Προηγούμενο: η αύξηση του πραγματικού βιώσιμου μισθού στο Preston από 76 τοις εκατό το 2015 σε 88 τοις εκατό έως το 2022. Το κατώτατο όριο μισθού αποτελεί μία βαθμίδα σε ένα τρίπτυχο ορίου εισοδήματος που συνδέει τον Πυλώνα 03 με τον Πυλώνα 12: το κατώτατο εγγυημένο εισόδημα ΚΕΑ βάσει του Νόμου 4520/2018 που διαχειρίζεται ο ΟΠΕΚΑ· ο ελληνικός νόμιμος κατώτατος μισθός βάσει του Νόμου 4093/2012 όπως ισχύει· και μία βαθμίδα βιώσιμου μισθού που απαιτείται από προμηθευτές σε δημόσιες συμβάσεις άνω των 2 εκατ. €. Η διασύνδεση είναι ρητή ώστε ο ένας πυλώνας να μην υπονομεύει τον άλλον. Προηγούμενο: άρθρωση Salário Mínimo και Rendimento Social de Inserção στην Πορτογαλία (2023).

  • Υποδειγματικά κριτήρια ανάθεσης συντάσσονται για τις δημοτικές προμήθειες Αλεξανδρούπολης στο πρώτο έτος
  • Φορολογική ενημερότητα ΑΑΔΕ και αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας ΕΦΚΑ απαιτούνται ως όροι ανάθεσης, επαληθευόμενα μέσω υφιστάμενων ψηφιακών διεπαφών ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ πριν την υπογραφή σύμβασης
  • Δηλώσεις κατώτατου μισθού, κοινωνικής ασφάλισης και φορολογικής συμμόρφωσης απαιτούνται στο στάδιο του διαγωνισμού
  • Υποχρεωτική γνωστοποίηση συμβάσεων μηδενικών ωρών με γραπτή αιτιολόγηση
  • Ρήτρα κατά της αμισθί παραγωγικής πρακτικής άσκησης: κάθε πρακτική άνω των τριάντα ημερών που εκτελεί παραγωγική εργασία αμείβεται τουλάχιστον στον ελληνικό κατώτατο μισθό αναλογικά προς τις ώρες εργασίας, με πλήρεις εισφορές ΕΦΚΑ από τον προμηθευτή. Παράβαση ενεργοποιεί την αλυσίδα διορθωτικής δράσης της Πρότασης 1
  • Συμμόρφωση ελέγχεται από την πολιτική επιτροπή ελέγχου που ιδρύεται βάσει της Πρότασης 1, με κλιμάκωση στο Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει του Νόμου 4129/2013 Άρθρο 3 για συστηματική παράβαση

Κάθε διαγωνισμός προμηθειών αγκύρωσης φέρει εκτελεστούς όρους εργασιακής και φορολογικής συμμόρφωσης έως το 2029, επαληθευμένους κατά την ανάθεση από ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ, ελεγμένους ετησίως από την πολιτική επιτροπή και εποπτευμένους σε έσχατη ανάγκη από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Χωρίς νέα χρήματα. Υφιστάμενοι προϋπολογισμοί προμηθειών, εφαρμοζόμενοι μέσω κριτηρίων ανάθεσης.

Νομική μεταρρύθμιση Αξιοποίηση όσων επιτρέπει ήδη ο νόμος

Έκδοση του εκτελεστικού διατάγματος του Άρθρου 20

Το Άρθρο 20 του Νόμου 4412/2016 επιτρέπει ήδη δεσμευμένες συμβάσεις για κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις. Το εκτελεστικό προεδρικό διάταγμα δεν έχει εκδοθεί, με αποτέλεσμα η άδεια να παραμένει προαιρετική. Το AURIO προτείνει το διάταγμα, μετατρέποντας την άδεια σε υποχρεωτική ελάχιστη ποσόστωση κλιμακωτή ανά αναθέτουσα αρχή. Αυτή είναι η μοναδική με τη μεγαλύτερη μόχλευση νομική μεταρρύθμιση του πυλώνα. Η διοικητική ικανότητα προηγείται της μεταρρύθμισης: πριν ενεργοποιηθεί η προτεραιότητα πρόσβασης για κοινωνικές και συνεταιριστικές επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ, Νόμος 4430/2016), ενισχύεται η ροή εργασιών στην Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) και στο Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ). Το AURIO δεσμεύεται για πρόσληψη 120 ελεγκτών συμβάσεων στην ΕΑΑΔΗΣΥ και στο ΕΣΗΔΗΣ σε διάστημα τριών ετών και για ανώτατο όριο 72 ωρών δημοσίευσης στη Διαύγεια από την υπογραφή σύμβασης. Προηγούμενο: αύξηση ροής εργασιών Consip 2020 στην Ιταλία· Plataforma de Contratación 2019 στην Ισπανία.

  • Πλήρες κείμενο διατάγματος συντάσσεται και υποβάλλεται στο Υπουργείο Εργασίας για επίσημη διαβούλευση το 2027
  • Ελάχιστες ποσοστώσεις κλιμακωτές ανά μέγεθος αναθέτουσας αρχής: 5 τοις εκατό άνω των 50 εκατ. €, 10 τοις εκατό άνω των 100 εκατ. €, 15 τοις εκατό άνω των 500 εκατ. € ετήσιων προμηθειών
  • Τριετής περίοδος χάριτος για ανάπτυξη προμηθευτών πριν οι ποσοστώσεις καταστούν δεσμευτικές
  • Πρόσληψη 120 ελεγκτών συμβάσεων στην ΕΑΑΔΗΣΥ και στο ΕΣΗΔΗΣ σε τρία χρόνια· ανώτατο όριο 72 ωρών δημοσίευσης στη Διαύγεια από την υπογραφή σύμβασης, βάσει των προηγούμενων ροής εργασιών Consip 2020 Ιταλίας και Plataforma de Contratación 2019 Ισπανίας
  • Κοινοβουλευτική δέσμευση AURIO 2027 για έκδοση εντός των πρώτων έξι μηνών οποιασδήποτε κυβέρνησης με τη συμμετοχή του κόμματος

Έκδοση προεδρικού διατάγματος. Το Άρθρο 20 μετατρέπεται από προαιρετική άδεια σε δεσμευτικές ελάχιστες ποσοστώσεις, ενεργοποιώντας εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ δεσμευμένων συνεταιριστικών προμηθειών σε ελληνικές αναθέτουσες αρχές.

Χωρίς νέα χρήματα. Μόνο κοινοβουλευτική σύνταξη. Το διάταγμα ανακατευθύνει υφιστάμενους προϋπολογισμούς προμηθειών.

Εκπαίδευση για τους συνεταιρισμούς στα σχολεία

Εκπαιδευτική ενότητα για τη συνεταιριστική επιχείρηση, τα οικονομικά τοπικού πολλαπλασιαστή και τα συμπληρωματικά νομίσματα, για τη Γ΄ Γυμνασίου και τη Β΄ Λυκείου. Υποβάλλεται στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) του Υπουργείου Παιδείας. Πιλοτική εφαρμογή μέσω του Σχολείου Σκέψης AURIO πριν την επίσημη υποβολή στο ΙΕΠ.

  • Ανάπτυξη ενότητας δέκα συνεδριών με εγχειρίδιο εκπαιδευτικών
  • Το Σχολείο Σκέψης AURIO παράγει εργασίες μαθητών ως απόδειξη εκπαιδευτικής αξίας
  • Επίσημη υποβολή στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) για την αναθεώρηση αναλυτικού προγράμματος 2028
  • Πανελλαδική εφαρμογή μετά έγκριση ΙΕΠ, χωρίς οριακό κόστος ανά σχολείο

Συνεταιριστική επιχείρηση, τοπικός πολλαπλασιαστής και συμπληρωματικά νομίσματα ενσωματώνονται στο πρόγραμμα οικονομικών της Γ΄ Γυμνασίου και Β΄ Λυκείου.

Φάκελος Ζ. Περίπου 30.000 € έως 50.000 € για ενότητα και εγχειρίδιο.

Κυκλοφορία Κρατώντας το πλεόνασμα στον Έβρο

Συμπληρωματικό κύκλωμα πίστωσης

Ένα κύκλωμα αμοιβαίας πίστωσης B2B για ΜΜΕ της Αλεξανδρούπολης βασισμένο στο Sardex της Σαρδηνίας και το WIR της Ελβετίας. Δεν είναι χαρτονόμισμα, δεν είναι κρυπτονόμισμα, είναι λογιστικό σύστημα. Μη μετατρέψιμο. Τα μέλη δεσμεύονται να δέχονται τουλάχιστον 30 τοις εκατό της πληρωμής σε μονάδες πίστωσης για συναλλαγές εντός του δικτύου, ο κανόνας WIR που αποτρέπει την αποτυχία συγκέντρωσης που έκλεισε το Bristol Pound. Στόχος 200 επιχειρήσεις τα πρώτα δύο χρόνια. Δεν απαιτεί έγκριση Τράπεζας Ελλάδας.

