Πυλώνας 13

Από τη Χάρτα του Ρήγα στη Δημοκρατική Ένωση των Λαών

Τα Βαλκάνια παραμένουν κατακερματισμένα μεταξύ μελών της ΕΕ, υποψηφίων και τρίτων κρατών, αντιμετωπίζονται ως περιφέρεια και παγώνουν κάθε φορά που πέφτει ένα εθνικό βέτο. Ο Ρήγας Βελεστινλής οραματίστηκε το 1797 το αντίθετο: μία ενιαία, αδιαίρετη δημοκρατία των λαών νότια του Δούναβη, ισότιμοι πολίτες ανεξαρτήτως θρησκείας ή καταγωγής, με τους Τούρκους ρητά μέσα. Το AURIO ανακτά αυτή την παράδοση όχι ως νοσταλγία, αλλά ως πρόγραμμα περιφερειακής συνεργασίας μέσα στην Ευρώπη, ως ένωση λαών και όχι κρατών.

Πατήστε Q T C P M W E για να μεταβείτε σε μια ενότητα. B για επιστροφή.

Συντομεύσεις πληκτρολογίου σε αυτή τη σελίδα: Q για Το Πρόβλημα, T για Η Σκέψη, C για Η Απόδειξη, P για Οι Προτάσεις, M για Από Πού Έρχονται τα Χρήματα, W για Τι Αλλάζει για Εσένα, E για Πιο Βαθιά, και B για επιστροφή στο ευρετήριο του Προγράμματος.

Το Πρόβλημα

Κάθε διαβαλκανικό σχήμα διεξάγεται μεταξύ κυβερνήσεων. Οι λαοί των Βαλκανίων δεν έχουν δική τους έδρα, μόνο τη φωνή της κυβέρνησης που έβγαλαν οι τελευταίες εκλογές.

~12 εκατ. Κάτοικοι της ευρωπαϊκής Τουρκίας (Ανατολική Θράκη και ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη) που ανήκουν γεωγραφικά, οικολογικά και ιστορικά στα Βαλκάνια (TÜİK 2023)
3 από 6 Κράτη των Δυτικών Βαλκανίων εντός του Open Balkan. Τα άλλα τρία μένουν εκτός. Κάθε υφιστάμενο σχήμα διεξάγεται μεταξύ κυβερνήσεων, όχι λαών
27 χρόνια Η διαφορά Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας για το όνομα πάγωσε τη συνεργασία από το 1991 ως το 2018, ως τη Συμφωνία των Πρεσπών της 17ης Ιουνίου 2018
6 πρωτεύουσες Θεσσαλονίκη, Σόφια, Βελιγράδι, Τίρανα, Σκόπια, Βουκουρέστι. Η έδρα της προτεινόμενης Βαλκανικής Συνέλευσης εναλλάσσεται μεταξύ τους, ώστε καμία να μην είναι ηγεμόνας
Η Σκέψη

Ποιος το υποστήριξε, και γιατί στέκει.

Ένωση λαών, όχι κρατών.

Ρήγας Βελεστινλής Φεραίος (1757 ως 1798) είναι η άγκυρα. Στη Νέα Πολιτική Διοίκηση (Βιέννη, 1797) και στη Χάρτα της Ελλάδος συνέλαβε πρώτος μια ενιαία, αδιαίρετη δημοκρατία των λαών νότια του Δούναβη: Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων, Αλβανών, Βλάχων, Ρουμάνων και Τούρκων, ισότιμων πολιτών ανεξαρτήτως θρησκείας ή καταγωγής, με τους Τούρκους ρητά μέσα. Ο Θούριος δεν ήταν εθνικιστικό κείμενο. Ήταν διαβαλκανικό κάλεσμα συναδέλφωσης. Ο Πυλώνας 13 ανακτά αυτό το όραμα όχι ως νοσταλγία, αλλά ως σύγχρονο πρόγραμμα.

Murray Bookchin (1921 ως 2006) δίνει την αρχιτεκτονική. Ο libertarian municipalism του χτίζει εξουσία από τη συνέλευση προς τα πάνω: πρώτα δημοτικές συνελεύσεις, μετά περιφερειακές, μετά εθνικές, μετά βαλκανικές. Ο Πυλώνας 13 είναι η περιφερειακή προέκταση της ίδιας λογικής, και ο λόγος που η Αρχή 4 (Δημοκρατία) απλώνεται πέρα από τα σύνορα αντί να σταματά σε αυτά.

Cornelius Castoriadis (1922 ως 1997) και Nicos Poulantzas (1936 ως 1979) δίνουν τη θεωρία: η αυτονομία ως συνειδητή δημιουργία θεσμών, και το κράτος ως συμπύκνωση κοινωνικών σχέσεων αντί για κάτι που στέκεται από πάνω τους. Η Βαλκανική Συνέλευση δεν είναι ένα ακόμα δίκτυο κυβερνήσεων. Είναι θεσμός που οι λαοί δημιουργούν για τους εαυτούς τους.

Paulo Freire (1921 ως 1997), ήδη ενσωματωμένος στην Αρχή 5, δίνει την παιδαγωγική. Τα Βαλκάνια δεν διδάσκονται από έξω. Μαθαίνουν μέσω διαλόγου μεταξύ τους.

Δυο λόγια για το πώς διαβάζεται αυτό. Οι οκτώ Αρχές του AURIO είναι κάθετες αξίες, οι κανόνες που πιστεύουμε ότι ισχύουν παντού: Τροφή, Ενέργεια, Οικονομία, Δημοκρατία, Παιδεία, Πολιτισμός, Άνοιγμα, Διακυβέρνηση. Οι Πυλώνες είναι οριζόντιες περιοχές πολιτικής, πού και πώς εφαρμόζονται αυτοί οι κανόνες. Ο Πυλώνας 13 πατά κυρίως στην Αρχή 4 (Δημοκρατία, Bookchin και Castoriadis) και στην Αρχή 7 (Άνοιγμα, Sen, Fanon, Grotius, Palme, Koskenniemi), και εφαρμόζει τη λογική τους στη βαλκανική γεωγραφία. Ο Ρήγας μας λέει τι να χτίσουμε. Ο Bookchin μας λέει πώς. Ο Castoriadis και ο Poulantzas μας λένε τι είναι. Ο Freire μας λέει πώς μαθαίνει. Ο Πυλώνας 13 λαμβάνει σοβαρά υπόψη και τους τέσσερις.

Η ιδιότητα του πολίτη δεν ορίζεται από την εθνοτική καταγωγή, ούτε από τον σουλτάνο ή τον βασιλιά που κυβερνά, αλλά από το να είσαι άνθρωπος που ζει στο έδαφος, με ίσα δικαιώματα.

Ελεύθερη απόδοση από τον Ρήγα Βελεστινλή, Νέα Πολιτική Διοίκηση (1797)
Η Απόδειξη

Δεν είναι θεωρία. Λειτουργεί κάπου σήμερα.

Ένωση Κρατών Οι έδρες ανήκουν σε κυβερνήσεις. Τα βέτο την παγώνουν. Τα μικρά κράτη συντρίβονται από τα μεγάλα
vs
Ένωση Λαών Οι έδρες ανήκουν σε άμεσα εκλεγμένους εκπροσώπους πληθυσμών. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να βάλει βέτο

Το Συμβούλιο της ΕΕ και το ΝΑΤΟ είναι ενώσεις κρατών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι, κατά προσέγγιση, ένωση λαών. Η βαλκανική αρχιτεκτονική του AURIO χτίζεται στο πρότυπο του Κοινοβουλίου, όχι του Συμβουλίου, και πάει πιο μακριά: αναλογικότητα στους πραγματικούς πληθυσμούς, όχι ζύγιση υπέρ των μικρών κρατών.

Οι Προτάσεις

Τι θα κάνουμε. Συγκεκριμένα.

Θεσμοί των Λαών, όχι των Κυβερνήσεων Bookchin, Castoriadis: ένα σώμα που οι λαοί δημιουργούν για τους εαυτούς τους

Άμεσα Εκλεγμένη Βαλκανική Συνέλευση

Μια Βαλκανική Συνέλευση που εκλέγεται άμεσα από τους λαούς της περιοχής, με αναλογική εκπροσώπηση πληθυσμών και όχι κρατών, και έδρα που εναλλάσσεται μεταξύ Θεσσαλονίκης, Σόφιας, Βελιγραδίου, Τιράνων, Σκοπίων και Βουκουρεστίου, ώστε καμία πρωτεύουσα να μη γίνεται ηγεμόνας. Οι ευρωπαϊκοί δήμοι της Τουρκίας, το Εδιρνέ και η ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη, έχουν έδρες παρατηρητή. Το πρότυπο είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όχι το Συμβούλιο. Το Συμβούλιο της ΕΕ και το ΝΑΤΟ είναι ενώσεις κρατών, όπου οι κυβερνήσεις αλλάζουν κάθε τέσσερα χρόνια και η συνεργασία ξεκινά από την αρχή, τα μικρά κράτη συντρίβονται από τα μεγάλα, και μια εθνικιστική κυβέρνηση μπορεί να βάλει βέτο στα πάντα. Η Συνέλευση είναι ένωση λαών, και πάει πιο μακριά, με αναλογικότητα στους πραγματικούς πληθυσμούς αντί για ζύγιση υπέρ των μικρών κρατών.