  • Διευθύνον συνεταιρισμός εγγράφεται βάσει του Νόμου 1667/1986 με ένα μέλος μια ψήφος
  • Υποχρεωτική ποσόστωση αποδοχής 30 τοις εκατό επιβάλλεται ως όρος συμμετοχής
  • Αυστηρή μη μετατρεψιμότητα: οι πιστώσεις δαπανώνται μόνο εντός του δικτύου
  • Τέλος συναλλαγής 0,5 έως 1 τοις εκατό χρηματοδοτεί τη διαχείριση από το δεύτερο έτος

200 ιδρυτικές επιχειρήσεις εμπορεύονται μη μετατρέψιμα εντός δύο ετών από την έναρξη, με αυτοχρηματοδότηση από το δεύτερο έτος.

Φάκελος Γ συν δημοτική σποράς χρηματοδότηση Αλεξανδρούπολης. Κόστος εκκίνησης 80.000 € έως 120.000 €.

Περιφερειακή Συνεταιριστική Τράπεζα

Μελέτη σκοπιμότητας στο πρώτο έτος, αίτηση άδειας έως το τρίτο έτος, λειτουργία έως το πέμπτο έτος. Βασισμένη στη Caja Laboral του Mondragon και τη North West Mutual του Preston. Χρηματοδοτεί εξαγορές διαδοχής από εργαζόμενους, ίδρυση νέων συνεταιρισμών, τιμολόγηση προμηθευτών προμηθειών αγκύρωσης και κοινοτικά ενεργειακά έργα. Νομική βάση: Νόμος 4261/2014 περί πιστωτικών ιδρυμάτων και Νόμος 1667/1986 περί συνεταιριστικής μορφής.

  • Μελέτη σκοπιμότητας ανατίθεται στο δεύτερο έτος βάσει Τεχνικής Βοήθειας InvestEU
  • Ιδρυτική συμμαχία τουλάχιστον 50 συνεταιρισμών και ΚοινΣΕπ σε ολόκληρη την περιφέρεια
  • Αίτηση αδειοδότησης από την Τράπεζα Ελλάδας υποβάλλεται στο τρίτο έτος
  • Δανεισμός αποκλειστικά σε συνεταιριστικές επιχειρήσεις και ΚοινΣΕπ, με συνεταιριστική αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας

Περιφερειακή συνεταιριστική τράπεζα σε λειτουργία έως το πέμπτο έτος, με δανειοδοτική ικανότητα υποστηριζόμενη από InvestEU που χρηματοδοτεί εξαγορές εργαζομένων, νέους συνεταιρισμούς και κοινοτικά ενεργειακά έργα.

Φάκελοι Ε και Γ συν μετοχικό κεφάλαιο ιδρυτικών μελών. Εγγυητική διευκόλυνση 50 εκατ. € έως 100 εκατ. €, ~5 εκατ. € ετησίως συνεταιριστικής δανειοδοτικής ικανότητας σε πλήρη λειτουργία.

Αξιολόγηση τοπικού οικονομικού αντίκτυπου

Υποχρεωτική για όλες τις σημαντικές αποφάσεις προμηθειών και ανάπτυξης. Χρησιμοποιεί τη μεθοδολογία NEF LM3 για τη μέτρηση του πόσο κάθε ευρώ δαπάνης κυκλοφορεί τοπικά. Δημοσιεύεται στη Διαύγεια. Ενσωματώνεται με το πρόγραμμα προμηθειών αγκύρωσης.

  • Μεθοδολογία NEF LM3 υιοθετείται ως δημοτικό πρότυπο
  • Αξιολόγηση απαιτείται για κάθε προμήθεια άνω ορισμένου ορίου και κάθε σημαντική αδειοδότηση ανάπτυξης
  • Αποτελέσματα δημοσιεύονται στη Διαύγεια παράλληλα με την απόφαση προμήθειας
  • Ενσωμάτωση με την ετήσια έκθεση προμηθειών αγκύρωσης

Κάθε σημαντική δημοτική απόφαση της Αλεξανδρούπολης φέρει δημοσιευμένη αξιολόγηση τοπικού πολλαπλασιαστή, καθιστώντας ορατή σε αριθμούς την επιλογή της αποστράγγισης.

Ενσωματωμένο στη διοίκηση προμηθειών. Χωρίς νέα χρήματα.

Παραγωγή και υλικά Κατάλληλη τεχνολογία εντός της οροφής

Χώροι δημιουργίας και δίκτυο Fab Lab

Ένα δίκτυο τριών εργαστηρίων στην τυποποιημένη προδιαγραφή Fab Foundation: εργαστήριο στην Αλεξανδρούπολη φιλοξενούμενο από κοινού με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης στο μοντέλο Fab Lab Athens· εργαστήριο στην Ορεστιάδα που εξυπηρετεί την παραμεθόρια αγροτική οικονομία· και αγροτικό εργαστήριο στην Αισύμη συνεγκατεστημένο με τον κοινοτικό ενεργειακό συνεταιρισμό. Κεφαλαιακό κόστος περίπου 120.000 USD ανά εργαστήριο εκτός εγκαταστάσεων, τοποθέτησης και εκπαίδευσης, σύμφωνα με τον κατάλογο Fab Foundation. Η Αλεξανδρούπολη καθίσταται ο πρώτος ελληνικός υπογράφων της δέσμευσης Fab City το 2028, εντασσόμενη σε δίκτυο που αριθμούσε 54 πόλεις και περιφέρειες στις αρχές του 2025. Χρηματοδότηση μέσω Interreg VI-A, LEADER για το αγροτικό εργαστήριο και Creative Europe για τον προγραμματισμό.

  • Εργαστήριο Αλεξανδρούπολης ανοίγει με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως ίδρυμα-αγκύρωσης φιλοξενίας
  • Εργαστήριο Ορεστιάδας εξυπηρετεί την παραμεθόρια αγροτική οικονομία
  • Αγροτικό εργαστήριο Αισύμης συνεγκατεστημένο με τον κοινοτικό ενεργειακό συνεταιρισμό
  • Η Αλεξανδρούπολη υπογράφει τη δέσμευση Fab City το 2028 ως πρώτη ελληνική πόλη στο δίκτυο

Δίκτυο Fab Lab Έβρου τριών εργαστηρίων σε λειτουργία έως το 2029. Αλεξανδρούπολη πρώτη ελληνική πόλη-υπογράφων Fab City.

Φάκελοι Β και ΣΤ συν προγραμματισμός Creative Europe. Περίπου 340.000 € κεφαλαιακό κόστος για το δίκτυο τριών εργαστηρίων.

Αξιοποίηση αποβλήτων ως πόρου, πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων

Υιοθέτηση του μοντέλου μηδενικών αποβλήτων του Capannori για την Αλεξανδρούπολη και τους αγροτικούς Δήμους Έβρου, με δεσμευτικό στόχο χωριστής συλλογής 65 τοις εκατό έως το 2032, τρία χρόνια πριν τον στόχο ΕΕ 2035. Η Ελλάδα ανακυκλώνει σήμερα το 17 τοις εκατό των αστικών αποβλήτων, κομποστοποιεί το 1 τοις εκατό και υγειονομικά ταφεί περίπου το 80 τοις εκατό, σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο χώρας 2025 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Το Capannori έφτασε σε χωριστή συλλογή άνω του 80 τοις εκατό έως το 2010, μείωσε τα κατά κεφαλήν απόβλητα από 1,92 kg σε 1,40 kg ανά ημέρα, εξοικονόμησε άνω των 2 εκατ. € το 2009, μείωσε τα τιμολόγια κατά 20 τοις εκατό και πρόσθεσε 50 θέσεις εργασίας στη δημοτική εταιρεία αποβλήτων. Η ανάλυση ILSR για θέσεις εργασίας ανά τόνο δείχνει ότι η επαναχρησιμοποίηση είναι σχεδόν 200 φορές πιο εντάσεις εργασίας από την υγειονομική ταφή. Πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από LEADER, LIFE, Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

  • Χωριστή συλλογή κατ' οίκον σε μοντέλο Capannori: κέντρο Αλεξανδρούπολης 2027, ευρύτερος Δήμος 2029, υπόλοιποι Δήμοι Έβρου 2032
  • Ένα καφέ επισκευής ανά Δήμο Έβρου, συνεγκατεστημένο με το δίκτυο χώρων δημιουργίας όπου εφαρμόζεται
  • Αποθήκη επαναχρησιμοποίησης στην Αλεξανδρούπολη για συλλογή, εκτίμηση και μεταπώληση ογκωδών αποβλήτων
  • Δημοτική εγκατάσταση κομποστοποίησης για Αλεξανδρούπολη συν αγροτικοί συνεταιρισμοί κομποστοποίησης για την αγροτική συστάδα

65 τοις εκατό χωριστή συλλογή έως το 2032, τρία χρόνια πριν τον στόχο ΕΕ 2035. Μειωμένη υγειονομική ταφή, πολλαπλασιασμός θέσεων εργασίας, κυκλοφορία υλικών εντός Έβρου.

Φάκελοι ΣΤ, Η και Α. Συνολική δημόσια επένδυση 8 εκατ. € έως 12 εκατ. € 2026 έως 2032, ~1,5 εκατ. € ετησίως εξομαλυμένα.