  • Ιδρυτική συνθήκη μεταξύ των συμμετεχόντων βαλκανικών κρατών που θεσπίζει άμεσες εκλογές για τη Συνέλευση
  • Εκλογικές περιφέρειες κατά πληθυσμό και περιοχή, όχι κατά κράτος, ώστε ένας ψηφοφόρος της Θεσσαλονίκης και ένας της Φιλιππούπολης να μοιράζονται μια περιφέρεια του βόρειου Αιγαίου
  • Έδρες παρατηρητή για τους άμεσα εκλεγμένους δήμους της ευρωπαϊκής Τουρκίας από την πρώτη σύνοδο

Οι λαοί των Βαλκανίων αποκτούν έδρα που δεν περνά από τις εθνικές κυβερνήσεις τους, και που κανένα εθνικό βέτο δεν μπορεί να παγώσει.

Κοινωνικό και Οικολογικό Συμβούλιο

Ένα μόνιμο συμβούλιο για τη διασυνοριακή διαχείριση των κοινών υδάτων (ο Αξιός και Βαρδάρης, ο Έβρος και Μέριτς, ο Δούναβης, ο Νέστος και ο Στρυμόνας), των δασών, της ενέργειας και των μεταφορών. Η ευρωπαϊκή Τουρκία συμμετέχει πλήρως εδώ από την πρώτη ημέρα, γιατί τα οικοσυστήματα δεν διαβάζουν διαβατήρια. Το Συμβούλιο είναι ο τόπος όπου η Ένωση κάνει την πρακτική δουλειά που καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει μόνη της.

  • Κοινά σχέδια διαχείρισης για κάθε κοινή λεκάνη ποταμού, με βάση τη Σύμβαση Μαδρίτης για τη Διασυνοριακή Συνεργασία (1980)
  • Κοινή βαλκανική διασύνδεση ΑΠΕ και διασυνοριακοί κοινοτικοί συνεταιρισμοί ενέργειας
  • Πλήρης συμμετοχή των ευρωπαϊκών δήμων της Τουρκίας στα τμήματα υδάτων και λεκανών

Τα κοινά ποτάμια, δάση και δίκτυα κυβερνώνται από τους ανθρώπους που ζουν δίπλα τους, πέρα από τα σύνορα που σήμερα τους χωρίζουν.

Σύγκλιση και Κινητικότητα Freire: τα Βαλκάνια μαθαίνουν μέσω διαλόγου μεταξύ τους, όχι από έξω

Βαλκανικό Ταμείο Σύγκλισης

Ένα ταμείο σύγκλισης χρηματοδοτούμενο από βαλκανικό φόρο ρύπων και φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, που κατευθύνεται σε υποδομές, παιδεία και υγεία στις φτωχότερες περιοχές, με προτεραιότητα στις παραμεθόριες περιφέρειες που κάθε εθνική πρωτεύουσα αντιμετωπίζει ως περιφέρεια: Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, Νότια Βουλγαρία, Δυτική Μακεδονία, Βόρειος Έβρος και Εδιρνέ. Το ταμείο μετατρέπει το σύνορο από άκρη του κάθε κράτους σε κέντρο της Ένωσης.

  • Βαλκανικός φόρος ρύπων και φόρος ψηφιακών υπηρεσιών ως ιδία πηγή εσόδων του ταμείου
  • Κατανομή σταθμισμένη στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, με προτεραιότητα στις παραμεθόριες περιφέρειες
  • Δημόσια, διαφανής επιλογή έργων ανοιχτή σε δήμους και σώματα πολιτών, όχι μόνο σε εθνικά υπουργεία

Οι περιοχές που κάθε εθνικό κέντρο αντιμετωπίζει ως περιφέρεια γίνονται η πρώτη προτεραιότητα της Ένωσης.