Από αποζημίωση σε ιδιοκτησία Από αποζημίωση σε ιδιοκτησία

Ιδιοκτησία και τοπικός πολλαπλασιαστής

Η Αισύμη, το ιδρυτικό χωριό του AURIO, λαμβάνει ήδη 558.000 ευρώ σε πληρωμές ανταπόδοσης στον καταναλωτή για τα έτη 2021 έως 2022 από τα αιολικά πάρκα στις ράχες της, τη δεύτερη υψηλότερη κοινοτική πληρωμή στην Ελλάδα μετά την Ύδρα. Τα χρήματα ρέουν. Η ιδιοκτησία δεν ρέει. Ο κοινοτικός ενεργειακός συνεταιρισμός που προτείνεται στην αυτόνομη πρόταση του Πυλώνα 02 αλλάζει αυτή τη σχέση. Αντί να λαμβάνουν κρατικά υπαγορευμένη έκπτωση από τα έσοδα κάποιου άλλου, οι κάτοικοι της Αισύμης θα συνιδιοκτητεύουν νέα παραγωγή βάσει του Νόμου 5037/2023, με μερίδια που θα κατέχονται τοπικά και πλεόνασμα που θα ανακυκλώνεται μέσω του Χάρτη Ενεργειακών Κοινών Έβρου. Η ανταπόδοση στον καταναλωτή αποδεικνύει ότι το πολιτικό πλαίσιο για επιμερισμό εσόδων υπάρχει ήδη. Το επόμενο βήμα είναι η ιδιοκτησία.

  • Κοινοτικός Ενεργειακός Συνεταιρισμός Αισύμης εγγράφεται βάσει των Νόμων 5037/2023 και 1667/1986
  • Ιδρυτική ομάδα 50 έως 100 νοικοκυριών του χωριού με τιμές μεριδίων στο εύρος 100 € έως 500 € βάσει του μοντέλου Ecopower
  • Φωτοβολταϊκός σταθμός 500 kW σε διαθέσιμη δημοτική ή κοινόχρηστη γη, με τίτλο ιδιοκτησίας και προεκτίμηση σύνδεσης στο δίκτυο στο πρώτο έτος
  • Αριθμητική ιδιοκτησίας (έσοδα ανταπόδοσης έναντι πλεονάσματος συνεταιρισμού) δημοσιεύεται στη Διαύγεια κάθε χρόνο ως πολιτικό επιχείρημα
  • Τουλάχιστον ένας συνεταιρισμός σε μουσουλμανική πλειοψηφία κοινότητα Δυτικής Θράκης ως δοκιμή συμπερίληψης, σχεδιασμένος από κοινού με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και τοπικό εταίρο κοινωνίας των πολιτών, με όλα τα οφέλη και ευκαιρίες προμηθειών ανοιχτά σε όλους τους νόμιμους κατοίκους χωρίς διάκριση
  • Το δημαρχιακό ψηφοδέλτιο AURIO 2028 Αλεξανδρούπολης αναλαμβάνει την υλοποίηση, υποβάλλοντας αίτηση ως κύριος δικαιούχος για έργα Φακέλων Α και Θ

Συνεταιρισμός Αισύμης εγγεγραμμένος και παραγωγός έως το 2029, με δημοσιευμένη αριθμητική της μετάβασης ιδιοκτησίας. Πρότυπο εφαρμόζεται σε τουλάχιστον πέντε ακόμη χωριά Έβρου έως το 2030, με τουλάχιστον έναν συνεταιρισμό μουσουλμανικής μειονότητας Δυτικής Θράκης στην ομάδα ως ρητή δοκιμή συμπερίληψης.

Φάκελοι Α και Θ συν μετοχικό κεφάλαιο ιδρυτικών μελών συνεταιρισμού. 200.000 € έως 500.000 € για την πρώτη εγκατάσταση. Φάκελος Θ (Horizon Europe Cluster 5) χρηματοδοτεί μόνο τη διαδρομή έρευνας και συγκριτικής αξιολόγησης· το κεφάλαιο εντάσσεται στον Φάκελο Α.

Ενεργοποίηση του Ταμείου Κοινωνικής Οικονομίας βάσει του Νόμου 4430/2016

Ενεργοποίηση του Ταμείου Κοινωνικής Οικονομίας που προβλέπει ο Νόμος 4430/2016 αλλά δεν έχει λειτουργήσει από τη θέσπισή του. Κεφαλαιοδότηση του Ταμείου με 150 εκατ. € από τη Συνιστώσα 3.4 (Κοινωνική Οικονομία και Δεξιότητες) του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δομημένο ως ανανεώσιμο μέσο υπό την ομπρέλα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με επαληθεύσιμο εθνικό στόχο αύξησης του μεριδίου της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στη συνολική απασχόληση από περίπου 1 τοις εκατό το 2024 σε 5 τοις εκατό έως το 2036, με ενδιάμεσο στόχο 3 τοις εκατό έως το 2031. Η Ελλάδα έχει το Ταμείο στο χαρτί από το 2016 χωρίς κεφάλαιο, χωρίς διαχειριστή λειτουργίας, χωρίς επενδυτική πολιτική και χωρίς εκταμίευση ούτε ενός ευρώ. Ο συνεταιριστικός τομέας συνεπώς δεν έχει εργαλείο σχεδιασμένο για τις ειδικές κεφαλαιακές του ανάγκες. Η ενεργοποίησή του είναι η μοναδική δράση μεγαλύτερης μόχλευσης που μπορεί να αναλάβει το ελληνικό κράτος για τον συνεταιριστικό τομέα με μηδενικό καθαρό δημοσιονομικό κόστος: το κεφάλαιο είναι ήδη κατανεμημένο βάσει του ΤΑΑ, το νομικό πλαίσιο είναι ήδη σε ισχύ, λείπει μόνο η πολιτική απόφαση να ενεργοποιήσει και τα δύο.

  • Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργείων Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, και Οικονομίας και Οικονομικών, συντασσόμενη το πρώτο έτος και υποβαλλόμενη το δεύτερο έτος, ιδρύει το Ταμείο ως ανανεώσιμο μέσο κεφαλαιοδοτημένο με 150 εκατ. € από τη Συνιστώσα 3.4 ΤΑΑ σε δύο δόσεις
  • Επιλεξιμότητα: ΚοινΣΕπ εγγεγραμμένες βάσει Νόμου 4430/2016, Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (ΚΟΙΣΠΕ), αστικοί συνεταιρισμοί βάσει Νόμου 1667/1986, και αγροτικοί συνεταιρισμοί βάσει Νόμου 4673/2020. Εργαλεία: επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου με ανώτατο όριο 30 τοις εκατό της εταιρικής συμμετοχής μελών (διαφυλάσσοντας τη συνεταιριστική αρχή ότι τα μέλη διατηρούν την πλειοψηφία διακυβέρνησης), δευτερεύοντα δάνεια έως 500.000 € ανά συνεταιρισμό σε προτιμησιακούς τόκους, εγγυήσεις δανείων που διευκολύνουν τον εμπορικό τραπεζικό δανεισμό
  • Διαχείριση καταπιστευματικά από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα με επιτροπή επενδύσεων από τρεις εκπροσώπους του συνεταιριστικού τομέα επιλεγμένους με κλήρωση, τρεις διορισμένους από τα Υπουργεία και έναν παρατηρητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Οι θέσεις κλήρωσης κληρώνονται από το Εθνικό Μητρώο Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας βάσει των διαδικασιών διαβούλευσης που ορίζονται στο standalone του Πυλώνα 04
  • Πρώτη δόση 75 εκατ. € εκταμιεύεται το τρίτο έτος μετά την έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης και την πρόσληψη διαχειριστή λειτουργίας. Δεύτερη δόση 75 εκατ. € το τέταρτο έτος. Πρώτη ετήσια δημόσια έκθεση επιπτώσεων στη Διαύγεια το πέμπτο έτος, ελεγμένη από το Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει Νόμου 4129/2013
  • Πραγματικός στόχος, πραγματικό χρονοδιάγραμμα: το 6,3 τοις εκατό μερίδιο απασχόλησης κοινωνικής οικονομίας στην ΕΕ-27 (2021, EURICSE/CIRIEC/Έκθεση Benchmarking Ευρωπαϊκής Επιτροπής) είναι η συγκριτική βάση. Το ελληνικό κενό είναι δομικό λόγω μη ανάπτυξης ενός εργαλείου που υπάρχει ήδη στον νόμο

Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας ενεργοποιημένο και κεφαλαιοδοτημένο με 150 εκατ. € από τη Συνιστώσα 3.4 ΤΑΑ έως το τέταρτο έτος, με πρώτες εκταμιεύσεις σε ΚοινΣΕπ και συνεταιρισμούς το τέταρτο έτος. Το ελληνικό μερίδιο απασχόλησης κοινωνικής οικονομίας συγκλίνει στο 5 τοις εκατό έως το 2036 από βάση περίπου 1 έως 3 τοις εκατό το 2026. Ο χρηματοδοτικός θεσμός που υποσχέθηκε ο νόμος του 2016 και που εννέα χρόνια αδράνειας παρακράτησαν.

Φάκελος Γ (ΤΑΑ Ελλάδα 2.0, Συνιστώσα 3.4 Κοινωνική Οικονομία και Δεξιότητες): 150 εκατ. € κύρια κεφαλαιοδότηση, δομημένη ως ανανεώσιμο κεφάλαιο ώστε αποπληρωμές κεφαλαίου και αποχωρήσεις μετοχικού κεφαλαίου επιστρέφουν στο Ταμείο για επανεκταμίευση. Λειτουργικά κόστη ~1,2 εκατ. € ετησίως καλυπτόμενα από αμοιβές διαχείρισης χαρτοφυλακίου (ανώτατο όριο 1 τοις εκατό επί των διαχειριζόμενων στοιχείων ενεργητικού). Καμία εθνική δημοσιονομική συνεισφορά κατά την ίδρυση.

Τα Χρήματα

Από πού έρχονται τα χρήματα.

15% Δέσμευση επιχορηγήσεων ΜΜΕ ΤΑΑ για συνεταιριστικές μορφές
5,3 δισ. € Ελληνική κατανομή ΕΚΤ+ 2021–2027
5% έως 2036 Στόχος απασχόλησης κοινωνικής οικονομίας (από 1–3% σήμερα)

Η ελληνική περιφερειακή ανάπτυξη δεν αναμένει νέα χρήματα. Αναμένει αποφάσεις. Η συνιστώσα επιχορηγήσεων ΜΜΕ του ΤΑΑ φέρει 1,61 δισ. € ήδη εγκεκριμένα και δυσανάλογα προσπελάσιμα από επιχειρήσεις με έδρα τα μεγάλα αστικά κέντρα. Το ΕΚΤ+ τρέχει 5,3 δισ. € για την Ελλάδα 2021 έως 2027. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ανέρχεται σε 639 εκατ. € δημόσιας δαπάνης. Το Interreg VI-A Ελλάδα-Βουλγαρία τρέχει 83,9 εκατ. €. Το LEADER CLLD τρέχει 200 εκατ. € κοινοτική συνεισφορά που ανέρχεται σε 236 εκατ. € με εθνική συγχρηματοδότηση σε 50 εγκεκριμένες ελληνικές Τοπικές Ομάδες Δράσης. Το CERV τρέχει 1,55 δισ. € για 2021 έως 2027. Τίποτα από τα παρακάτω δεν απαιτεί νέα ελληνική γραμμή προϋπολογισμού.

Η οδός του AURIO είναι η ανακατεύθυνση, όχι η επέκταση. Δέσμευση 15 τοις εκατό των επιχορηγήσεων ΜΜΕ του ΤΑΑ για συνεταιριστικές μορφές. Έκδοση του εκτελεστικού διατάγματος Άρθρου 20 που λείπει από το ελληνικό δίκαιο εδώ και εννέα χρόνια. Εφαρμογή του πλαισίου τοπικού πολλαπλασιαστή στις υφιστάμενες προμήθειες. Ενεργοποίηση του Ταμείου Κοινωνικής Οικονομίας του Νόμου 4430/2016, που παραμένει ουσιαστικά αδρανές δέκα χρόνια μετά τη θέσπισή του, ως ανανεώσιμου χρηματοδοτικού οργάνου τροφοδοτούμενου από τη Συνιστώσα 3.4 του ΤΑΑ, με στόχο σύγκλισης στο 5 τοις εκατό απασχόλησης μέσω κοινωνικής οικονομίας έως το 2036 από τη σημερινή βάση 1 έως 3 τοις εκατό. Μετατροπή της ανταπόδοσης στον καταναλωτή της Αισύμης σε ιδιοκτησία Αισύμης. Το πλεόνασμα που παράγει ο Έβρος, συσσωρευόμενο στον Έβρο, είναι το επιχείρημα.

Ποιος Υποβάλλει

Πώς προσεγγίζονται οι παρακάτω φάκελοι.

  1. Δήμος Αλεξανδρούπολης και περιφερειακά ιδρύματα-αγκύρωσης

    ΑΗ

    Άμεσα στην ΕΥΔΑΜΘ για προσκλήσεις ΕΤΠΑ. Στο Υπουργείο Ανάπτυξης για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Κοινοπραξία LIFE με επικεφαλής τον Δήμο.

  2. Συνεταιρισμοί και ΚοινΣΕπ

    ΓΔΣΤ

    Μέσω μητρώου ΚΑΛΟ και Τοπικής Ομάδας Δράσης Έβρου. Γραμμή δέσμευσης ΤΑΑ από το 2027 μετά νομοθέτηση. Άμεσες προσκλήσεις ΕΚΤ+ ανάπτυξης ικανοτήτων μέσω ΕΥΔΑΜΘ.

  3. Ιδρυτική κοινοπραξία Περιφερειακής Συνεταιριστικής Τράπεζας

    Ε

    Τεχνική Βοήθεια InvestEU στο δεύτερο έτος για μελέτη σκοπιμότητας. Αίτηση αδειοδότησης Τράπεζας Ελλάδας στο τρίτο έτος. Ιδρυτική κοινοπραξία τουλάχιστον 50 συνεταιρισμών και ΚοινΣΕπ.

  4. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ερευνητικοί εταίροι

    ΖΘ

    ΔΠΘ ως κύριος δικαιούχος με ευρωπαϊκούς εταίρους κοινοπραξίας. CERV πολιτική εκπαίδευση για την ενότητα αναλυτικού προγράμματος. Horizon Europe Cluster 5 για την ερευνητική συνιστώσα ενέργειας Αισύμης.

  5. AURIO με ελληνικούς και βουλγαρικούς εταίρους

    Β

    Διασυνοριακή κοινοπραξία βάσει Interreg VI-A Ελλάδα-Βουλγαρία. Δημοτικοί ή εταίροι κοινωνίας των πολιτών και από τις δύο πλευρές των συνόρων. Ανάπτυξη πλατφόρμας και προγραμματισμός χώρων δημιουργίας.

Steady state envelope, by proposal

Annual cost at full roll out, in € millions. Envelope letters link to the funding sources below.

Τα έτη ένα και δύο φέρουν γεφυρωτική χρηματοδότηση ΤΑΑ, ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+ και Interreg βάσει των Κανονισμών (ΕΕ) 2021/241, 2021/1058, 2021/1057 και 2021/1059. Από το τρίτο έτος, υφιστάμενοι ελληνικοί προϋπολογισμοί προμηθειών βάσει του Νόμου 4412/2016 (ανακατευθυνόμενοι από το διάταγμα Άρθρου 20), δημοτικοί προϋπολογισμοί βάσει του Νόμου 3852/2010, μετοχικό κεφάλαιο ιδρυτικών μελών συνεταιρισμών και πλεονάσματα συνεταιρισμών απορροφούν το κατώφλι μέσω Φακέλων Α, Γ, Δ και Η. Φάκελος Θ (Horizon Europe) χρηματοδοτεί μόνο ερευνητικές συνιστώσες, όχι κεφάλαιο.

ΕΤΠΑ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2021 έως 2027

473 εκατ. € συνιστώσα ΕΤΠΑ από 639 εκατ. € συνολική δημόσια δαπάνη

  • 85 τοις εκατό ΕΕ, 15 τοις εκατό εθνική συγχρηματοδότηση.
  • Προτεραιότητα 5 ΣΟ 5i αστική 71 εκατ. € σε έξι ονομαστικά Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης συμπεριλαμβανομένης της Αλεξανδρούπολης.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1058
Προτάσεις
Βασικός έλεγχος Προμηθειών Αγκύρωσης Έβρου (150.000 € έως 200.000 € Τεχνική Βοήθεια). Πρόγραμμα χωριστής συλλογής κατ' οίκον Αξιοποίησης Αποβλήτων (Προτεραιότητα 5 Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη, 71 εκατ. € φάκελος). Κοινοτικός ενεργειακός συνεταιρισμός Αισύμης (Αυτόνομη Πρόταση Πυλώνα 02 Παράθυρο Α, Προτεραιότητα 2 Ενέργεια)
Ποιος αιτείται
Δήμος Αλεξανδρούπολης ως κύριος δικαιούχος, μέσω ΕΥΔΑΜΘ. Περιφερειακοί συνεταιρισμοί επιλέξιμοι μέσω παραθύρων Τεχνικής Βοήθειας
Παράθυρο υποβολής
Τεχνική Βοήθεια κυλιόμενη. Προσκλήσεις Προτεραιότητας 5 ευθυγραμμισμένες με τον δημοτικό κύκλο 2024 έως 2029. Προσκλήσεις ενέργειας Προτεραιότητας 2 2026 έως 2027