Κοινό Βαλκανικό Erasmus

Ένα κοινό βαλκανικό πρόγραμμα Erasmus και αμοιβαία αναγνώριση πτυχίων μεταξύ όλων των βαλκανικών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής Τουρκίας. Η παιδαγωγική του Freire εφαρμοσμένη πέρα από τα σύνορα: τα Βαλκάνια μαθαίνουν μέσω διαλόγου μεταξύ τους, όχι από έξω.

  • Κοινό σχήμα κινητικότητας φοιτητών και μαθητευομένων, με πρότυπο το Erasmus της ΕΕ και ανοιχτό σε βαλκανικά κράτη εκτός ΕΕ
  • Αμοιβαία αναγνώριση πτυχίων και επαγγελματικών προσόντων σε όλη τη ζώνη
  • Συμπερίληψη των πανεπιστημίων της ευρωπαϊκής Τουρκίας από την αρχή

Μια γενιά που έχει σπουδάσει σε όλη την περιοχή χτίζει την Ένωση από τα κάτω, πριν της το ζητήσει οποιαδήποτε συνθήκη.

Μια Διπλωματία των Πολιτών Από τις συνόδους των ελίτ στις αδελφοποιήσεις, τα συνδικάτα και έναν κοινό χώρο ενημέρωσης

Διπλωματία Πολιτών, όχι Συνόδων των Ελίτ

Διπλωματία πολιτών αντί ελίτ: αδελφοποιήσεις δήμων που επεκτείνουν το υφιστάμενο σχήμα Αλεξανδρούπολης και Εδιρνέ, και Ορεστιάδας και Κιρκλαρελί (Πρόταση 8 του Πυλώνα 6) σε όλη τη ζώνη, κοινά συνδικάτα, και διαβαλκανικά μέσα ενημέρωσης στις γλώσσες της περιοχής (ελληνικά, βουλγαρικά, σερβικά, αλβανικά, ρουμανικά, τουρκικά, βλαχικά και ρομανές).

  • Δίκτυο βαλκανικών αδελφοποιήσεων που επεκτείνει το σχήμα Έβρου και Εδιρνέ σε όλη την περιοχή
  • Διασυνοριακές ομοσπονδίες συνδικάτων και κοινωνίας πολιτών
  • Ένας διαβαλκανικός δημόσιος χώρος ενημέρωσης που εκδίδει στις γλώσσες της περιοχής

Η Ένωση κρατιέται από τους ανθρώπους που τη ζουν καθημερινά, στις δικές τους γλώσσες, και δεν ανακοινώνεται από το βήμα μιας συνόδου.

Καθεστώς Παρατηρητή για τους Ευρωπαϊκούς Δήμους της Τουρκίας

Η διάκριση κράτους και λαού, σε λειτουργία. Το τουρκικό κράτος, υπό τη σημερινή του διάρθρωση, δεν μπορεί να ενταχθεί στη Δημοκρατική Βαλκανική Ένωση ως πλήρες μέλος. Η απάντηση στην επιθετικότητά του στο Αιγαίο και στη Θράκη και στην εργαλειοποίηση των προσφυγικών ροών στον Έβρο είναι ο Πυλώνας 8, η αρχή της συνέπειας του διεθνούς δικαίου. Όμως οι λαοί της ευρωπαϊκής Τουρκίας, η Ανατολική Θράκη και η ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη, περίπου 12 εκατομμύρια κάτοικοι, ανήκουν στα Βαλκάνια γεωγραφικά, οικολογικά και ιστορικά. Τους αποδίδεται καθεστώς παρατηρητή από την πρώτη ημέρα, με δικαίωμα λόγου και πλήρη συμμετοχή στο Κοινωνικό και Οικολογικό Συμβούλιο, μέσω άμεσης δημοτικής εκπροσώπησης και όχι μέσω της Άγκυρας. Η ευρωπαϊκή Τουρκία γίνεται πλήρες μέλος όταν πληροί τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε κάθε εταίρο: μειονοτικά δικαιώματα κατά το Συμβούλιο της Ευρώπης, κράτος δικαίου και ελευθερία Τύπου.

  • Έδρες παρατηρητή για τους ευρωπαϊκούς δήμους της Τουρκίας από την πρώτη σύνοδο, μέσω άμεσης δημοτικής εκπροσώπησης
  • Πλήρης συμμετοχή στο Κοινωνικό και Οικολογικό Συμβούλιο για τη διασυνοριακή διαχείριση του Έβρου και του Βοσπόρου
  • Δημοσιευμένη, βασισμένη σε κριτήρια οδός προς την πλήρη ένταξη, ίδια με αυτή που εφαρμόζεται σε όλους τους εταίρους

Δεν αρνούμαστε στους Τούρκους της Θράκης τη βαλκανική τους ταυτότητα επειδή η Άγκυρα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Η διάκριση κράτους και λαού είναι ο μοχλός.