Interreg VI-A Ελλάδα-Βουλγαρία 2021 έως 2027

83,9 εκατ. € συνολικά, 67,2 εκατ. € ΕΕ ΕΤΠΑ και 16,8 εκατ. € εθνικά

  • Προτεραιότητα 1 Πιο Πράσινη Διασυνοριακή Περιοχή (35,4 εκατ. €) καλύπτει κλίμα και κυκλική οικονομία.
  • Διασυνοριακό συνεταιριστικό μητρώο εντάσσεται στις ροές κυκλικής οικονομίας και χωρίς αποκλεισμούς δημόσιων υπηρεσιών.
  • 80 τοις εκατό ΕΕ, 20 τοις εκατό εθνική συγχρηματοδότηση.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1059
Προτάσεις
Ανάπτυξη πλατφόρμας Μητρώου Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων και Συστήματος Αντιστοίχισης (150.000 € έως 200.000 €). Κεφαλαιακό κόστος και προγραμματισμός εργαστηρίων Fab Lab Αλεξανδρούπολης και Ορεστιάδας
Ποιος αιτείται
AURIO με ελληνικούς και βουλγαρικούς δημοτικούς και εταίρους κοινωνίας των πολιτών. Ελάχιστο δύο εταίροι, ένας από κάθε χώρα
Παράθυρο υποβολής
Πρώτη πρόσκληση ολοκληρώθηκε Ιούνιο 2025 (36,5 εκατ. € δεσμευμένα). Πρόσκληση Ταμείου Έργων Μικρής Κλίμακας αναμένεται 2026

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus 2021 έως 2027, εθνικά και περιφερειακά προγράμματα

5,3 δισ. € συνολικά Ελλάδα, 165,5 εκατ. € περιφερειακή συνιστώσα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

  • Προτεραιότητα 4Β καλύπτει κοινωνική ένταξη και καινοτόμες λύσεις για περιφέρειες με ανισότητες.
  • Ειδικός Στόχος 4α (12,75 εκατ. €) στοχεύει στην ανάπτυξη ικανοτήτων κοινωνικής οικονομίας και κοινωνίας των πολιτών.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/1057
Προτάσεις
Κρατική συμμετοχή εξαγοράς διαδοχής εργαζομένων (10 εκατ. € έως 15 εκατ. € ετησίως από δεύτερο έτος). Εκκίνηση συμπληρωματικού κυκλώματος πίστωσης Αλεξανδρούπολης (80.000 € έως 120.000 €). Κόστος σύστασης Περιφερειακής Συνεταιριστικής Τράπεζας
Ποιος αιτείται
Συνεταιρισμοί και ΚοινΣΕπ ως δικαιούχοι, με Δήμο Αλεξανδρούπολης ή AURIO ως κύριο αιτούντα για στρώματα ανάπτυξης ικανοτήτων. 15 τοις εκατό εθνική συγχρηματοδότηση
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις κοινωνικής συνοχής Προτεραιότητας 4Β συνεχείς έως 2027. Γραμμή συμμετοχής εξαγοράς εργαζομένων απαιτεί νομοθέτηση της προσαρμογής Marcora 2027 πριν εκταμίευση

Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0, συνιστώσα στήριξης ΜΜΕ

1,61 δισ. € επιχορηγήσεις συν 3,59 δισ. € δάνεια

  • Πρόταση δέσμευσης που νομοθετείται το 2027 εφαρμόζει 241,5 εκατ. € υφιστάμενων επιχορηγήσεων ΜΜΕ ΤΑΑ σε συνεταιριστικές μορφές.
  • Εξειδικευμένο πάνελ αξιολόγησης που περιλαμβάνει εκπροσώπους ΚοινΣΕπ, ΠΑΣΕΓΕΣ και ανεξάρτητο ακαδημαϊκό.
  • Όλες οι αποφάσεις δημοσιεύονται στη Διαύγεια εντός πέντε ημερών.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/241
Προτάσεις
Δέσμευση 15 τοις εκατό επιχορηγήσεων ΜΜΕ ΤΑΑ (241,5 εκατ. €). Αποκλειστική γραμμή αίτησης συνεταιρισμών με απλοποιημένη αναφορά
Ποιος αιτείται
Συνεταιρισμοί με τουλάχιστον πέντε μέλη-εργαζόμενους και πλειοψηφική περιφερειακή ιδιοκτησία, μέσω περιφερειακού εταίρου παράδοσης βασισμένου στη Caja Laboral του Mondragon
Παράθυρο υποβολής
Προθεσμία δαπάνης ΤΑΑ υπό ενεργό διαπραγμάτευση με την Επιτροπή για το 2026 και παρατεταμένες προθεσμίες. Δέσμευση απαιτεί νομοθέτηση στον κοινοβουλευτικό κύκλο 2027

Εγγυητικό μέσο InvestEU μέσω Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων

Εγγυητική διευκόλυνση 50 εκατ. € έως 100 εκατ. € επί πρώτου χαρτοφυλακίου δανεισμού

  • Εγγυητική διευκόλυνση είναι ενδεχόμενη υποχρέωση του κράτους, όχι ταμειακή εκταμίευση.
  • Βάσει προηγούμενου CFI με 12 τοις εκατό πενταετές ποσοστό αποτυχίας, η αναμενόμενη ζημία σε χαρτοφυλάκιο 50 εκατ. € είναι περίπου 6 εκατ. €.
  • Δανεισμός αποκλειστικά σε συνεταιριστικές επιχειρήσεις και ΚοινΣΕπ με συνεταιριστική αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/523, Νόμοι 4261/2014 και 1667/1986
Προτάσεις
Περιφερειακή Συνεταιριστική Τράπεζα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Μελέτη σκοπιμότητας δεύτερο έτος. Αίτηση άδειας τρίτο έτος. Λειτουργία πέμπτο έτος
Ποιος αιτείται
Ιδρυτική κοινοπραξία τουλάχιστον 50 συνεταιρισμών και ΚοινΣΕπ, ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιο ιδρυτικών μελών 5 εκατ. €
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις InvestEU κυλιόμενες. Τεχνική Βοήθεια για μελέτη σκοπιμότητας δεύτερο έτος. Αίτηση αδειοδότησης Τράπεζας Ελλάδας τρίτο έτος

ΚΑΠ Στρατηγικό Σχέδιο LEADER Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων

200 εκατ. € ΕΕ, 236 εκατ. € συνολική δημόσια σε 50 εγκεκριμένες ελληνικές Τοπικές Ομάδες Δράσης

  • 5,5 έως 6 τοις εκατό της ελληνικής κατανομής ΕΓΤΑΑ, κατανεμημένα bottom-up μέσω τοπικών ομάδων δράσης.
  • Δημόσιες υποπαρεμβάσεις έως 400.000 € για δημόσια έργα και έως 20.000 € για άυλες παρεμβάσεις σε 100 τοις εκατό ένταση ενισχύσεων για δημόσιους φορείς.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/2115 Articles 32 to 40
Προτάσεις
Αγροτικό Fab Lab Αισύμης (κεφάλαιο και προγραμματισμός). Αγροτική κομποστοποίηση, επαναχρησιμοποίηση χωριού και επαναχρησιμοποίηση σχολείων στο πλαίσιο του προγράμματος Αξιοποίησης Αποβλήτων
Ποιος αιτείται
Συνεταιρισμοί και ΚοινΣΕπ αιτούνται απευθείας στην Τοπική Ομάδα Δράσης Έβρου
Παράθυρο υποβολής
Προσκλήσεις ΤΟΔ Έβρου κυλιόμενες ή θεματικές. Πρώτη επιλέξιμη πρόσκληση AURIO αναμένεται Δ΄ τρίμηνο 2026 ή Α΄ τρίμηνο 2027

Πρόγραμμα Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες (CERV-2026)

1,55 δισ. € συνολικό πρόγραμμα ΕΕ για 2021 έως 2027

  • Πρόγραμμα πολιτικής εκπαίδευσης υποστηρίζει συνεταιριστικό οικονομικό εγγραμματισμό.
  • Πανελλαδική εφαρμογή μετά έγκριση ΙΕΠ χωρίς οριακό κόστος ανά σχολείο.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/692
Προτάσεις
Εκπαίδευση για συνεταιρισμούς στα σχολεία, ενότητα δέκα συνεδριών και εγχειρίδιο εκπαιδευτικών (30.000 € έως 50.000 €). Ενότητα τοπικής οικονομίας Σχολείου Σκέψης AURIO
Ποιος αιτείται
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης με υλοποιητικούς εταίρους, ή Σχολείο Σκέψης AURIO με δημοτικούς εταίρους
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες προσκλήσεις CERV. Ενότητα συνεταιριστικού αναλυτικού προγράμματος υποβάλλεται στο ΙΕΠ για αναθεώρηση 2028

Πρόγραμμα LIFE (Κυκλική Οικονομία και Ποιότητα Ζωής) και Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης

LIFE 5,43 δισ. € συνολικά 2021 έως 2027. ΤΔΜ 1,63 δισ. € ελληνική κατανομή

  • Συνολική δημόσια επένδυση Αξιοποίησης Αποβλήτων 2026 έως 2032: 8 εκατ. € έως 12 εκατ. €.
  • Στο τρέχον ετήσιο τοναζ Αλεξανδρούπολης ένα αποτέλεσμα διαχωρισμού 65 τοις εκατό εξοικονομεί περίπου 1,25 εκατ. € ετησίως σε αποφευχθέντα τέλη υγειονομικής ταφής έως το 2032.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/783 (LIFE) and Regulation (EU) 2021/1056 (JTF)
Προτάσεις
LIFE: μονάδα πολύτιμων πλαστικών, αποθήκη επαναχρησιμοποίησης, συνιστώσα τεχνικής βοήθειας Αξιοποίησης Αποβλήτων (συγχρηματοδότηση έως 60 τοις εκατό). ΤΔΜ: δημοτική εγκατάσταση κομποστοποίησης Αλεξανδρούπολης και ανανέωση στόλου κατ' οίκον συλλογής
Ποιος αιτείται
Δήμος Αλεξανδρούπολης ως επικεφαλής, με τεχνικούς εταίρους και εταίρους κοινωνίας των πολιτών. Η Αλεξανδρούπολη είναι επιλέξιμη για ΤΔΜ ως μέρος της περιοχής μετάβασης από τον άνθρακα
Παράθυρο υποβολής
Ετήσιες προσκλήσεις LIFE, συνήθως Απρίλιο έως Σεπτέμβριο κάθε χρόνο. Περίοδος προγραμματισμού ΤΔΜ έως 2029

Horizon Europe Cluster 5, Κλίμα, Ενέργεια και Κινητικότητα

600 εκατ. € ενδεικτικός προϋπολογισμός για πρόγραμμα εργασιών 2026 έως 2027

  • Δράσεις Έρευνας και Καινοτομίας σε ποσοστό χρηματοδότησης 100 τοις εκατό.
  • Ελάχιστη κοινοπραξία τριών νομικών οντοτήτων από τρία διαφορετικά κράτη-μέλη ΕΕ.
  • Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης είναι η φυσική ακαδημαϊκή αγκύρωσης.
Νομική βάση
Regulation (EU) 2021/695
Προτάσεις
Ερευνητική και μεθοδολογική συνιστώσα κοινοτικού ενεργειακού συνεταιρισμού Αισύμης (200.000 € έως 500.000 € εγκατάσταση συμπεριλαμβανομένης σκοπιμότητας, νομικής σύστασης, κατασκευής)
Ποιος αιτείται
Κοινοπραξία υπό ηγεσία Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με ευρωπαίους εταίρους. Το AURIO δεν μπορεί να αιτηθεί απευθείας ως μέρος
Παράθυρο υποβολής
HORIZON-CL5-2026-02-D3-20 (καινοτόμα εργαλεία για ενεργειακές κοινότητες), HORIZON-CL5-2026-2-PRIZE (βραβείο ενεργειακής κοινότητας, λήξη 25 Ιουνίου 2026)
Τι Αλλάζει για Εσένα

Το όφελος είναι τοπικό, μετρήσιμο και άμεσο.

  1. Περισσότερες τοπικές θέσεις εργασίας που διαρκούν.

    Αντί για εποχική τουριστική απασχόληση ή αναμονή πολυεθνικής, μόνιμες θέσεις σε τοπικά ιδιόκτητους συνεταιρισμούς αγκυρωμένους σε περιφερειακή ζήτηση προμηθειών. Κάθε ευρώ ανακατευθυνόμενο σε τοπικό συνεταιριστικό προμηθευτή παράγει δύο έως τέσσερις φορές τη θέση εργασίας, τα φορολογικά έσοδα και την κοινοτική επανεπένδυση σε σχέση με το ίδιο ευρώ που δαπανάται σε εθνική αλυσίδα.

  2. Τα χρήματα που ήδη λαμβάνετε γίνονται χρήματα που σας ανήκουν.

    Η Αισύμη λαμβάνει ήδη 558.000 ευρώ τον χρόνο από αιολικά πάρκα που δεν κατέχει. Το πρότυπο της Αισύμης μετατρέπει την αποζημίωση σε ιδιοκτησία. Το επιχείρημα κλιμακώνεται σε κάθε κοινότητα του Έβρου που φιλοξενεί ανανεώσιμη παραγωγή.

  3. Πραγματική στήριξη για μικρές επιχειρήσεις και μικροεπιχειρήσεις.

    Το 94,7 τοις εκατό των ελληνικών επιχειρήσεων είναι μικροεπιχειρήσεις. Αυτές είναι η τοπική οικονομία. Το συνεταιριστικό μητρώο, το σύστημα αντιστοίχισης, το συμπληρωματικό κύκλωμα πίστωσης και η περιφερειακή συνεταιριστική τράπεζα είναι η υποδομή που ποτέ δεν είχαν.

  4. Περισσότερος τοπικός έλεγχος της βιοπορίας σας.

    Συνεταιριστικές επιχειρήσεις, τοπική παραγωγή, περιφερειακή χρηματοδότηση και κοινοτική ιδιοκτησία παραγωγικής υποδομής σημαίνουν ότι οι οικονομικές αποφάσεις λαμβάνονται στον Έβρο, όχι σε μακρινό διοικητικό συμβούλιο ή υπουργικό γραφείο.

Πιο Βαθιά

Η έρευνα πίσω από την πολιτική.

Όπου έχει λειτουργήσει.

Αισύμη, Έβρος

Από το 2026

Η ιδρυτική τοπική περίπτωση.

Το ιδρυτικό χωριό του AURIO. Βάσει του Άρθρου 25 του Νόμου 3468/2006 όπως τροποποιήθηκε από τον Νόμο 4964/2022, οι παραγωγοί ανανεώσιμων καταβάλλουν ανταπόδοση στον καταναλωτή, κατανεμημένη 40 τοις εκατό για μείωση λογαριασμών στην κοινότητα-υποδοχής και 60 τοις εκατό στον Δήμο-υποδοχής.

Για τα έτη 2021 έως 2022, η Αισύμη έλαβε 558.000 ευρώ, τη δεύτερη υψηλότερη κοινοτική πληρωμή στην Ελλάδα μετά την Ύδρα. Το πολιτικό πλαίσιο για τον επιμερισμό εσόδων από ενεργειακές υποδομές υπάρχει ήδη στο ελληνικό δίκαιο. Τα χρήματα ρέουν ήδη. Αυτό που δεν ρέει ακόμα είναι η ιδιοκτησία. Ο κοινοτικός ενεργειακός συνεταιρισμός Αισύμης, εγγεγραμμένος βάσει των Νόμων 5037/2023 και 1667/1986, είναι το επόμενο βήμα.

Mondragon, Χώρα των Βάσκων

Από το 1956

Μια εταιρεία με διαφορετικό ιδιοκτήτη.

Ιδρύθηκε το 1956 από τον Jose Maria Arizmendiarrieta με επτά εργαζόμενους που κατασκεύαζαν θερμάστρες παραφίνης. Έως το 2024 η ομοσπονδία ανέφερε πωλήσεις 11,213 δισ. €, ρεκόρ κέρδους ομίλου 632 εκατ. € και 70.085 εργαζόμενους-ιδιοκτήτες σε 81 συνεταιρισμούς. Ο λόγος μισθών μεταξύ του υψηλότερα και χαμηλότερα αμειβόμενου εργαζόμενου-ιδιοκτήτη ανέρχεται σε περίπου 6:1, έναντι 100:1 σε αντίστοιχες εισηγμένες εταιρείες.

Όταν η Fagor κατέρρευσε το 2013, η μεγαλύτερη συνεταιριστική αφερεγγυότητα στην ιστορία του Mondragon, η ομοσπονδία επανατοποθέτησε την πλειοψηφία των 1.800 θιγόμενων εργαζομένων σε άλλους συνεταιρισμούς αντί να τους απολύσει. Εργαζόμενοι που κατέχουν την επιχείρηση δεν ψηφίζουν να απολύσουν τον εαυτό τους.

Emilia Romagna, Ιταλία

Από το 1985

Ένα οικοσύστημα, όχι μια περιέργεια.

Περίπου 8.000 συνεταιρισμοί παράγουν περίπου το 30 τοις εκατό του περιφερειακού ΑΕΠ. Δύο στους τρεις κατοίκους είναι μέλη συνεταιρισμού. Η περιφέρεια αντιπροσωπεύει το 7 τοις εκατό του πληθυσμού της Ιταλίας αλλά το 9 τοις εκατό του εθνικού ΑΕΠ και το 12 τοις εκατό των εξαγωγών. Στη Βολόνια, το 85 τοις εκατό των κοινωνικών υπηρεσιών παρέχεται από συνεταιρισμούς.

Ο Νόμος Marcora (Νόμος 49/1985) χρηματοδοτεί εξαγορές από εργαζόμενους μέσω της Cooperazione Finanza Impresa, αντιστοιχίζοντας 1:1 την αποζημίωση που επενδύουν οι εργαζόμενοι. Από το 1985, ο μηχανισμός έχει υποστηρίξει 342 εξαγορές που αφορούν πάνω από 10.000 εργαζόμενους, με τα έσοδα μετά την εξαγορά να υπερδιπλασιάζονται σε επιχειρήσεις που μετατράπηκαν μεταξύ 2012 και 2019.

Preston, Αγγλία

Από το 2013

Οι προμήθειες αγκύρωσης αλλάζουν την κατάσταση.