Πιο Βαθιά

Η έρευνα πίσω από την πολιτική.

Όπου έχει λειτουργήσει.

Μαδρίτη και Έβρος, Συμβούλιο της Ευρώπης και Ελλάδα

1980 ως σήμερα

Η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών έχει ήδη νομική στέγη στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Διασυνοριακή Συνεργασία μεταξύ Εδαφικών Κοινοτήτων ή Αρχών, η Σύμβαση Μαδρίτης της 21ης Μαΐου 1980, θεσπίζει το πλαίσιο εντός του οποίου γειτονικές τοπικές και περιφερειακές αρχές συνεργάζονται πέρα από ένα κρατικό σύνορο. Η Ελλάδα την κύρωσε με τον Ν. 1845 του 1989. Οι αδελφοποιήσεις δήμων Αλεξανδρούπολης και Εδιρνέ, και Ορεστιάδας και Κιρκλαρελί, λειτουργούν εντός αυτού του πλαισίου εδώ και χρόνια.

Για το AURIO αυτό είναι το νομικό κύτταρο από το οποίο μεγαλώνει η ευρύτερη αρχιτεκτονική. Η Πρόταση 8 του Πυλώνα 6, το Διασυνοριακό Φόρουμ Πολιτών Έβρου και Εδιρνέ, γίνεται το πιλοτικό, και η Σύμβαση Μαδρίτης είναι το εργαλείο που ήδη το επιτρέπει. Η Ένωση δεν ξεκινά με μια μεγάλη συνθήκη. Ξεκινά με δύο πόλεις σε ένα ποτάμι που συνεργάζονται ήδη.

Κοπεγχάγη, Σκανδιναβικό Συμβούλιο

Από το 1952

Ένα πυκνό περιφερειακό στρώμα μπορεί να ενισχύει, όχι να αντικαθιστά, την ευρύτερη ευρωπαϊκή τάξη.

Το Σκανδιναβικό Συμβούλιο, που ιδρύθηκε το 1952, είναι διακοινοβουλευτικό σώμα του οποίου τα μέλη ορίζονται από τα εθνικά κοινοβούλια της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας, μαζί με τα αυτόνομα εδάφη των Νήσων Φερόε, της Γροιλανδίας και των Ώλαντ. Το Σκανδιναβικό Συμβούλιο Υπουργών, που ιδρύθηκε το 1971, φέρει τη διακυβερνητική πλευρά. Μαζί συντηρούν έναν χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας χωρίς διαβατήριο (η Σκανδιναβική Ένωση Διαβατηρίων, από το 1952 ως το 1958), κοινή αγορά εργασίας και μόνιμη συνεργασία σε πολιτισμό, περιβάλλον και έρευνα, και όλα αυτά συνυπάρχουν με τη συμμετοχή της Δανίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην ΕΕ και με τη θέση της Νορβηγίας και της Ισλανδίας στην ΕΖΕΣ.

Για το AURIO το προηγούμενο είναι άμεσο: ένα περιφερειακό στρώμα ενισχύει τα κράτη μέλη του χωρίς να ανταγωνίζεται την ευρύτερη Ένωση στην οποία ανήκουν. Η βαλκανική πρόταση πάει ένα βήμα παραπέρα από το σκανδιναβικό πρότυπο, που ορίζει τα μέλη του μέσω των εθνικών κοινοβουλίων. Το AURIO προτείνει άμεση εκλογή από τους ίδιους τους λαούς.

Βρυξέλλες, Ένωση Μπενελούξ

Από το 1944

Μια περιφερειακή ένωση μικρών κρατών μπορεί να προηγείται του μεγαλύτερου μπλοκ μέσα στο οποίο βρίσκεται και να γίνεται το εργαστήριό του.

Η τελωνειακή ένωση Μπενελούξ συμφωνήθηκε από τις εξόριστες κυβερνήσεις το 1944 και τέθηκε σε ισχύ το 1948. Η συνθήκη της Οικονομικής Ένωσης Μπενελούξ ακολούθησε το 1958 και ανανεώθηκε το 2008. Ένα Διακοινοβουλευτικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο Μπενελούξ, συνεδριάζει από το 1955. Το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο χρησιμοποίησαν την ένωση ως εργαστήριο για την ελεύθερη κυκλοφορία που το ευρύτερο ευρωπαϊκό εγχείρημα γενίκευσε αργότερα: η Συμφωνία Σένγκεν του 1985 υπογράφηκε σε ένα πλοίο στον Μοζέλα, στο Σένγκεν, ένα χωριό του Λουξεμβούργου εντός του εδάφους Μπενελούξ.

Για το AURIO το δίδαγμα είναι ότι μια περιφερειακή ομάδα ενταγμένη μέσα στην ευρωπαϊκή τάξη μπορεί να τρέχει μπροστά από αυτήν, δοκιμάζοντας τους θεσμούς που η μεγαλύτερη Ένωση υιοθετεί αργότερα. Η Δημοκρατική Βαλκανική Ένωση συλλαμβάνεται με το ίδιο πνεύμα, ως περιφερειακή ενίσχυση και ως εργαστήριο, όχι ως εναλλακτική της ΕΕ.

Το βαθύτερο επιχείρημα.

Τα Βαλκάνια το 2026 παραμένουν κατακερματισμένα μεταξύ μελών της ΕΕ, υποψηφίων και τρίτων κρατών, εκτεθειμένα σε ενεργειακή εξάρτηση, μεταναστευτικές πιέσεις και εξωτερικές γεωπολιτικές πιέσεις, και διαχειρίζονται υπό ένα μοντέλο ένταξης που αντιμετωπίζει την περιοχή ως περιφέρεια. Κάθε υφιστάμενο διαβαλκανικό σχήμα, η Διαδικασία του Βερολίνου από το 2014, η πρωτοβουλία Open Balkan από το 2019, η Διαδικασία Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, είναι διακυβερνητικό. Καθένα διεξάγεται αποκλειστικά μεταξύ κυβερνήσεων, εξαρτάται από εκλογικούς κύκλους, και παγώνει τη στιγμή που μια εθνικιστική κυβέρνηση βάζει βέτο. Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία από το 2020 ως το 2022 για την ένταξη, Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία από το 1991 ως το 2018 για το όνομα, ως τη Συμφωνία των Πρεσπών της 17ης Ιουνίου 2018. Οι λαοί των Βαλκανίων δεν έχουν θεσμική φωνή. Έχουν μόνο τις φωνές των κυβερνήσεών τους.

Αυτή είναι η θεμελιώδης διάκριση πάνω στην οποία στρέφεται ο Πυλώνας 13. Ένωση κρατών σημαίνει ότι οι έδρες ανήκουν σε κυβερνήσεις, όπως στο Συμβούλιο της ΕΕ, στο ΝΑΤΟ και σε κάθε υφιστάμενο βαλκανικό σχήμα. Ένωση λαών σημαίνει ότι οι έδρες ανήκουν σε άμεσα εκλεγμένους εκπροσώπους πληθυσμών. Αυτό ακριβώς προτείνει ο Ρήγας στη Νέα Πολιτική Διοίκηση: η ιδιότητα του πολίτη δεν ορίζεται από την εθνοτική καταγωγή, ούτε από τον σουλτάνο ή τον βασιλιά που κυβερνά, αλλά από το να είσαι άνθρωπος που ζει στο έδαφος, με ίσα δικαιώματα. Στην πράξη ένας Βλάχος βοσκός στην Πίνδο, ένας Έλληνας πολίτης της μουσουλμανικής μειονότητας στην Κομοτηνή, μια οικογένεια Ρομά στη Σόφια και ένας Αλβανός φοιτητής στα Τίρανα θα ήταν καθένας ένας πολίτης με μία ψήφο στη Βαλκανική Συνέλευση, χωρίς το φίλτρο μιας εθνικής κυβέρνησης. Στους κατοίκους των ευρωπαϊκών δήμων της Τουρκίας, ανάμεσά τους ένας Τούρκος αρτοποιός στο Εδιρνέ, αντιστοιχεί παρατηρητική φωνή κατά την πρώτη φάση. Η εκπροσώπηση είναι κατά πληθυσμό και περιοχή, όχι κατά κράτος, ώστε ένας ψηφοφόρος της Θεσσαλονίκης να μοιράζεται περιφερειακή λογική με έναν της Φιλιππούπολης περισσότερο απ' ό,τι με την Αθήνα. Οι μειονότητες, Πομάκοι, Βλάχοι, Αρμάνοι, Ρομά, η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, Σεφαραδίτες, Γκαγκαούζοι, αποκτούν άμεση φωνή χωρίς μια εθνική κυβέρνηση να αποφασίζει τι τους επιτρέπεται να πουν. Και καμία εθνικιστική κυβέρνηση, ελληνική, σερβική ή βουλγαρική, δεν μπορεί να βάλει βέτο στο σχήμα, γιατί το σχήμα δεν περνά από κυβερνήσεις.