Έξι ιδρύματα-αγκύρωσης αύξησαν τις δαπάνες εντός Preston από 5 σε 18 τοις εκατό των διαθέσιμων προμηθειών, και σε επίπεδο Lancashire από 39 σε 79 τοις εκατό. Η μετατόπιση αντιπροσωπεύει 74 εκατ. £ ανακατευθυνόμενα εντός Preston και περίπου 200 εκατ. £ σε ολόκληρο το Lancashire.

Η αξιολόγηση του 2025 στο Journal of Epidemiology and Community Health του ομίλου BMJ διαπίστωσε διαφορά 4 τοις εκατό στην ανάπτυξη απασχόλησης έναντι συγκρίσιμων τοπικών αρχών Lancashire. Το ποσοστό θέσεων εργασίας στον Πραγματικό Βιώσιμο Μισθό ανέβηκε από 76 σε 88 τοις εκατό μεταξύ 2015 και 2022. Καμία αλλαγή στον εθνικό νόμο περί μισθών. Καμία αλλαγή στον φορολογικό νόμο. Προμήθειες, ανακατευθυνόμενες.

Cleveland Evergreen, ΗΠΑ

Από το 2009

Η ιδιοκτησία συσσωρεύεται εκεί που οι μισθοί δεν μπορούν.

Τρεις συνεταιρισμοί (Evergreen Laundry, Evergreen Energy Solutions, Green City Growers) απασχολούν περίπου 320 εργαζόμενους στις ιστορικά αποστραγγισμένες ανατολικές συνοικίες του Cleveland. Το σαράντα τοις εκατό των εργαζομένων ήταν πρώην κρατούμενοι κατά την πρόσληψη. Ενενήντα τοις εκατό ιδιοκτησία εργαζομένων.

Πάνω από είκοσι τρεις εργαζόμενοι-ιδιοκτήτες έχουν αγοράσει σπίτι μέσω του χωριστού προγράμματος υποστήριξης κτήσης κατοικίας. Η ιδιοκτησία κατοικίας είναι η ποσοτική έκφραση του τι σημαίνει ιδιοκτησία: εργαζόμενοι που συσσωρεύουν μέσω της εργασίας τους, όχι εργαζόμενοι που απλώς κερδίζουν και δαπανούν.

Sardex, Σαρδηνία

Από το 2010

Ένα κύκλωμα αμοιβαίας πίστωσης, όχι νόμισμα.

Ένα B2B κύκλωμα αμοιβαίας πίστωσης άνω των 6.000 σαρδηνιακών επιχειρήσεων με πάνω από 100 εκατ. € σε σωρευτικές συναλλαγές. Μία μονάδα Sardex ισούται με ένα ευρώ, αλλά οι πιστώσεις δεν είναι μετατρέψιμες: μπορούν να δαπανηθούν μόνο εντός του δικτύου. Μηδενικός τόκος. Ηλεκτρονικό καθολικό. Δεν απαιτείται έγκριση κεντρικής τράπεζας.

Το 2020, η CDP Venture Capital επένδυσε 5,8 εκατ. € για την επέκταση του Sardex ως SardexPay, ήδη ενεργό σε αρκετές ιταλικές περιφέρειες. Η ακαδημαϊκή ανάλυση του LSE υποστηρίζει ότι το δίκτυο αποτελεί νέο οικονομικό θεσμό, και όχι απλώς μια τεχνολογία πληρωμών.

WIR Bank, Ελβετία

Από το 1934

Ενενήντα χρόνια αντικυκλικής πίστωσης.

Ιδρύθηκε στη Ζυρίχη τον Οκτώβριο του 1934 κατά τη Μεγάλη Ύφεση. Περίπου 50.000 έως 60.000 ελβετικές ΜΜΕ είναι μέλη, περίπου το 17 τοις εκατό όλων των ελβετικών επιχειρήσεων. Το WIR franc δεν είναι μετατρέψιμο. Η συμμετοχή φέρει υποχρεωτικό κανόνα αποδοχής 30 τοις εκατό σε κάθε συναλλαγή.

Η ανάλυση του Stodder (2009) επί 55 ετών δεδομένων έδειξε ότι η κυκλοφορία WIR επιταχύνεται κατά τις υφέσεις, λειτουργώντας ως αυτόματος αντικυκλικός σταθεροποιητής. Ο συνδυασμός μη μετατρεψιμότητας και υποχρεωτικής αποδοχής είναι ο σχεδιασμός που διατηρεί υψηλή την ταχύτητα. Αυτό δεν είχε το Bristol Pound.

Bristol Pound, Αγγλία

2012 έως 2020

Η ειλικρινής αποτυχία, και γιατί.

Εγκαινιάστηκε το 2012 με πραγματική πολιτική νομιμότητα. Το συμβούλιο δεχόταν δημοτικούς φόρους σε Bristol Pounds. Ο δήμαρχος έπαιρνε μέρος του μισθού του σε αυτό το νόμισμα. Το Bristol είχε τον τίτλο Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας το 2015.

Έκλεισε το 2020 για τρεις δομικούς λόγους. Η μετατρεψιμότητα επέτρεψε σε μεγάλους οργανισμούς να συγκεντρώνουν πιστώσεις και να τις μετατρέπουν σε στερλίνες, αποστραγγίζοντας την τοπική οικονομία. Η τεχνολογία SMS ξεπεράστηκε από τις ανέπαφες πληρωμές. Τα έσοδα τελών συναλλαγών δεν μπορούσαν να καλύψουν τα λειτουργικά κόστη. Κάθε σχεδιαστική επιλογή στο συμπληρωματικό κύκλωμα πίστωσης Αλεξανδρούπολης είναι άμεση απάντηση σε μία από αυτές τις τρεις αποτυχίες.

Πάρκα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, Ελλάδα

Πρόταση 2014, αναμένεται εθνική ανάπτυξη

Ένα ελληνικό εργαλείο κοινών αγροτικής γης.

Κατά τη δημόσια διαβούλευση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας 2014, η Περιφερειακή Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος Αθηνών κατέθεσε δομημένη ένσταση επί του σχεδίου Άρθρου 23 για τον πρωτογενή τομέα. Η Επιτροπή προσδιόρισε την Αγροτική Γη Υψηλής Παραγωγικότητας (ΑΓΥΠ) ως τη νομικά ορθή κατηγορία βάσει Νόμου 2637/1998 Άρθρου 56 και ΚΥΑ 168040/2010, και ζήτησε σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προτού χωροθετηθεί οποιοσδήποτε νέος Υποδοχέας εντός ή σε επαφή με ΑΓΥΠ.

Συμπληρωματικά, στο πλαίσιο της ίδιας διαβούλευσης προτάθηκαν τα Πάρκα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης: ενιαίες περιαστικές ζώνες αγροτικής γης με ενισχυμένη θεσμική προστασία, χαρακτηρισμένες με δημοτική απόφαση και αποτυπωμένες σε υπόβαθρα χαρτών Ρυθμιστικού Σχεδίου. Πρόκειται για ελληνικό προηγούμενο συλλογικά διαχειριζόμενης παραγωγικής γης με νομοθετική κατοχύρωση, συγγενές πνευματικά με τη γαλλική ZAP (Zone Agricole Protégée) βάσει του Code rural et de la pêche maritime. Το AURIO συνεχίζει αυτή την εργασία στην Πρόταση 14 του Πυλώνα 01, καθώς και ως επιτρεπόμενο χαρακτηρισμό από οποιοδήποτε δημοτικό συμβούλιο σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα όπου ενιαίες ζώνες ΑΓΥΠ τον υποστηρίζουν.

Το βαθύτερο επιχείρημα.

Το επιχείρημα του Πυλώνα 03 δεν στηρίζεται σε συναισθηματισμό για την κλίμακα ή την αφοσίωση στον τόπο. Στηρίζεται σε τρία στοιχεία αποδείξεων που συγκεντρώθηκαν από έξι δεκαετίες τεκμηριωμένης συνεταιριστικής πρακτικής και δεκαπέντε χρόνια δεδομένων προμηθειών αγκύρωσης.

Η απόδειξη ιδιοκτησίας προέρχεται από τη Gordon Nembhard. Σε εκατόν πενήντα χρόνια, οι κοινότητες που έχτισαν συνεταιριστικούς θεσμούς συσσώρευσαν πλεόνασμα και το μεταβίβασαν στην επόμενη γενιά. Οι κοινότητες που βασίστηκαν σε εξωτερικό κεφάλαιο που δρούσε προς το συμφέρον τους δεν το έκαναν. Η ανταπόδοση καταναλωτή της Αισύμης ύψους 558.000 ευρώ για τα έτη 2021 έως 2022 δεν είναι αφ' εαυτής πρόβλημα. Είναι η απόδειξη ότι τα χρήματα ρέουν. Είναι επίσης η απόδειξη ότι η αποζημίωση δεν είναι ιδιοκτησία. Μια κοινότητα που συνιδιοκτητεύει το ενεργειακό κεφάλαιο κρατά το σύνολο του πλεονάσματος, και όχι ένα νόμιμο κλάσμα από τα έσοδα κάποιου άλλου.