Δυο λόγια για την αρχιτεκτονική. Οι οκτώ Αρχές του AURIO είναι κάθετες αξίες, οι κανόνες που το κόμμα πιστεύει ότι ισχύουν παντού: Τροφή, Ενέργεια, Οικονομία, Δημοκρατία, Παιδεία, Πολιτισμός, Άνοιγμα και Διακυβέρνηση. Οι Πυλώνες είναι οριζόντιες περιοχές πολιτικής, πού και πώς εφαρμόζονται αυτοί οι κανόνες. Ο Πυλώνας 13 πατά κυρίως στην Αρχή 4 (Δημοκρατία, Bookchin και Castoriadis) και στην Αρχή 7 (Άνοιγμα, Sen, Fanon, Grotius, Palme και Koskenniemi), και εφαρμόζει τη λογική τους στη βαλκανική γεωγραφία. Ο libertarian municipalism του Bookchin κλιμακώνεται από τη δημοτική συνέλευση προς τα πάνω, στην περιφερειακή, την εθνική και τη βαλκανική. Ο Castoriadis και ο Poulantzas δίνουν την αυτονομία ως δημιουργία θεσμών και το κράτος ως συμπύκνωση κοινωνικών σχέσεων. Η Βαλκανική Συνέλευση είναι επομένως η φυσική συνέχεια της Αρχής 4 και της Αρχής 5, της παιδαγωγικής του λαού, και όχι παράρτημα της εξωτερικής πολιτικής.

Ο Ρήγας περιέλαβε ρητά τους Τούρκους ως ισότιμους πολίτες της δημοκρατίας του, και το AURIO κρατά αυτή τη διάκριση ακέραιη. Το τουρκικό κράτος, υπό τη σημερινή του διάρθρωση, ασκεί επιθετικότητα στο Αιγαίο και στη Θράκη και εργαλειοποιεί προσφυγικές ροές στον Έβρο, και δεν μπορεί να ενταχθεί στη Δημοκρατική Βαλκανική Ένωση ως πλήρες μέλος. Ο Πυλώνας 8, Ευρωπαϊκή Κυριαρχία και Εξωτερική Πολιτική, τοποθετεί το ελληνικό κράτος απέναντι σε αυτή την επιθετικότητα χωρίς υποχωρήσεις, με την αρχή της συνέπειας του διεθνούς δικαίου. Όμως οι λαοί της ευρωπαϊκής Τουρκίας, οι επαρχίες Εδιρνέ, Κιρκλαρελί και Τεκίρνταγ και η ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη, περίπου δώδεκα εκατομμύρια κάτοικοι, ανήκουν στα Βαλκάνια γεωγραφικά, οικολογικά και ιστορικά. Ο Έβρος είναι κοινό οικοσύστημα, η οθωμανική και βυζαντινή κληρονομιά είναι κοινή, και οι αδελφοποιήσεις δήμων λειτουργούν ήδη. Τους αποδίδεται καθεστώς παρατηρητή από την πρώτη ημέρα, με δικαίωμα λόγου και πλήρη συμμετοχή στο Κοινωνικό και Οικολογικό Συμβούλιο, μέσω άμεσης δημοτικής εκπροσώπησης και όχι μέσω της Άγκυρας. Η πλήρης ένταξη ακολουθεί όταν η ευρωπαϊκή Τουρκία πληροί τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε όλους τους εταίρους: μειονοτικά δικαιώματα κατά το Συμβούλιο της Ευρώπης, κράτος δικαίου και ελευθερία Τύπου. Αυτή είναι η απάντηση του Ρήγα: δεν αρνούμαστε στους Τούρκους της Θράκης τη βαλκανική τους ταυτότητα επειδή η Άγκυρα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Η διάκριση κράτους και λαού είναι ακριβώς ο μοχλός.