Η απόδειξη διακυβέρνησης προέρχεται από το Mondragon. Εβδομήντα χιλιάδες εργαζόμενοι-ιδιοκτήτες σε 81 συνεταιρισμούς σε μια ομοσπονδία που δεν έχει μεταφέρει ποτέ συνεταιρισμό σε χώρα χαμηλότερου κόστους. Το 2013, όταν η Fagor κατέρρευσε, η ομοσπονδία επανατοποθέτησε την πλειοψηφία 1.800 εργαζομένων αντί να τους απολύσει. Η συνεταιριστική διακυβέρνηση είναι η δομική διαφορά μεταξύ μιας επιχείρησης που μπορεί να μετακινηθεί και μιας επιχείρησης που δεν μπορεί. Για μια περιφερειακή οικονομία στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης, αυτή η διαφορά είναι αποφασιστική.

Η απόδειξη προμηθειών προέρχεται από το Preston. Έξι ιδρύματα-αγκύρωσης μετέφεραν 74 εκατ. λίρες ετήσιων δαπανών εντός της πόλης και 200 εκατ. λίρες εντός της κομητείας, χωρίς καμία αλλαγή στον εθνικό νόμο περί μισθών ή φορολογικό νόμο. Η μελέτη του 2025 στο Journal of Epidemiology and Community Health του ομίλου BMJ κατέγραψε το αποτέλεσμα στην απασχόληση στο τέσσερα τοις εκατό έναντι συνθετικών ελέγχων. Ο μηχανισμός είναι αναπαραγώγιμος. Η Ελλάδα έχει ήδη την υποδομή διαφάνειας (Διαύγεια), τη νομική βάση (Νόμος 4412/2016 Άρθρο 20) και τα ιδρύματα-αγκύρωσης (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Γενικό Νοσοκομείο Έβρου, Δήμος Αλεξανδρούπολης). Αυτό που λείπει είναι το εκτελεστικό προεδρικό διάταγμα που μετατρέπει το Άρθρο 20 από άδεια σε υποχρέωση. Εννέα χρόνια, κανένα διάταγμα.

Μαζί, αυτά τα τρία στοιχεία αποδείξεων περιγράφουν τον διακόπτη. Το επιχείρημα ιδιοκτησίας λέει ότι η συσσώρευση απαιτεί ιδιοκτησία, όχι αποζημίωση. Το επιχείρημα διακυβέρνησης λέει ότι η ιδιοκτησία είναι δομική, όχι ρητορική. Το επιχείρημα προμηθειών λέει ότι η ανακατεύθυνση μπορεί να ξεκινήσει τώρα, με υφιστάμενους θεσμούς, υφιστάμενο νόμο και υφιστάμενα εργαλεία διαφάνειας. Το ντόνατ της Raworth θέτει τότε το φάκελο: μια τοπική οικονομία που ικανοποιεί το κοινωνικό της υπόβαθρο παραμένοντας εντός της οικολογικής οροφής, η μόνη μορφή οικονομικής ανάπτυξης που δεν καταστρέφει τελικά τις συνθήκες για τη δική της συνέχεια.

Η Ελλάδα δεν ξεκινά από λευκή σελίδα. Ο Νόμος 1667/1986 δίνει τη μορφή του αστικού συνεταιρισμού. Ο Νόμος 4430/2016 θεσπίζει το πλαίσιο κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Ο Νόμος 4673/2020 ενημέρωσε τους αγροτικούς συνεταιρισμούς. Ο Νόμος 4738/2020 δημιούργησε τη διαδικασία προκαταρκτικής αναδιοργάνωσης επί της οποίας μπορεί να χτιστεί μια εξαγορά διαδοχής από εργαζόμενους. Η κατασκευή του νομικού οικοδομήματος είναι σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωμένη. Αυτό που λείπει είναι η στέγη (το διάταγμα Άρθρου 20), η επίπλωση (το συνεταιριστικό μητρώο, η περιφερειακή συνεταιριστική τράπεζα, το συμπληρωματικό κύκλωμα πίστωσης) και οι κάτοικοι (οι συνεταιρισμοί και εξαγορές που αυτοί οι θεσμοί έχουν σχεδιαστεί να εξυπηρετήσουν).

Το διάταγμα Άρθρου 20, όταν εκδοθεί, εφαρμόζεται σε κάθε ελληνική περιφέρεια. Τα ιδρύματα-αγκύρωσης υπάρχουν ήδη: το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Αττική· το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου στη Κεντρική Μακεδονία· το Πανεπιστήμιο Πατρών· το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΙΤΕ στο Ηράκλειο· το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων· το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στον Βόλο· και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης στην Αλεξανδρούπολη. Κάθε ελληνική περιφέρεια έχει την υποδομή για ανακατεύθυνση προμηθειών προς τοπικούς συνεταιρισμούς. Ο μηχανισμός Preston είναι αναπαραγώγιμος στο Ηράκλειο, στην Πάτρα, στα Ιωάννινα και σε κάθε περιφερειακή πρωτεύουσα της οποίας το πανεπιστημιακό νοσοκομείο δαπανά δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε αγαθά και υπηρεσίες που αυτή τη στιγμή φεύγουν από την περιφέρεια. Η Αισύμη είναι η απόδειξη ιδιοκτησίας κοινοτικής ενέργειας σε κλίμακα χωριού. Κάθε ελληνική περιφερειακή πρωτεύουσα είναι η απόδειξη προμηθειών αγκύρωσης σε κλίμακα πόλης, μόλις υπογραφεί το εκτελεστικό διάταγμα.

Τα χρήματα ρέουν ήδη μέσα από τις ελληνικές περιφέρειες. Αυτό που δεν ρέει ακόμα είναι η ιδιοκτησία. Ο Πυλώνας 03 είναι το επιχείρημα ότι αυτό μπορεί να αντιστραφεί.

Το AURIO είναι για τους ανθρώπους που είναι έτοιμοι να κατέχουν αυτό που παράγουν.

Αναφορές

Πηγές που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο. Read more
  • Schumacher, E. F. "Small Is Beautiful: A Study of Economics as if People Mattered" (Blond and Briggs, 1973)
  • Gordon Nembhard, J. "Collective Courage: A History of African American Cooperative Economic Thought and Practice" (Penn State University Press, 2014; tenth anniversary edition 2024)
  • Raworth, K. "Doughnut Economics: Seven Ways to Think Like a 21st Century Economist" (Cornerstone Press, 2017); Amsterdam City Doughnut (April 2020)
  • Mondragon Corporation, Annual Report 2024, reporting sales of 11,213 δισ. €, 632 εκατ. € profit, 70,085 worker owners
  • New Economics Foundation, LM3 methodology, "The Money Trail" (2002) and "Forecasting a Better Future" (January 2025)
  • Institute for Local Self Reliance, independent business multiplier studies, synthesising Civic Economics research
  • Brown et al., "Community Wealth Building and employment outcomes in Preston," Journal of Epidemiology and Community Health 79:9, 658 (BMJ Publishing Group, 2025), doi 10.1136/jech-2024-223499
  • Democracy Collaborative, "The Preston Model: Ten Years On" (2025) and Cleveland Evergreen Cooperatives case documentation
  • Sartori, L. and Dini, P. "From complementary currency to institution: a micro macro study of the Sardex mutual credit system," Economy and Society (LSE, 2016)
  • Stodder, J. "Complementary credit networks and macroeconomic stability: Switzerland's Wirtschaftsring," Journal of Economic Behavior and Organization (2009)
  • Cooperazione Finanza Impresa (CFI), institutional brief on the Marcora Law worker buyout framework (Law 49/1985 as amended by Law 57/2001)
  • Greek laws: 1667/1986 (urban cooperatives); 4430/2016 (social and solidarity economy, including the Social Economy Fund / Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας provided in the same Law); 4412/2016 Articles 18, 20, 86, 131 (public procurement, reserved contracts, social value); 4673/2020 (agricultural cooperatives); 5037/2023 (energy communities); 4738/2020 Article 64 (pre pack rehabilitation procedure); 4172/2013 (income tax); 4601/2019 (corporate transformations)
  • EURICSE / CIRIEC / European Commission, Benchmarking Report on Social Economy in the EU (2024); EU Social Economy Gateway country profile, Greece
  • Greek Recovery and Resilience Plan, Component 3.4 (Social Economy and supporting employment instruments)
  • AURIO, «Πυλώνας 03. Τοπική Οικονομία: Από την Εξόρυξη στην Κυκλοφορία. Πολιτικό Πρόγραμμα για τη Δημοτική Εκλογική Εκστρατεία της Αλεξανδρούπολης 2028 και την Εθνική Εκστρατεία 2027» (Απρίλιος 2026). Πλήρες αυτόνομο έγγραφο που περιλαμβάνει 14 προτάσεις με την πλήρη δομή εννέα πεδίων, πενταετή πρόβλεψη ταμειακών ροών, μήτρα κινδύνου, και παραρτήματα για το ελληνικό νομικό πλαίσιο, τοπικό μοντέλο πολλαπλασιαστή για τον Έβρο, και τα πλήρη αριθμητικά στοιχεία της Αισύμης.

Αυτή η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους.

Όχι υποσχέσεις. Όχι συμβούλους. Όσους δίνουν το παρών.