Οι κόκκινες γραμμές είναι δεσμεύσεις, όχι επιφυλάξεις. Η Ένωση συμπληρώνει την ΕΕ, δεν την αντικαθιστά: λειτουργεί εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου ακριβώς όπως η σκανδιναβική συνεργασία και η ομάδα του Visegrád λειτουργούν εντός της ΕΕ, ως περιφερειακή ενίσχυση και όχι ως εναλλακτική. Δεν είναι ελληνοκεντρικό σχέδιο, η Ελλάδα συμμετέχει ως ίσος εταίρος, όχι ως ηγεμόνας. Δεν επαναφέρει αλυτρωτισμούς και σέβεται τα υφιστάμενα σύνορα ως απαραβίαστα. Δεν συγχέει το τουρκικό κράτος με τον τουρκικό λαό, ούτε την κριτική στην Άγκυρα με τον αποκλεισμό των Τούρκων της Θράκης από το βαλκανικό οικογενειακό τραπέζι. Και δεν είναι ούτε εναντίον του ΝΑΤΟ ούτε αντιδυτική, είναι υπέρ της περιφερειακής αλληλεγγύης που οι διεθνείς δομές στις οποίες ανήκει ήδη η Ελλάδα δεν προσφέρουν σήμερα.

Η Ένωση δεν ξεκινά με μια μεγάλη συνθήκη. Ξεκινά εκεί όπου την τοποθετεί ήδη ο Πυλώνας 6, στον Έβρο, όπου η παραμεθόριος μετατρέπεται από στρατηγικό περιθώριο σε κόμβο της Ένωσης και η Πρόταση 8, το Διασυνοριακό Φόρουμ Πολιτών Έβρου και Εδιρνέ, γίνεται το πιλοτικό κύτταρο. Από εκεί μεγαλώνει η αρχιτεκτονική: η Βαλκανική Συνέλευση στο πρότυπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Κοινωνικό και Οικολογικό Συμβούλιο για τα κοινά ποτάμια και δίκτυα, το Ταμείο Σύγκλισης για τις περιοχές που κάθε πρωτεύουσα αντιμετωπίζει ως περιφέρεια, το κοινό Erasmus και η διπλωματία των πολιτών στις γλώσσες της περιοχής. Τα εργαλεία, η Σύμβαση Μαδρίτης, οι υφιστάμενες αδελφοποιήσεις, το πρότυπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, βρίσκονται ήδη εκεί. Αυτό που λείπει είναι η απόφαση να χτιστεί ένα βαλκανικό στρώμα που ανήκει στους λαούς του.

Τα Βαλκάνια δεν χρειάζονται άλλη μια σύνοδο κυβερνήσεων. Χρειάζονται ένα κοινοβούλιο των λαών τους.

Αναφορές

Πηγές που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο. Read more
  • Ρήγας Βελεστινλής. «Νέα Πολιτική Διοίκηση των Κατοίκων της Ρούμελης, της Μικράς Ασίας, των Νήσων του Αιγαίου και της Βλαχομπογδανίας» (Βιέννη, 1797)
  • Ρήγας Βελεστινλής. «Χάρτα της Ελλάδος» (Βιέννη, 1797, χαράκτης Franz Müller). Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα
  • «The Ideal of Balkan Unity from a European Perspective (1789 ως 1945)», Balcanica
  • «Rigas Feraios and the Pan Balkan Federation», αρχεία EMBCA και AHEPA
  • Murray Bookchin. «The Rise of Urbanization and the Decline of Citizenship» (Sierra Club Books, 1987), αργότερα «From Urbanization to Cities» (Cassell, 1995)
  • Cornelius Castoriadis. «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας» (Éditions du Seuil, 1975)
  • Nicos Poulantzas. «Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός» (NLB, 1978)
  • Paulo Freire. «Η αγωγή του καταπιεσμένου» (Herder and Herder, 1970)
  • Συμβούλιο της Ευρώπης. «Ευρωπαϊκή Σύμβαση Πλαίσιο για τη Διασυνοριακή Συνεργασία» (Σύμβαση Μαδρίτης, 21 Μαΐου 1980). Ελληνική κύρωση Ν. 1845/1989
  • Συμφωνία των Πρεσπών, 17 Ιουνίου 2018
  • TÜİK, Στατιστική Υπηρεσία Τουρκίας. «Address Based Population Registration System 2023»
  • AURIO Πυλώνας 6, Πρόταση 8: Διασυνοριακό Φόρουμ Πολιτών Έβρου και Εδιρνέ
  • Οι 8 Αρχές του AURIO, aurio.party/principles

Αυτή η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους.

Όχι υποσχέσεις. Όχι συμβούλους. Όσους δίνουν το παρών.